Δρόμοι

«Από πού είσαι;»…

… ρωτούσαν κάποτε οι Αμερικανοί ο ένας τον άλλο (το θυμάται σαν να ήταν τώρα
ο κοινωνιολόγος Ντέιβιντ Ντριου). Και ερχόταν η απάντηση: από τη Νέα Υόρκη, τη
Σάντα Μπάρμπαρα, τη Σατανούγκα. Τότε είχαν όλη μια ιδιαίτερη πατρίδα να
θυμηθούν. Σήμερα, η απάντηση σε αυτήν την ερώτηση έχει γίνει πιο περίπλοκη.
Πάει κάπως έτσι: «Να, γεννήθηκα στην Ατλάντα, αλλά μετακομίσαμε στη Βαλτιμόρη
όταν ήμουν ένδεκα ετών και όταν μπήκα στο Λύκειο φύγαμε για το Λος Άντζελες.
Εδώ κι έναν χρόνο μένουμε στο Σικάγο».

Ποια είναι…

… λοιπόν η ακριβής απάντηση; Από πού κατάγεται αυτό το άτομο; Ποια είναι η
ιδιαίτερη πατρίδα του; Λίγο από όλα, ίσως; Πράγμα που οδηγεί σε μια άλλη
ερώτηση: άραγε πόσο πειράζει που τα άτομα δεν νιώθουν πια πως έχουν ιδιαίτερη
πατρίδα; Πειράζει, λέει ο καθηγητής Ντριου στην εφημερίδα «Κρίστιαν Σάιενς
Μόνιτορ». Πάντα στην Ιστορία, οι άνθρωποι έβρισκαν ένα μεγάλο κομμάτι της
ταυτότητάς τους στον τόπο όπου ζούσαν. Σήμερα, σύμφωνα με κάποιους
υπολογισμούς, περίπου τα 45 από τα 300 εκατομμύρια των Αμερικανών μετακομίζουν
κάθε χρόνο. Κάποτε, πριν από πολλά χρόνια, το περιοδικό «Look» είχε αφιέρωμα
και εξώφυλλο το θέμα «H ιδιαίτερη πατρίδα μου». Σήμερα, δύσκολα θα μπορούσε να
το κάνει αυτό ένα μεγάλο περιοδικό πρώτο του θέμα. H κατασκευή ενός απέραντου
δικτύου αυτοκινητοδρόμων τη δεκαετία του 1950 σήμανε τον θάνατο πολλών
παραδοσιακών επαρχιακών πόλεων. Τεράστια εμπορικά κέντρα ορθώθηκαν στα
σταυροδρόμια αυτού του δικτύου. Έτσι νεκρώθηκαν τα κέντρα των πόλεων. Σιγά
σιγά, αλυσίδες καταστημάτων έβαλαν λουκέτο στα τοπικά καταστήματα. Και οι
κάτοικοι άρχισαν να παίρνουν το δρόμο της εσωτερικής προσφυγιάς.

Ένας δημοσιογράφος…

… του BBC που βρέθηκε πέρυσι στην Αμερική έκανε μια αποκαλυπτική παρατήρηση.
«Θέλαμε να βρούμε κάποιο μέρος που να δίνει την εντύπωση ότι αποτελεί την
τυπική ιδιαίτερη πατρίδα του μέσου Αμερικανού», εξήγησε αργότερα. «Ψάξαμε
μίλια ατέλειωτα, ώσπου να βρούμε το φαρμακείο του Λέικ Σίτι, με το παλιό
μηχάνημα για αναψυκτικά και τον παραδοσιακό πάγκο». H σαρωτική ανάπτυξη κάνει
όλους τους τόπους να μοιάζουν μεταξύ τους. Το Ίντερνετ, τα «χομ βίντεο», η
δυνατότητα να εργάζεται κανείς και να ψυχαγωγείται στο σπίτι σβήνουν τις
τοπικές κοινωνίες – και όχι μόνο στην Αμερική.

Οι άνθρωποι…

… – από την παιδική κιόλας ηλικία – χρειάζονται σταθερά σημεία αναφοράς,
σταθερό περιβάλλον, στο οποίο να ξέρουν πως θα μπορούν να βρουν σε αυτό έναν
γείτονα, έναν φίλο. Θα χάσουμε άραγε όλοι μας κάποτε στο μέλλον την αίσθηση
ότι έχουμε μια ιδιαίτερη πατρίδα; Οι οιωνοί δεν είναι καλοί. Ίσως όμως
μπορούμε να πάρουμε θάρρος από το γεγονός ότι πολλές δυσοίωνες προβλέψεις δεν
υλοποιήθηκαν ποτέ. Κάποτε φοβόμασταν πως ο κινηματογράφος και το ραδιόφωνο θα
ισοπέδωναν τις τοπικές προφορές. Και πως το τηλέφωνο και αργότερα η τηλεόραση
θα αποξένωναν τους ανθρώπους. Αυτό δεν συνέβη. Συνέβη;