Tο Mεξικό δεν βρήκε την έξοδο από τη φτώχεια

Στον πρόεδρο Βισέντε Φοξ, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα στα τέλη του 2000, είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους για βελτίωση της οικονομίας οι Μεξικανοί. Όμως, το 2006 που θα παραδώσει την εξουσία, οι μισοί από τους 106 εκατομμύρια κατοίκους της χώρας θα ζουν στη φτώχεια

Όταν ο Βισέντε Φοξ ανέλαβε τα καθήκοντα του προέδρου του Μεξικού τον Δεκέμβριο
του 2000, όλοι ήλπιζαν ότι θα μεταμόρφωνε το κράτος. Ότι θα καταπολεμούσε τη
διαφθορά, θα αντιμετώπιζε τη γραφειοκρατία και θα έκανε τη χώρα ασφαλέστερη,
ώστε το επιχειρείν να μπορεί να ευδοκιμήσει. H ίδια η χώρα ζητούσε να
πραγματοποιηθούν μεταρρυθμίσεις επειγόντως.

Οι εξαγγελίες του

Το βιογραφικό του τροφοδοτούσε τις ελπίδες αυτές. Ο Φοξ έχει διατελέσει
κυβερνήτης πολιτείας, ανώτατο στέλεχος της Κόκα Κόλα και ιδιοκτήτης
αγροκτήματος. Ο ίδιος ήταν πολύ αισιόδοξος για τις αλλαγές που ήθελε να
επιφέρει, ιδιαίτερα μετά τη συμφωνία των βορειοαμερικανικών κρατών για την
απελευθέρωση του εμπορίου. Είχε στόχο να πετύχει ανάπτυξη του ΑΕΠ 7% σε ετήσια
βάση, να δημιουργήσει μεσαία τάξη και να επιβάλει τον νόμο. «Θα ξεκινήσουμε τη
μητέρα όλων των μαχών ενάντια στη διαφθορά και τη φτώχεια», είπε στο Forbes
λίγες εβδομάδες προτού πάρει την εξουσία.

Πέντε χρόνια μετά

Πέντε χρόνια πέρασαν από τότε. H ανάπτυξη της οικονομίας έπεσε στο 3,7% φέτος,
από 4,4% πέρυσι, ύστερα από τρία χρόνια στασιμότητας. Τα δημόσια οικονομικά
έχουν μπει σε τάξη, αλλά όλοι οι υπόλοιποι δείκτες δεν δείχνουν ιδιαίτερη
πρόοδο. Οι μισοί από τους 106 εκατομμύρια κατοίκους της χώρας ζουν στη
φτώχεια. Στους δρόμους των πόλεων κυκλοφορούν δολοφόνοι και απαγωγείς. Το
Μεξικό βρίσκεται στην 21η θέση της λίστας των 145 χωρών με τη μεγαλύτερη
διαφθορά. Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, που συνολικά 5,3 εκατ. Μεξικανοί, όπως
υπολογίζεται, έχουν περάσει παράνομα τα σύνορα των ΗΠΑ αναζητώντας ένα
καλύτερο μέλλον, και ότι εξακολουθούν να το κάνουν περίπου 400.000 κάθε χρόνο,
διακινδυνεύοντας ακόμη και τη ζωή τους.

Έμεινε πίσω

Βέβαια, η κατάσταση στο Μεξικό είναι καλύτερη από ό,τι ήταν παλιότερα. Το
χρηματιστήριο έχει ανέβει 138% από τις αρχές του 2003. H αγορά ακινήτων έχει
σημειώσει έκρηξη. Οι εξαγωγές εξακολουθούν να αυξάνονται, παρά τον ανταγωνισμό
με την Κίνα, καθώς υπάρχει μεγάλη ζήτηση για πετρέλαιο (το Μεξικό είναι η
ένατη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα στον κόσμο). Όμως, ενώ χώρες όπως η
Κίνα και η Ινδία ανθούν, το Μεξικό υποχώρησε πέρυσι, από τη 10η στη 12η θέση
της λίστας με τις μεγαλύτερες οικονομίες στον κόσμο. Το ΑΕΠ έφτασε πέρυσι τα
676 δισ. δολάρια και θα μπορούσε να είναι 20% υψηλότερο, αν ο Φοξ κατόρθωνε να
πραγματοποιήσει όσα είχε υποσχεθεί.

Πολλά προβλήματα

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα είναι πολλά: H κρατική πετρελαϊκή
εταιρεία Petroleos Mexicanos (Pemex) στην πραγματικότητα αποτελεί απλώς μια
πηγή εσόδων για την κυβέρνηση, καθώς δεν διαθέτει τα απαραίτητα κεφάλαια για
να επενδύσει σε εξερεύνηση κοιτασμάτων. H κυβέρνηση και ο ιδιωτικός τομέας
δαπάνησαν πρόσφατα 18 δισ. δολάρια για να κατασκευάσουν 61 νέους σταθμούς
παραγωγής ενέργειας. Οι συμφωνίες που πέτυχαν τα εργατικά συνδικάτα, όμως,
κάνουν τις εταιρείες αυτές μη βιώσιμες και το κόστος του ηλεκτρισμού στο
Μεξικό είναι διπλάσιο από ό,τι στις ΗΠΑ. H παραγωγικότητα των εργαζομένων
αυξάνεται μόλις 0,4% τον χρόνο. Στην αγορά τηλεπικοινωνιών δεν υπάρχει
πραγματικός ανταγωνισμός, με αποτέλεσμα το κόστος για το κοινό να είναι από τα
υψηλότερα στον κόσμο, ενώ μόνο το ένα τρίτο των δρόμων στη χώρα είναι
ασφαλτοστρωμένοι.

Ο διάδοχός του

Δεν είναι ξεκάθαρο αν θα πραγματοποιηθούν σύντομα μεταρρυθμίσεις προς όφελος
των επιχειρήσεων. Οι επόμενες προεδρικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν τον
Ιούλιο του 2006, και ο Φοξ δεν μπορεί να λάβει μέρος σε αυτές. Πιθανότερος
διάδοχός του φαίνεται ο δήμαρχος της Πόλης του Μεξικού Andres Manuel Lopez
Obrador, ο οποίος, όμως, θεωρείται και στις δύο πλευρές των συνόρων ότι είναι
η μεξικανική εκδοχή του προέδρου της Βενεζουέλας, Χιούγκο Τσάβεζ.

«Θα παγιδευτούμε»

Τις επόμενες δύο δεκαετίες, το Μεξικό θα έχει περισσότερους κατοίκους σε
ηλικία που να μπορούν να εργαστούν από ό,τι εξαρτώμενα μέλη. Με τέτοιο
δημογραφικό προφίλ χώρες όπως η Ιαπωνία και η Κορέα κατάφεραν να κάνουν
τεράστια βήματα προόδου μετά το τέλος του B’ Παγκοσμίου Πολέμου. H θλιβερή
πραγματικότητα, όμως, είναι ότι το Μεξικό δεν είναι έτοιμο να κάνει αυτό το
άλμα. «Αν δεν εκμεταλλευθούμε τις ευκαιρίες που προσφέρονται, τα επόμενα 25
χρόνια θα παγιδευτούμε στη φτώχεια», λέει ο γενικός διευθυντής του Μεξικανικού
Ινστιτούτου Ανταγωνιστικότητας Roberto Newell. Και καταλήγει: «Αν συμβεί αυτό,
τότε θα παγιδευτούμε για πάντα».

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ