TPITH AΠOΨH Προσδοκίες υπό προθεσμία

Στις δημοσκοπήσεις καταγράφεται το αίτημα και η προσδοκία της κοινής γνώμης
γι’ αυτό που αποκαλείται μεταρρύθμιση. Ενδιαφέρον φαινόμενο η χωρίς ακριβή
γνώση, σχεδόν παγιωμένη άποψη για βαθιά και γενναία αλλαγή στον τρόπο
οργάνωσης, παραγωγής και λειτουργίας της κοινωνίας. Αυτή η
φιλομεταρρυθμιστική στάση δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Στο μέτρο
που μπορεί να διαψευσθούν οι προσδοκίες θα μετατραπεί σε ανοχή ή ακόμη
χειρότερα σε γενικευμένη αντίσταση. Αδιακρίτως.

H υπόθεση τελικώς θα κριθεί από τις επιπτώσεις των κυβερνητικών πρωτοβουλιών
στην καθημερινότητα. Για να φθάσουμε όμως εκεί θα πρέπει προηγουμένως να
μετατραπούν τα αποσπασματικά μέτρα σε πλέγμα συγκεκριμένων, συμβατών και όχι
αλλοαναιρούμενων πολιτικών. Και όχι μόνον. Χρειάζεται να μην είναι
μονόπλευρες, δηλαδή να μην επιφέρουν αρνητικές επιπτώσεις στις μεγάλες
κοινωνικές ομάδες των μη προνομιούχων. Πρέπει να διαμορφώσουν έναν ορίζοντα
αισιοδοξίας.

Για παράδειγμα το Ασφαλιστικό: Πώς μπορεί να γίνουν αποδεκτές η αύξηση του
ορίου ηλικίας για τη συνταξιοδότηση, η αύξηση των κρατήσεων και η μείωση των
συντάξεων χωρίς να προωθούνται μέτρα π.χ. για το τρίτο παιδί, την πολύτεκνη
οικογένεια, τους βρεφονηπιακούς σταθμούς και μέτρα για την πληρέστερη ένταξη
των οικονομικών μεταναστών στο ασφαλιστικό σύστημα;

Πώς θα πεισθούμε ότι οι αλλαγές στο ωράριο ή τις εργασιακές σχέσεις στοχεύουν
στην αύξηση των επενδύσεων και της απασχόλησης όταν δεν συνδυάζονται με
προσπάθειες εξορθολογισμού της γραφειοκρατίας για τις ξένες επενδύσεις, όταν
δεν υποστηρίζεται η έρευνα και η μεταφορά τεχνολογίας; Ή για την τουριστική
πολιτική που έχει θέσει ποσοτικούς στόχους χωρίς ποιοτικά κριτήρια με
αποτέλεσμα την αύξηση του αριθμού των τουριστών με μείωση των εσόδων του
κλάδου;

Αργά ή γρήγορα αν συνεχισθεί αυτή η προχειρότητα θα χαθεί η «δυναμική της
αλλαγής», υπονομεύοντας την απόδοση ακόμη και των όποιων ορθών
μέτρων. Ούτε το εγχείρημα των αρμοδίων να ταυτίσουν επικοινωνιακώς μέτρα
εισπρακτικού χαρακτήρα με τη λογική τής δήθεν θαρραλέας μεταρρύθμισης, της
αποφασιστικής ρήξης με συντεχνίες και συμφέροντα θα έχει μακρύ ορίζοντα.

Και εδώ να σημειώσω το αυτονόητο. Από τις πρόσφατες τρομοκρατικές εκδηλώσεις
στη Βρετανία, ο κόσμος άλλαξε. Ο κόσμος που αλλάζει, άλλαξε πάλι. Σκεφθείτε,
τι μπορεί αυτό να σημαίνει π.χ. για το διεθνές εμπόριο, την E.E. και τα
προβλήματά της, την ανάπτυξη του νέου οράματος του νέου κόσμου μας. Ποιο νέο
όραμα, ποιου νέου κόσμου;

Τι σημαίνει για χώρες εύθραυστες που αδυνατούν να παράγουν νέα ζωντανά σχήματα
άλλης καλύτερης οργάνωσης; Τι σημαίνει για μας τώρα; τούτη τη στιγμή
συγκεκριμένα;

Ως χώρα με βαθιά εξάρτηση από τη διεθνή οικονομία με ασθενείς μηχανισμούς
προσαρμογής θα υποστούμε όχι μόνον τις άμεσες οικονομικές παρενέργειες
π.χ. στις εξαγωγές ή τον τουρισμό αλλά και τις πολιτικές. Ήδη
σοβαροί αναλυτές προβλέπουν ως παράπλευρες επιπτώσεις των τελευταίων
τρομοκρατικών ενεργειών, εκτός από τον περιορισμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
την εντεινόμενη ανασφάλεια των αγορών, τη μείωση των επενδύσεων και την
εγκατάλειψη πολιτικών της E.E. που θα ενίσχυαν τις περιφέρειες. Κάτι ανάλογο
αναμένεται και για την κοινωνική πολιτική. Με άλλα λόγια η δυσμενής εικόνα
για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας επιβαρύνεται από την αρνητική
συγκυρία της ευρωπαϊκής πολιτικής για το κοινωνικό κράτος.

Για να εξισορροπήσουμε αυτή την κατάσταση χρειαζόμαστε ιδιαίτερες σχεδιαστικές
και διαχειριστικές ικανότητες, που δυστυχώς δεν φαίνεται να διαθέτουμε. Ίσως
πρέπει ν’ αναζητήσουμε ελπίδα σε μια άλλη ποιότητα επικοινωνίας των πολιτικών
φορέων με την κοινωνία, σε μια άλλη περισσότερο ευαίσθητη προς τους μη
προνομιούχους πολιτική και προπαντός σε μια άλλη ιεράρχηση των
μεταρρυθμιστικών προτεραιοτήτων.

Ο Δημήτρης Πεπελάσης είναι οικονομολόγος.