Aνεξήγητες τραγωδίες

Από τότε που εισήχθησαν υποχρεωτικά στα αεροσκάφη τα μαύρα κουτιά, τις
δεκαετίες του 1960 και του 1970, σπάνια μένει μια αεροπορική τραγωδία χωρίς
εξήγηση. Σπάνια, αλλά όχι και ποτέ. Οι πτήσεις ίσως να γίνονταν ασφαλέστερες
αν εξοπλίζονταν τα πιλοτήρια και με ένα τρίτο μαύρο κουτί, έναν καταγραφέα
βίντεο…

Πέντε χιλιόμετρα μετά την απογείωσή του από το αεροδρόμιο Χήθροου του Λονδίνου κατέπεσε το αεροπλάνο στην τραγωδία του 1972 με 118 νεκρούς. όλα δείχνουν πως πρώτα κατέπεσε ο πιλότος…

Αρκετοί κατασκευαστές αεροσκαφών και πολλές αεροπορικές εταιρείες αξιώνουν εδώ
και χρόνια την υιοθέτηση ενός cockpit video recorder (καταγραφέα βίντεο
πιλοτηρίου), μιας συσκευής που θα συμπλήρωνε το έργο του καταγραφέα δεδομένων
πτήσεων (data recorder) και του καταγραφέα συνομιλιών πιλοτηρίου (cockpit
voice recorder) και ίσως να έλυνε, αν υπήρχε, το μυστήριο που περιβάλλει τη
συντριβή του Boeing 737 της Helios κοντά στην Αθήνα. Τα σωματεία των πιλότων
όμως αντιστέκονται, καθώς φοβούνται πως οι καταγραφείς βίντεο θα μπορούσαν να
χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της απόδοσής τους. Σε κάθε περίπτωση
πάντως και παρά τη συνεχιζόμενη πρόοδο της τεχνολογίας, μερικές φορές το
ακριβές αίτιο μιας αεροπορικής τραγωδίας παραμένει προϊόν απλών εικασιών.
Ακολουθούν ορισμένα από τα αεροπορικά δυστυχήματα των τελευταίων δεκαετιών τα
οποία έκαναν, τουλάχιστον αρχικά, τους εμπειρογνώμονες να μιλούν για «γρίφο».

Πήρε λάθος δρόμο

United Air Lines: Douglas DC-6

Κοντά στο Φορτ Κόλινς του Κολοράντο, στις ΗΠΑ

Ιούνιος 1951, 50 νεκροί

Όλοι οι επιβαίνοντες στο αεροσκάφος που εκτελούσε την πτήση 610 έχασαν τη ζωή
τους όταν αυτό έστριψε προς λάθος κατεύθυνση, νότια-νοτιοδυτικά αντί για
νότια, και προσέκρουσε στο όρος Κρίσταλ, 80 χιλιόμετρα βόρεια του Ντένβερ. Το
γιατί το αεροπλάνο πήρε λάθος κατεύθυνση παραμένει ασαφές. Σύμφωνα με μια
θεωρία, εξαιτίας εσφαλμένου χειρισμού ο πιλότος μπλόκαρε τη ραδιοσυχνότητα που
θα έπρεπε κανονικά να καθοδηγήσει το αεροσκάφος. Κατόπιν το πλήρωμα ακολούθησε
το σήμα μιας παρόμοιας συχνότητας που το οδήγησε όμως προς λάθος κατεύθυνση.

Έψαξαν για αέρια

United Air Lines: Douglas DC-4

Κοντά στο Κεντρικό ΓουαΪόμινγκ, στις ΗΠΑ

Οκτώβριος 1955, 66 νεκροί

Όλοι οι επιβαίνοντες στην πτήση 409 από Νέα Υόρκη χάθηκαν όταν το αεροσκάφος
προσέκρουσε σε ένα βουνό, στα 11.500 πόδια, 32 χιλιόμετρα εκτός πορείας προς
το Σολτ Λέικ Σίτι. H αμερικανική Υπηρεσία Πολιτικής Αεροναυτικής (CAB) δεν
εντόπισε στο αεροσκάφος ίχνη μηχανικής βλάβης. Δεδομένης της εξοικείωσης του
πιλότου με τη διαδρομή και της καλής ορατότητας, οι εμπειρογνώμονες δεν
θεώρησαν πιθανό ούτε η συντριβή να οφείλεται σε κάποιο σφάλμα στην πλοήγηση.
Εξέτασαν το ενδεχόμενο αδρανοποίησης των δύο πιλότων από δηλητηριώδη αέρια,
εξαιτίας κάποιου προβλήματος στο σύστημα κλιματισμού του πιλοτηρίου. Τα
στοιχεία όμως έδειξαν πως το αεροσκάφος ήταν υπό έλεγχο πριν από τη συντριβή.
Απεφάνθησαν πως ο πιλότος παρεξέκλινε της πορείας του για «άγνωστους λόγους».

O απρόσεκτος πιλότος

KLM : Douglas DC-8 Σειρά 53

Λισαβώνα, Πορτογαλία

Μάιος 1961, 61 νεκροί

Το αεροσκάφος που εκτελούσε την πτήση 897 από τη Ρώμη προς το Καράκας της
Βενεζουέλας συνετρίβη στον Ατλαντικό με ταχύτητα μεγαλύτερη των 800
χιλιομέτρων την ώρα, πέντε λεπτά μετά την απογείωσή του από έναν ενδιάμεσο
σταθμό ανεφοδιασμού στη Λισαβώνα. Σκοτώθηκαν όλοι οι επιβαίνοντες. Κατά την
τελευταία του επικοινωνία με τον πύργο ελέγχου είχε αναφέρει πως ανέβαινε στα
6.000 πόδια σε «μέτρια ταραχώδεις» καιρικές συνθήκες: έβρεχε, είχε συννεφιά
και είχε σκοτεινιάσει. Τα ενδεχόμενα κάποιας βλάβης στο σύστημα και σαμποτάζ
κρίθηκαν ελάχιστα πιθανά. H πλέον αληθοφανής εξήγηση είναι ότι το αεροσκάφος
πραγματοποίησε ελικοειδή βουτιά κατά τη διάρκεια μιας απότομης αριστερής
στροφής, ίσως λόγω απροσεξίας του πληρώματος. H επακόλουθη απώλεια ύψους θα
ήταν υπερβολικά ταχεία για να ανακτήσει ο πιλότος τον έλεγχο.

Παιχνίδια με παιδιά

Διεθνείς Ρωσικές Αερογραμμές Aeroflot:

Airbus Industrie Α310-300

Κοντά στο Μεζντουρετσένσκ, Ρωσία

Μάρτιος 1994, 75 νεκροί

Το αεροσκάφος που εκτελούσε την πτήση 593 από Μόσχα για Χονγκ – Κονγκ πήρε
απότομη κλίση ενώ πετούσε μέσα στο σκοτάδι αλλά υπό καλές καιρικές συνθήκες
και τελικά συνετρίβη σε έναν χιονισμένο λόφο, περίπου 300 χιλιόμετρα
νοτιοανατολικά του Νοβοσιμπίρσκ. Ο καταγραφέας συνομιλιών πιλοτηρίου αποκάλυψε
πως ο κυβερνήτης είχε αφήσει την κόρη και τον γιο του να καθήσουν στο
πιλοτήριο, και δη να καθήσουν εναλλάξ στη θέση του. Όταν επιχείρησε να
επαναφέρει το αεροσκάφος στη σωστή πορεία, υπήρξε «σύγκρουση» με τον αυτόματο
πιλότο, ο οποίος διατήρησε την «εντολή» σε ελαφρά δεξιά κλίση. Το πλήρωμα δεν
συνειδητοποίησε τι συνέβαινε παρά μόνον όταν η κλίση ξεπέρασε τις 50 μοίρες. H
αποτυχία της προσπάθειας ανάκτησης ελέγχου οφείλεται ενδεχομένως και στη θέση
του συγκυβερνήτη, το κάθισμα του οποίου είχε τραβηχτεί προς τα πίσω.

Έστριψε μόνο του

USAir: Boeing 737-3Β7

Κοντά στο Αλίκιπα, στην Πενσυλβάνια

Σεπτέμβριος 1994, 132 νεκροί

Για τη συντριβή του αεροσκάφους που εκτελούσε την πτήση 427 μόλις 15
χιλιόμετρα πριν από τον προορισμό του, το διεθνές αεροδρόμιο Γκρέιτερ
Πίτσμπουργκ, έγινε η μακροβιότερη έρευνα στην ιστορία της αεροπλοΐας. Ο καιρός
ήταν αρκετά καλός. Το αεροσκάφος είχε έρθει σε οριζόντια θέση στα 1.800 μέτρα
και είχε μαζέψει τα πτερύγιά του όταν ξαφνικά έγειρε προς τα αριστερά, έκανε
βουτιά και συνετρίβη στο έδαφος. Δευτερόλεπτα νωρίτερα, ο κυβερνήτης είχε
εκπέμψει μήνυμα κινδύνου. Οι εμπειρογνώμονες δεν βρήκαν στοιχεία αδρανοποίησης
του πληρώματος, πυρκαγιάς ή έκρηξης βόμβας εν πτήσει, κατασκευαστικής
ατέλειας, εισρόφησης πτηνού, αναταράξεων ή κάποιας σοβαρής βλάβης στο σύστημα.
Σε έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα πέντε χρόνια αργότερα, το συμπέρασμα ήταν
πως η απώλεια ελέγχου οφειλόταν πιθανότατα σε πρόβλημα του πηδαλίου – ο
κυβερνήτης ακούστηκε να βγάζει ένα επιφώνημα έκπληξης και φόβου έπειτα από μια
απρόκλητη στροφή προς τα αριστερά.

Κατάρρευση του πιλότου

British European Airways: Hawker Siddeley Trident

ΣτέΪνς, Αγγλία

Ιούνιος 1972, 118 νεκροί

Το αεροσκάφος που εκτελούσε την πτήση 548 από το Χίθροου στις Βρυξέλλες
συνετρίβη σε ένα χωράφι πέντε χιλιόμετρα από το αεροδρόμιο, κοντά σε έναν
αυτοκινητόδρομο, λιγότερο από δύο λεπτά μετά την απογείωση. H νεκροψία που
έγινε στον 51χρονο κυβερνήτη έδειξε ότι υπέφερε από οξεία αθηροσκλήρυνση,
στένωση των αρτηριών, δηλαδή, στην καρδιά, και πως είχε μια οπή από σχίσιμο
στα τοιχώματα μιας αρτηρίας, γεγονός που υποδεικνύει ότι είχε εμφανίσει
αιμορραγία και είχε καταρρεύσει στο πιλοτήριο. Τα μαύρα κουτιά έδειξαν πως
είχε μια διαφωνία με έναν άλλο πιλότο πριν από την πτήση, στην οποία μπορεί να
οφείλεται η αιμορραγία. Το αεροσκάφος έχασε τη στήριξή του και το πλήρωμα δεν
κατάφερε να ακολουθήσει τις ενδεικνυόμενες διαδικασίες προκειμένου να
ανακτήσει τον έλεγχο.

Επιμέλεια: Κίττυ Ξενάκη