Ψάχνοντας τον ρεαλισμό

Τον ρεαλισμό… ψάχνουν σε γαλαζοπράσινα νερά τα γυμνά σώματα που κολυμπούν στους πίνακες της Μαρίας Φιλοπούλου (αριστερά) και σε μια ζούγκλα από ντοματιές ο (κοιμισμένος;) άνδρας στον καμβά της Ειρήνης Ηλιοπούλου (δεξιά)

Καθρέφτες της πραγματικότητας ή παράθυρα που πηγαίνουν το βλέμμα ένα βήμα
παρακάτω; Εβδομήντα έργα ζωγραφικής, που φέρουν την υπογραφή έξι εκ των πλέον
επιτυχημένων ελλήνων δημιουργών της νέας απεικονιστικής ζωγραφικής – των Αλέξη
Βερούκα, Στέφανου Δασκαλάκη, Ειρήνης Ηλιοπούλου, Εδουάρδου Σακαγιάν, Άννας –
Μαρία Τσακάλη και Μαρίας Φιλοπούλου – καταθέτουν την εκδοχή τους για όσα
φαντάζουν αληθινά στην έκθεση «Εν τη αληθεία η Τέχνη» («In Arte Veritas»), υπό
την επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Αθηνάς Σχινά.

Γηραιές λουόμενες με μαύρα μαγιό που απολαμβάνουν το μπάνιο τους ή
μυστηριώδεις σφήκες είναι οι γυναίκες που μας υποδέχονται στο ισόγειο του
νεοκλασικού σπιτιού – όπου φιλοξενείται η δέκατη έκθεση του Ιδρύματος Πέτρου
και Μαρίκας Κυδωνιέως – διά χειρός Στέφανου Δασκαλάκη; Αισθησιακά ή
ταλαιπωρημένα από τον χρόνο και τις περιπέτειες της ζωής γυμνά κορμιά πάνω
στον καμβά; Και τί θέλει άραγε να μας πει η «Δέσποινα», που κάνει το ντεμπούτο
της στην Άνδρο, όταν με το βλέμμα της μετατρέπεται σε ερωτηματικό στον χώρο;

Πώς είναι ένας «κανονικός» άνθρωπος; Με αραιωμένα μαλλιά και πλαδαρό σώμα,
όπως αυτοαπεικονίζεται ο Αλέξης Βερούκας ή με άψογες αναλογίες όπως ο
«Βιτρούβιος Άνδρας» του Λεονάρντο Ντα Βίντσι με τον οποίο αντιπαρατίθεται στον
ίδιο πίνακα; Πριν βρούμε την απάντηση ο ζωγράφος αφήνει τον επισκέπτη να
πλανηθεί στις έρημες – γνώριμες από παλιά – πολιτείες του και στα καινούργια
ομοφυλοφυλικά διπλά ερωτικά του πορτρέτα.

H πραγματικότητα όπως την αντίκρυζε ο Εδουάρδος Σακαγιάν από το παράθυρο του
ατελιέ του στην Αθήνα – έναν πίνακα που δούλευε επί 25 χρόνια και ολοκλήρωσε
πρόσφατα -«συνδιαλέγεται» με ζώα και φαντάσματα όπως συνυπάρχουν στον
πολύχρωμο ζωγραφικό κόσμο των παιδιών, ενώ σε ένα τρίτο έργο πρόσωπα «αόρατα»
σε ένα θέατρο διατηρούν την προσωπικότητά τους μέσα από φωτεινές πινελιές
δοσμένα με τον ιδιαίτερο εσωτερικό τρόπο που χαρακτηρίζει τη γραφή του
ζωγράφου.

Βουτιά σε γαλαζοπράσινα νερά κάνουν τα γυμνά σώματα που δεν αντιστέκονται στην
άνωση στους πίνακες της Μαρίας Φιλοπούλου. Σώματα που εξαγνίζονται,
ξαναγεννιούνται, αλλά παραμένουν μυστήρια, καθώς τα βλέπουμε μόνο κάτω από το
νερό, χωρίς πρόσωπο. Πλούσιο το χρώμα και στα λουλούδια της Άννας – Μαρίας
Τσακάλη. Πίσω όμως από το παράθυρο του θερμοκηπίου μια δεύτερη ματιά
αποκαλύπτει τους στροβιλισμούς των φυτών, την ασφυξία της κλεισμένης πίσω από
το γυαλί φύσης. Ιδιαίτερη στιγμή της έκθεσης τα αχνά ζωγραφισμένα ρούχα που
κρέμονται πίσω από την πόρτα, μάρτυρες απουσίας και μοναξιάς.

Ζούγκλα από χρώματα και τοματιές κρύβουν έναν άνδρα στον καμβά της Ειρήνης
Ηλιοπούλου, η οποία λίγο αργότερα βυθίζει το βλέμμα μας στο ζεστό κόκκινο του
πάθους που είτε πλαισιώνει το ζευγάρι του μπαρ – δεν θα μάθουμε ποτέ αν τελικά
ερωτεύτηκε ο ένας τον άλλο – είτε πλημμυρίζει το άδειο θέατρο, ενώ τα δικά
τους μυστικά κρύβουν οι αποκριάτικες μάσκες της βιτρίνας – ρόλοι ζωής; – όπως
μυστήριο κρύβει και ο μοναχική φιγούρα στην άκρη της σκηνής.

Κριτική και παραδοσιακά υλικά

Τί ενώνει τελικά τους έξι καλλιτέχνες; Δουλεύουν όλοι με παραδοσιακά υλικά
αλλά με σύγχρονο τρόπο. Χρησιμοποιούν τον ρεαλισμό ως μέσον για να ασκήσουν
έμμεση κριτική. Αντλούν στοιχεία από τον Ρέμπραντ έως τον Μπέικον για να
διαμορφώσουν τη δική τους οπτική, αλλά τα θέματά τους αφορούν τη σύγχρονη
πραγματικότητα.

Τι τους χωρίζει: H διαφορετική πινελιά και το προσωπικό τους ύφος. Ο
ιδιαίτερος κόσμος τους και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται την αλήθεια.
Το γεγονός ότι η δική τους αλήθεια δεν ανταγωνίζεται την πραγματικότητα. Και
τελικά ότι δεν αποτελούν μια συμπαγή ομάδα.

INFO

«In Arte Veritas» στο Ίδρυμα Πέτρου και Μαρίκας Κυδωνιέως, Χώρα Άνδρου (τηλ.
22820-24598). Έως 30 Σεπτεμβρίου. Είσοδος ελεύθερη. Κατάλογος: 40 ευρώ.