Zουμ σε μια τέχνη «δημοφιλή και σέξι»

«H Νταϊάνα σαν μηχανή» στο έργο του πρωτεργάτη τής ποπ αρτ Εντουάρντο Παολότσι (εκτίθεται στην Άνδρο), ο οποίος στις κατασκευές του τολμά ένα κολλάζ μεταλλαγμένων αντικειμένων

Την ίδια εποχή που στην Ελλάδα ο Τσαρούχης ή ο Μόραλης εικονογραφούσε
τα εξώφυλλα των δίσκων του Θεοδωράκη και του Νέου Κύματος, στη Βρετανία
ζωγράφοι, όπως ο Πίτερ Μπλέικ, έκαναν το εξώφυλλο του άλμπουμ των Μπιτλς
«Sergeant Pepper’s Lonely Heart Club Band», που έφθασε στα χέρια εκατομμυρίων
ανθρώπων σε όλον τον κόσμο – στο πνεύμα της ποπ που ήθελε το γνώριμο, μια
εικόνα με την οποία εύκολα να ταυτιστείς, μια νέα σχέση θεατή και έργου.

Οι αριθμοί: Τρία πολιτιστικά ιδρύματα – το Ίδρυμα του Αρμένιου
πετρελαιά Γκουλμπεκιάν στη Λισαβώνα, το Βρετανικό Συμβούλιο και το Ίδρυμα της
Άνδρου – συνεργάστηκαν για την έκθεση «Μεταμόρφωση. Βρετανική τέχνη της
δεκαετίας του ’60», στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή.
Το Γκουλμπεκιάν διαθέτει συλλογή με 7.000 έργα τέχνης και συνεπή πολιτική
αγορών από νέους καλλιτέχνες, όπως και το Βρετανικό Συμβούλιο με 8.000 έργα.
Το Ίδρυμα της Άνδρου διαθέτει συλλογή τεράστιας σημασίας, την οποία θα
απολαύσει η Ελλάδα αν κάποτε οι Αρχές επιτρέψουν να γίνει το Μουσείο των
δωρητών στην Αθήνα, θέμα που εκκρεμεί εδώ και 13 χρόνια. Εξήντα ένα έργα 30
Βρετανών καλλιτεχνών ανθολογήθηκαν σοφά για την έκθεση. Πίνακες, γλυπτά και
κολλάζ που έγιναν από το 1957 ώς το 1972.

H Βανέσα Ρεντγκρέιβ, ωραία όπως πάντοτε, φιγουράρει μπροστάρισσα σε μια
διαδήλωση στους δρόμους του Λονδίνου στην ασπρόμαυρη γιγαντοφωτογραφία που
ανοίγει την έκθεση με την ανήσυχη δεκαετία του ’60, όταν τον πρώτο λόγο στην
Ευρώπη πήρε η νέα γενιά.

Χόκνεϊ – Φασιανός: Γνωρίστηκαν στο Παρίσι το ’60, όταν κυριαρχούσε
δυναστικά η όμορφη αφηρημένη τέχνη και όπως μας είπε ο Αλέκος Φασιανός έκαναν
ο ένας το πορτρέτο του άλλου. Όποιος τολμούσε τότε να κάνει παραστατική
ζωγραφική, λαϊκή, ποπ, να ζωγραφίσει πραγματικά πράγματα όπως μια πισίνα, μια
βουτιά στο κύμα, μια σκηνή σ’ ένα σπίτι, αισθανόταν μόνος, έλεγε στα εγκαίνια
ο Αλέκος Φασιανός. Μετά το κατεστημένο της ακαδημαϊκής τέχνης, υπήρχε το
κατεστημένο της αφηρημένης τέχνης. Το να κάνεις κολλάζ, να παίζεις με το φως
και μάλιστα να κάνεις πράγματα εύκολα, αυτά που όλοι μπορούν να τα κάνουν
χωρίς να έχουν την ικανότητα ενός ζωγράφου ήταν ενέργειες επαναστατικές. Ένας
αγώνας και ένας άθλος, εμπνευσμένος, με ενέργεια απολύτως προσωπική.

Δύο βασικές τάσεις της «Μεταμόρφωσης» διαγράφονται ευδιάκριτα σε
χωριστές αίθουσες του Μουσείου της Άνδρου: μία πιο αφηρημένη – γεωμετρική με
την οπ αρτ, η άμορφη, με πρωτεργάτη στη γλυπτική τον Άντονι Κάρο και τα γλυπτά
κολλάζ από αντικείμενα του Εντουάρντο Παολότσι, την οπ αρτ της Μπρίτζετ Ράιλεϊ
και μία με την εικονιστική του Ρίτσαρντ Χάμιλτον, Ντέιβιντ Χόκνεϊ, Πίτερ
Φίλιπς.

Το ποπ: Κατά τον εφευρέτη του όρου Ρίτσαρντ Χάμιλτον είναι μια τέχνη
«δημοφιλής, εφήμερη, αναλώσιμη, χαμηλού κόστους, μαζικής παραγωγής,
πνευματώδης, σέξι, εντυπωσιακή, λαμπερή», που πάντως επινοήθηκε για να ασκήσει
κριτική σ’ αυτό που παρουσιάζει τον κόσμο της κατανάλωσης.

Το πλαστικό, όπως γράφει ο Ρολάν Μπαρτ, «είναι η πρώτη μαγική ουσία που
αφήνεται να μεταμορφωθεί σε κάτι πεζό… Είναι η πρώτη φορά που στόχος τού
έργου τέχνης γίνεται κάτι το κοινό, όχι το σπάνιο».

Ανώνυμο ύφος. «Εκείνη την εποχή μπορούσα να σχεδιάζω μορφές αρκετά καλά
με ακαδημαϊκό τρόπο, αλλά δεν ήθελα αυτό… Έπρεπε να επιστρέφω σε κάτι που
ήταν… ένας ακατέργαστος τρόπος, επειδή μου άρεσε η ομοιότητά του με την
παιδική τέχνη, η οποία μοιάζει με την αιγυπτιακή τέχνη», έγραφε ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ.

Προσεχώς

Μεγάλη αναδρομική έκθεση ζωγραφικής του Παναγιώτη Τέτση εξήγγειλε για το
καλοκαίρι του 2006 ο διευθυντής του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος
Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στην Άνδρο, Κυριάκος Κουτσομάλλης.

INFO

«Μεταμόρφωση. Βρετανική τέχνη της δεκαετίας του ’60» στο Μουσείο Σύγχρονης
Τέχνης Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή (Άνδρος, τηλ. 22820-22444), έως
25 Σεπτεμβρίου.