Διαστάσεις Οι ελέφαντες της Aποκάλυψης

Έχουμε επικαλεστεί κι άλλες φορές αυτόν τον καταπληκτικό στίχο του Γκανά:
«Με τα παιδάκια μας στον ώμο, για να μας δείχνουνε τον δρόμο». Βλέποντας πώς
σκέπτονται και με τι παίζουν τα παιδιά, γινόμαστε κι εμείς σοφότεροι.

Λαϊκή κουλτούρα: τηλεοπτικές σειρές όπως οι Simpsons γυμνάζουν το μυαλό

Μπορεί να μην αρέσει στους ορκισμένους εχθρούς της Αμερικής και κάθε
αμερικανικού προϊόντος, αλλά ο (Αμερικανός) φιλόσοφος Τζέημς Φλυν ισχυρίζεται
ότι είναι προϊόν εξαντλητικής έρευνας: ο μέσος δείκτης ευφυΐας των Αμερικανών
έχει αυξηθεί κατά 13,8 μονάδες τα τελευταία 46 χρόνια. Ένας Αμερικανός που
περιλαμβανόταν το 1920 στο ανώτερο ένα δέκατο των IQ, σήμερα θα είχε
κατρακυλήσει στο κατώτερο ένα τρίτο. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι η
αμερικανική κοινωνία έγινε «καλύτερη» ή προοδευτικότερη. Το IQ δεν μετρά την
ανεκτικότητα, την αλληλεγγύη ή την τρυφερότητα. Δεν αντανακλά καν την εξέλιξη
της συναισθηματικής ευφυΐας. H διαρκής αύξησή του, όμως, διαψεύδει τον μύθο
ότι η λαϊκή κουλτούρα αποβλακώνει.

Στο βιβλίο του «Καθετί κακό είναι καλό για σας» (Εκδ. Reaverhead), ο Στήβεν
Τζόνσον μελετά μερικούς τομείς αυτής της κουλτούρας, όπως τα ηλεκτρονικά
παιχνίδια, η τηλεόραση και το Internet. Αντίθετα με εκείνους που πιστεύουν ότι
το Xbox δημιουργεί νευρωτικά και μοναχικά παιδιά, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι
τα ηλεκτρονικά παιχνίδια γυμνάζουν το μυαλό και ενθαρρύνουν την επίλυση
προβλημάτων. Γιατί ένα παιδί παθιάζεται με την εξερεύνηση ενός άγνωστου
περιβάλλοντος στον υπολογιστή του, ενώ βαριέται να λύσει ένα πρόβλημα στο
μάθημα των μαθηματικών; Επειδή στην πρώτη περίπτωση η συμμετοχή του είναι πιο
ενεργή και η ανταμοιβή του πιο ξεκάθαρη. Μπορεί οι χαρακτήρες των ηλεκτρονικών
παιχνιδιών να μη διαθέτουν το ψυχολογικό βάθος των ηρώων ενός βιβλίου,
απαιτούν όμως τη χάραξη προτεραιοτήτων και την ανάληψη πρωτοβουλιών.

Αν και αποτελεί μια σαφώς πιο παθητική δραστηριότητα, η τηλεόραση έχει αυξήσει
κι αυτή τις γνωστικές της απαιτήσεις τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Μια σειρά
σαν τους Simpsons περιλαμβάνει αστεία που μπορούν να γίνουν κατανοητά μόνο αν
ο θεατής τα συνδυάσει με επιπλέον πληροφορίες – οι οποίες σκοπίμως δεν του
παρέχονται από τη συγκεκριμένη πηγή. Όπως γράφει ο βιβλιοκριτικός των
Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, ένα παιδί που άκουσε για τους «τέσσερις ελέφαντες της
Αποκάλυψης» και το επαναλαμβάνει στο οικογενειακό τραπέζι, θα πληροφορηθεί
ασφαλώς από τους γονείς του ή τον μεγαλύτερο αδελφό του ότι η σωστή φράση μιλά
για ιππότες. H πληροφορία θα φτάσει έτσι πιο ομαλά στον εγκέφαλό του, αφού
έχει προηγηθεί μια πιο διασκεδαστική και συναρπαστική εκδοχή της. Στο κάτω
κάτω, είναι καλύτερα να ζωγραφίζεις ελέφαντες, παρά τον πόλεμο, την πείνα και
τον θάνατο.

Τα κέρδη από το Internet, τέλος, είναι αναμφισβήτητα. Οι νέες τεχνολογίες δεν
μας παρέχουν απλώς περισσότερες πληροφορίες, έχουν αλλάξει και τον τρόπο που
σκεπτόμαστε. Οι πιστοί αναγνώστες αυτής της στήλης θα το έχουν διαπιστώσει.

LINK:

http://diastaseis.blogspot.com