Δρόμοι

«Ένα κράτος…

… ένας στρατός, ένα νόμισμα», όπως το είχε πει κάποτε ο Ντε Γκωλ; Ποιος
ξέρει τι θα έλεγε σήμερα; Οι λόγοι για τους οποίους οι οπαδοί του Λεπέν, οι
οπαδοί του Σοσιαλιστικού Κόμματος και οι οπαδοί των τροτσκιστικών κομμάτων
ψήφισαν «όχι» στο ευρωπαϊκό Σύνταγμα δεν μπορεί να είναι ίδιοι. Καθένας ζύγισε
με τον δικό του τρόπο τις ζημιές και τα οφέλη και κατέληξε στο αρνητικό
συμπέρασμα. Όμως, οι αρνητικές συνέπειες αυτής της ψήφου είναι οι ίδιες για
όλους. Και φοβόμαστε ότι με την αρνητική ψήφο τους έφεραν ακόμη πιο κοντά αυτό
που οι περισσότεροι από αυτούς θα ήθελαν να αποφύγουν: το βρετανικό μοντελάκι
της Ευρωπαϊκής Ένωσης (δηλαδή: «Μακριά και αγαπημένοι»).

Για το μοντέλο…

… αυτό είχε μιλήσει πριν από πέντε χρόνια έξω από τα δόντια ο πρώην πρόεδρος
της Κομισιόν Ζακ Ντελόρ στην εφημερίδα «Λε Μοντ» – ένας άνθρωπος που ποτέ δεν
του άρεσε να χαϊδεύει τα αυτιά του κόσμου. H διεύρυνση θα είναι η καταστροφή
της Ευρώπης, έλεγε το 2000 ο Ντελόρ. Θα μεγαλώσει τον ευρωπαϊκό χώρο, αλλά θα
μικρύνει την ευρωπαϊκή δύναμη. «Δεν πιστεύω», έλεγε ο Ντελόρ, «αντίθετα με όσα
λένε οι Ευρωπαίοι ηγέτες, πως αυτή η Ευρώπη των είκοσι πέντε και αύριο, όταν
θα ξανάρθει η ειρήνη στα Βαλκάνια, των τριάντα δύο χωρών, θα μπορεί να έχει
στόχους το ίδιο φιλόδοξους με αυτούς που έθεσε η Συνθήκη του Μάαστριχτ».
Κάποιας μορφής διεύρυνση είναι βέβαια πολιτικά αναπόφευκτη. Πώς να αρνηθεί
κανείς τη βαθιά ευρωπαϊκή πολιτική ταυτότητα της Πράγας, της Βουδαπέστης ή της
Βαρσοβίας; Μα δεν μπορεί κανείς να ισχυρίζεται πως μαζί με τη διεύρυνση, χάρη
σε κάποια θαυματουργή δυναμική, θα έρθει και η εμβάθυνση της Ευρώπης. Αν
σήμερα είναι ήδη πολύ δύσκολο να συντονιστούν οι κοινές πολιτικές, αύριο θα
είναι σχεδόν αδύνατον.

H αντίφαση…

… που μέσα της βρίσκεται βυθισμένη η Ευρώπη ήταν ίσως αναπόφευκτη,
αναπόδραστη, ομολογούσε ο Ντελόρ. Όμως δεν ωφελεί σε τίποτα να κλείνει κανείς
τα μάτια μπροστά της, όπως κάνουν σήμερα οι Ευρωπαίοι ηγέτες. Δεν ωφελεί σε
τίποτα να κοιμίζουν τον κόσμο για την αναγκαιότητα της διεύρυνσης και της
εμβάθυνσης, αφού αυτά τα δύο είναι αντιφατικά μεταξύ τους. Αν θα υπάρξει
εμβάθυνση, αυτή θα αφορά μόνον έναν μικρό πυρήνα προνομιούχων χωρών στο
εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μοντέλο που πάνω του τώρα συγκροτείται η
Ευρώπη μέσα από τη διαδικασία της διεύρυνσης είναι ένας «μεγάλος οικονομικός
χώρος» με ελεύθερες συναλλαγές και με ενιαίο νόμισμα. Δεν είναι η «ευρωπαϊκή
δύναμη» που οραματίστηκαν κάποτε οι «ιδρυτικοί πατέρες» της και πολλοί από
τους επιγόνους τους.

Το «όχι»…

… στο Σύνταγμα αφήνει την όποια διεύρυνση χωρίς την εμβάθυνση που θα ήταν
απαραίτητη για μια πιο κοινωνική Ευρώπη – που είναι το ζητούμενο.