Διαστάσεις Δύο μύθοι για την Eυρώπη

H συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης δεν τελείωσε με τη διεξαγωγή του
δημοψηφίσματος στη Γαλλία. Το αντίθετο, μόλις άρχισε. Και έχει σημαδευτεί ήδη
από δύο μεγάλους μύθους.

Στο Στρασβούργο: οι σημαίες των ευρωπαϊκών χωρών κυριαρχούν σε ένα εκλογικό τμήμα

«Όσο περισσότερη Ευρώπη τόσο λιγότερη Δημοκρατία»: σε αυτό το σύνθημα, ο
Γερμανο-βρετανός κοινωνιολόγος Ραλφ Ντάρεντορφ συμπυκνώνει την
επιχειρηματολογία όσων πιστεύουν ότι η απρόσωπη γραφειοκρατία των Βρυξελλών
διαλύει τις ιδιαιτερότητες των εθνικών κρατών. Κάποιοι στη Γαλλία κατήγγειλαν
ότι η υιοθέτηση του Συντάγματος θα οδηγήσει σε μια πανευρωπαϊκή απαγόρευση των
αμβλώσεων. Κάποιοι άλλοι στην Ολλανδία θα ψηφίσουν μεθαύριο «όχι», για να μην
υποχρεωθούν από τις Βρυξέλλες να αλλάξουν τη φιλελεύθερη νομοθεσία τους για τα
ναρκωτικά. Οι φόβοι αυτοί στηρίζονται στην άγνοια: το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει κρίνει ότι τα θέματα αυτά διέπονται από την εθνική
νομοθεσία κάθε χώρας. Ο μετα-εθνικός μύθος, όμως, αγνοεί και την
πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης, την αλληλεξάρτηση δηλαδή όλων των
παραγόντων τής σύγχρονης πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Όποιος
θέλει να μείνει απ’ έξω, πρέπει να είναι έτοιμος να πληρώσει ένα τεράστιο
κόστος.

Ο δεύτερος μύθος, γράφει ο Γερμανός κοινωνιολόγος Ούλριχ Μπεκ στη Ζιντόιτσε
Τσάιτουνγκ, ξεκινά από την υπόθεση ότι η ένωση της Ευρώπης μπορεί να γίνει
μόνο σε οικονομική βάση. Σύμφωνα με αυτήν την προσέγγιση, η ενωμένη Ευρώπη δεν
μπορεί να είναι τίποτα άλλο από ένα τεράστιο σούπερ – μάρκετ που διοικείται
από τη λογική τού κεφαλαίου. H ανεργία μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με την
αποδέσμευση του κράτους. Τα μόνα κριτήρια για να γίνει μια χώρα μέλος της
Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η συγκράτηση του δημοσιονομικού ελλείμματος και η
σταθερότητα των τιμών. Αυτή η ελάχιστη και νεοφιλελεύθερη Ευρώπη, όμως, είναι
οικονομικά παράλογη και πολιτικά ανέφικτη. Για να λειτουργούν αποτελεσματικά,
οι αγορές έχουν ανάγκη από διαρκείς πολιτικές διορθώσεις. Κι όταν η Ευρώπη δεν
μπορεί ή δεν θέλει να προβεί σε αυτές τις διορθώσεις, δεν πλήττεται μονάχα η
ευρωπαϊκή οικονομία αλλά η ευρωπαϊκή ιδέα στο σύνολό της.

Οι δύο αυτοί μύθοι, ο μετα-εθνικός και ο νεο-φιλελεύθερος,
αλληλοτροφοδοτούνται. Ο εκφυλισμός των μεταρρυθμίσεων σε μια προοδευτική
απελευθέρωση των αγορών γεννά σε πολύ κόσμο αμυντικά, εθνικιστικά
αντανακλαστικά και η εκμετάλλευση αυτών των αντανακλαστικών από τη λαϊκιστική
Δεξιά καθιστά δυσκολότερη την προώθηση μιας κοινωνικής Ευρώπης. Αυτό που
χρειάζεται, λέει ο συγγραφέας της «Κοινωνίας του Ρίσκου», είναι μια ριζικά
καινούργια θεωρία που θα σέβεται την ευρωπαϊκή σκέψη και θα στηρίζεται σε μια
απλή ιδέα: ότι μια κοινή πρόταση οδηγεί μακρύτερα από το άθροισμα εθνικών
προτάσεων. H Ευρώπη των διαφορετικοτήτων δεν θέτει σε κίνδυνο τα ευρωπαϊκά
έθνη και κράτη, αλλά τα ανανεώνει, τα μετασχηματίζει και τα οπλίζει απέναντι
στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης.

LINK:

http://diastaseis.blogspot.com