«Eίδαν» τα παιδιά της Kλεοπάτρας και του Aντώνιου!

Ο αρχαιολόγος Κώστας Ζάχος καθαρίζει την ανάγλυφη ημικυκλική βάση αγάλματος που βρέθηκε μπροστά στον βωμό της νίκης. Διακρίνονται ο Απόλλων με την κιθάρα, η Άρτεμις με το τόξο, η Λητώ με στέμμα και ακολουθεί ο Ερμής με τις τρεις Χάριτες

Το πιο πολύτιμο λάφυρο στην πομπή του θριάμβου που οργάνωσε ο Οκταβιανός
Αύγουστος στη Ρώμη στις 14 Αυγούστου του 29 π.X. ήταν τα δίδυμα παιδιά των
τραγικών εραστών, του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας. H αρχαιολογική έρευνα στο
Τρόπαιο του Οκταβιανού, που βρέθηκε πριν από λίγα χρόνια στο Άκτιο, έξω από
την Πρέβεζα, εντόπισε πρόσφατα τις μορφές αυτών των παιδιών του Αλεξάνδρου –
Ηλίου και της Σελήνης – Κλεοπάτρας πάνω στο άρμα του νικητή και διώκτη τών
γονιών τους, ο οποίος πρωταγωνιστεί στην ανάγλυφη ζωφόρο με την απεικόνιση της
πομπής.

Μικρογραφία και παραλλαγή του περίφημου βωμού του Διός της Περγάμου με
δύο άνδηρα θυμίζει η πρώτη αναπαράσταση του τροπαίου του Οκταβιανού, που
ανακάλυψε ο αρχαιολόγος κ. Κώστας Ζάχος στον λόφο του Απόλλωνα έξω από την
Πρέβεζα. Πρόκειται για ένα μεγαλοπρεπές συγκρότημα, ένα υπαίθριο ιερό –
«σύμβολο της νίκης και της παντοδυναμίας, μνημείο πολιτικής και θρησκευτικής
προπαγάνδας, εφόσον η κυριαρχία του Αυγούστου παρουσιάσθηκε σαν θέλημα των
θεών», υποστηρίζει ο ανασκαφέας.

Το κάτω το μέρος του μνημείου, μήκους 62 μ., στόλιζαν 36 ορειχάλκινα έμβολα
από τον στόλο του Αντωνίου, που βυθίστηκε ενόσω έσπευδε να ακολουθήσει τα
πλοία της Κλεοπάτρας, η οποία ετράπη σε φυγή σε μια κρίσιμη καμπή της
ναυμαχίας. Μάλιστα, ο κ. Ζάχος βρήκε ένα δείγμα τους – μισό έμβολο. Μαζί
βρέθηκε και μια μεγάλη αφιερωματική επιγραφή στη λατινική γλώσσα που
αναφέρεται στην ιστορική ναυμαχία. Στο ανώτερο τμήμα του μνημείου, μια στοά σε
σχήμα «Π» δημιουργεί μια αυλή 38X38 μ., όπου βρέθηκαν μαρμάρινες βάσεις,
σπόνδυλοι και κιονόκρανα, κεραμίδια της στέγης και πήλινες γλάστρες.

H αυλή «οδηγούσε» σ’ έναν μνημειώδη βωμό, απ’ όπου περισυλλέχθηκαν
50.000 θραύσματα πεντελικού μαρμάρου, εκ των οποίων τα 2.000 φέρουν ανάγλυφα
από τρεις διαφορετικές ζωφόρους που κοσμούσαν τον βωμό. Τα θραύσματα
ταξινομήθηκαν σε τρεις κυρίως κατηγορίες: στο κάτω μέρος σωροί όπλων και
παραστάσεις πλοίων, λίγο πιο πάνω φυτικός διάκοσμος και, τέλος, η πομπή με τον
θρίαμβο του Οκταβιανού Αυγούστου. H μεγάλη ανάγλυφη πλάκα με τον νικητή πάνω
στο άρμα, το οποίο σύρουν τέσσερα άλογα, μήκους 3 μ., σώθηκε σπασμένη σε πέντε
κομμάτια. Ήδη όμως ο κ. Ζάχος, σε διάλεξή του στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών
Σπουδών, έκανε μια πρώτη ανασύνθεση της πομπής, την οποία άνοιγαν οι μουσικοί.
Ακολουθούσαν τα λάφυρα και ανάμεσά τους ένα πλοίο που συρόταν πάνω σε ρόδες,
τα ζώα της θυσίας – λευκά βόδια με επίχρυσα κέρατα -, οι δούλοι με φορεία που
μετέφεραν λάφυρα και τρόπαια, η πομπή των αιχμαλώτων που απεικονίζονται με
έκφραση αξιοπρέπειας και λύπης, ένας αιχμάλωτος με βαρβαρική ενδυμασία και τα
χέρια δεμένα πισθάγκωνα, οι ραβδούχοι με δάφνινα στεφάνια.

Το πορτρέτο τού θριαμβευτή έχει τα χαρακτηριστικά του Οκταβιανού και
μπροστά του μέσα στο άρμα στέκονται δύο παιδικές μορφές. Ένα αγόρι και ένα
κορίτσι, από τα οποία διακρίνεται μόνο το άνω μέρος του σώματος.

Απαντώντας στο ερώτημα ποια είναι τα παιδιά μέσα στο άρμα του νικητή, ο κ.
Ζάχος υπενθυμίζει ότι ο Αντώνιος και η Κλεοπάτρα είχαν τρία παιδιά. Τα δίδυμα
Αλέξανδρο – Ήλιο, την Κλεοπάτρα – Σελήνη, που γεννήθηκαν το 40 π.X., και τον
μικρό Πτολεμαίο Φιλάδελφο. Μετά τον θάνατο της Κλεοπάτρας, ο γιος της
Καισαρίων, γεννημένος το 47 π.X. από τη σχέση της με τον Καίσαρα, δολοφονήθηκε
από τον Οκταβιανό.

Αντίθετα, τα άλλα τρία παιδιά ο Οκταβιανός τα περιέθαλψε και τα έστειλε στη
Ρώμη, όπου τα φρόντισε η αδελφή του Οκταβία, η τέταρτη γυναίκα και επίσημη
χήρα του Αντωνίου. Τα δίδυμα, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, παρήλασαν στη
Βία Σάκρα κατά τον θρίαμβο του Αυγούστου για την ήττα των γονιών τους και
μάλιστα τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά τους μοιάζουν με τα χαρακτηριστικά του
Αντωνίου και της Κλεοπάτρας όπως μας είναι γνωστά από διάφορες απεικονίσεις.
Γι’ αυτό και προτείνεται η ταύτισή τους με τον Αλέξανδρο – Ήλιο και την
Κλεοπάτρα – Σελήνη.

Μια πόλη της νίκης 13.500 στρεμμάτων

Στην αναπαράσταση του τεμένους δύο μεγάλα άνδηρα (ταράτσες) οδηγούν στη στοά με τον βωμό, μήκους 6 και πλέον μέτρων, όπου απεικονίζεται ο τριπλός θρίαμβος του Οκταβιανού Αυγούστου επί των Ιλλυριών, του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας

H Νικόπολις ήταν αρχικά παραθαλάσσια. Χτίστηκε κοντά στο Άκτιο από τον
Οκταβιανό Αύγουστο για να διατηρηθεί εσαεί η ανάμνηση της νίκης του και
προορίζεται να γίνει το νέο αρχαιολογικό αστέρι της Ελλάδας όταν αναδειχθεί,
ανασκαφεί, απαλλοτριωθεί και αποκτήσει ένα επαρκές μουσείο.

Καταλαμβάνει έκταση 13.500 στρεμμάτων, έχει εντυπωσιακή οχύρωση, πύλες, θέατρο
και ωδείο που σώζεται σε άριστη κατάσταση, στάδιο, γυμνάσιο, ιερά, λουτρά και
πολλές ρωμαϊκές επαύλεις με θαυμάσια ψηφιδωτά και ερείπια πολυτελών
χριστιανικών εκκλησιών.

Πνιγμένη στο πράσινο, αχανής, ημιανεσκαμμένη, η Νικόπολις έχει μπει σε τροχιά
ανάδειξης από το Ταμείο Διαχείρισης Πιστώσεων για την εκτέλεση αρχαιολογικών
έργων. Στα πλαίσια αυτών των αρχαιολογικών ερευνών ανακαλύφθηκε πριν από λίγα
χρόνια το μοναδικό Μνημείο της Νίκης του Ακτίου που ανήγειρε ο Οκταβιανός στον
λόφο, όπου είχε στήσει το στρατηγείο του πριν από τη ναυμαχία της 2ας
Σεπτεμβρίου του έτους 31 π.X.