TPITH AΠOΨH Άσυλα ασυλοποιημένων;

Διπλά κατάδικοι οι ποιητές

Κατάδικοί σας δηλαδή

Αλλά και όμηροι.

Γ. Κουβαρά, Ομηρίδες

H νεαρά, απερίσκεπτη, συχνά συμψηφιστική και σπάνια ριζοσπαστική δημοκρατία
μας έχει επινοήσει – με πλήρη και ρητή συναίνεση των πολιτών – ένα «σατανικό
σχέδιο» κοινωνικής ισορροπίας και συνοχής.

Δημιούργησε (ή άφησε να δημιουργηθεί) ένα δίκτυο απροσπέλαστων χώρων,
μη-προσβάσιμων τόπων, φρουρούμενων νυχθημερόν «βασιλείων», όπου οι έχοντες
κάρτα εισόδου μπορούν να χαρούν τις «ελευθερίες τους» χωρίς να δίνουν
λογαριασμό στους υπόλοιπους συγ-κοινωνούς τους. H Ελλάδα έχει γεμίσει από sui
generis «άσυλα», ιερά καταφύγια προστασίας, όχι όμως των πάσης φύσεως
διωκομένων αλλά των «ιδιοκτητών του συγκεκριμένου χώρου». Οι τίτλοι
ιδιοκτησίας μπορεί ν’ ανατρέχουν σε ιστορικές ή πολιτικές περιόδους ή να έχουν
υφαρπαγεί αυθαιρέτως και να έχουν δημιουργήσει «πραγματική κατάσταση». H ουσία
πάντως είναι ότι οι περισσότεροι ιδιοκτήτες, κάτοχοι ή νομείς τέτοιων
προνομίων δεν εξετάζουν εάν και πότε τους παραχωρήθηκαν, ποιο είναι το νόημα
και ο σκοπός του απαραβίαστου, πώς έχουν σήμερα εξελιχθεί οι ελευθερίες και τα
δικαιώματα, αλλά αυτο-αναγορεύονται και αλληλο-αναγνωρίζονται ως οι μόνοι, οι
αυθεντικοί, οι αποκλειστικοί εκφραστές και υπερασπιστές των ασύλων τους.

Το άσυλο ως χώρος οιονεί-περιορισμού της κρατικής εξουσίας προϋποθέτει
αναγνώριση μιας ανώτερης του Κράτους δύναμης (στο παρελθόν αυτής των Θεών) και
ταυτόχρονα προστατεύει τον κυνηγημένο ώστε να δοθεί χρόνος για πιο ψύχραιμες
διαβουλεύσεις. Το άσυλο δεν δικάζει ούτε δικαιώνει τον διωκόμενο (ο οποίος
μπορεί π.χ. να έχει με την πράξη του επισύρει τη λαϊκή κατακραυγή) και βέβαια
δεν παρέχει ασυλία για την τέλεση εγκλημάτων εντός «των ιερών χώρων του».

Έτσι θα ‘πρεπε να είναι και έτσι θα ‘πρεπε να χειριζόμαστε τα πράγματα εάν δεν
υπήρχε η εκ του πονηρού συμ-παιγνία στην οποία αναφέρθηκα στην αρχή του
άρθρου. Μια συμπαιγνία που εκτείνεται συνεχώς και περιλαμβάνει τόσο τα
σπίτια-φρούρια και τις «no go περιοχές» όσο και τα άσυλα των προσωπικών
δεδομένων.

Σ’ ένα πανοπτικοποιημένο παγκόσμιο χωριό όπου όλοι και όλα παρακολουθούνται
από τις σύγχρονες τεχνολογίες και τους εξίσου σύγχρονους μηχανισμούς
καταστολής δίνεται η ψευδαίσθηση ότι μπορεί να υπάρχει και να λειτουργεί «ως
θύλακας αντί-στασης» ένας μικρός τόπος (κάτι σαν το χωριό των Γαλατών με τον
Αστερίξ) όπου οι έγκλειστοι θα χαίρονται τις ελευθερίες τους (οι οποίες βέβαια
θα εξαφανίζονται κάθε που θα εξέρχονται του ιερού χώρου).

Αυτή την ψευδαίσθηση ως ουτοπική (αλλά και ρομαντική) εκδοχή
αντι-παγκοσμιοποίησης καλλιεργούν δύο κατηγορίες πολιτών: οι γνήσιοι
αμφισβητίες και κοινωνικά απείθαρχοι, οι οποίοι χρειάζονται το άσυλο για να
συζητάνε τις απόψεις τους χωρίς την παρουσία και απειλή της δημόσιας δύναμης,
και τα λαμόγια της λούφας και παραλλαγής, οι οποίοι χρησιμοποιούν το άσυλο για
να κάνουν καλύτερα τις δουλίτσες τους (γνωστές και ως business).

Ποια σχέση έχει ο συμβολισμός και η λειτουργία του ασύλου για έναν φοιτητή,
για έναν νέο, για έναν εργαζόμενο που θέλει να σχεδιάσει (έστω και μ’
επιθετική ρητορική) έναν καλύτερο κόσμο με την ασυλία επαγγελματιών που (και
λόγω του ασύλου) δεν ελέγχονται από κανέναν όταν δεν εκτελούν τα καθήκοντά
τους (ως δάσκαλοι), που κερδοσκοπούν (ως έμποροι ιδεών), που διαπλέκονται (ως
πολιτικάντηδες);

Όταν κανείς δεν εφαρμόζει τον νόμο γιατί δεν πιστεύει στη Δικαιοσύνη της χώρας
μας, τότε έχουμε δυναμιτίσει τα θεμέλια της Δημοκρατίας μας. Όταν όλοι
κρύβονται πίσω από διάφορα άσυλα και ασυλίες για να σπεκουλάρουν, τότε έχουμε
διαβρώσει τα συστήματα αξιών μας.

Αν όμως συμβαίνουν τα παραπάνω θα ήταν προτιμότερο ν’ ανακηρύξουμε όλη την
Ελλάδα ως χώρο ασύλου ώστε χωρίς την παρουσία/επέμβαση ξένων δυνάμεων να
μπορούμε ν’ αλληλοφαγωθούμε μεταξύ μας σε συνθήκες συμψηφισμού ασυλιών.

O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.