Οι εξολοθρευτές του Bόρνεο

Μία γιγάντια σαρανταποδαρούσα. Ένας μικροσκοπικός κάβουρας. Μια πελώρια
κατσαρίδα. Τρία μόνο από τα 361 άγνωστα μέχρι πρότινος είδη που ανακαλύφθηκαν
την τελευταία δεκαετία στα τροπικά δάση του Βόρνεο. Υπάρχουν και άλλα, λένε οι
επιστήμονες. Κινδυνεύουν όμως να μη «συστηθούν» ποτέ στην επιστήμη.

Από τη μία πλευρά οι ουραγκοτάγκοι, οι πυγμαίοι ελέφαντες, οι τίγρεις της
Σουμάτρας, οι μαλαισιανές αρκούδες, οι λεοπαρδάλεις neofelis nebulosa, τα 361
είδη εντόμων, ψαριών, βατράχων και σαυρών που ανακαλύφθηκαν τα τελευταία δέκα
χρόνια και τα δεκάδες ακόμα, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ειδικών, είδη
που «κρύβονται» στις απομακρυσμένες γωνιές των τροπικών δασών. Από την άλλη
πλευρά, 60 εκατομμύρια άνθρωποι που εξαρτώνται από το δάσος για τα προς το
ζην.

Στην Ινδονησία, αποψιλώνονται κάθε χρόνο 20 εκατομμύρια στρέμματα δάσους – μια
έκταση σχεδόν όση το Βέλγιο – προκειμένου να δημιουργηθεί περισσότερος χώρος
για αστικά κέντρα αλλά και για να ικανοποιηθούν οι διεθνείς ανάγκες σε ξυλεία,
καουτσούκ, φοινικέλαιο και χαρτί.

Χαμένη μάχη. H μάχη που δίνουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, μοιάζει
εκ των προτέρων χαμένη. Ο συνδυασμός της φτώχειας με το δέλεαρ του μεγάλου
κέρδους δυσχεραίνει σε απελπιστικό σημείο τα πράγματα. Απορροφημένη σε
περισσότερο πιεστικά προβλήματα, όπως είναι η ισλαμική τρομοκρατία, η
οικονομική κρίση και οι αποσχιστικοί πόλεμοι, η κυβέρνηση της Ινδονησίας απλώς
δεν έχει την πολιτική θέληση να ασχοληθεί με την παράνομη υλοτομία. Οι
λαθρέμποροι, λοιπόν, δρουν ουσιαστικά ανενόχλητοι, μη διστάζοντας να
χρησιμοποιήσουν βία προκειμένου να εκφοβίσουν ή ακόμα να εξοντώσουν τους
αντιπάλους τους. Το λαθρεμπόριο είναι πολύ καλά οργανωμένο, υπάρχουν
πραγματικά συνδικάτα επιχειρηματιών, μεταφορέων, υλοτόμων και, στη βάση της
πυραμίδας, οι πάμφτωχοι χωρικοί που κάνουν πρόθυμα τη βρώμικη δουλειά για δυο
δολάρια την ημέρα.

H Ινδονησία φιλοξενεί το ένα δέκατο των τροπικών δασών που έχουν απομείνει
στον κόσμο. Ήδη όμως, το 70% των δασικών εκτάσεων που διέθετε άλλοτε έχει
χαθεί. H αλόγιστη υλοτομία φέρνει ακόμα πιο κοντά στην εξαφάνιση είδη που
απειλούνται ούτως ή άλλως. Απειλεί όμως και τον άνθρωπο. Προκαλεί
κατολισθήσεις που συχνά εξαφανίζουν ολόκληρα χωριά. Παράλληλα, υποχρεώνει
πολλά άγρια ζώα να πλησιάσουν το ανθρώπινο περιβάλλον: στη Σουμάτρα, οι
τίγρεις έχουν σκοτώσει τα τελευταία πέντε χρόνια 40 άτομα. Μόνο πέρυσι,
σκοτώθηκαν 18. Άνθρωποι και ζώα σε έναν φαύλο κύκλο θανάτου.

Πρόγραμμα προστασίας. Το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση ευελπιστεί να
συνεργαστεί με τις τρεις χώρες που έχουν υπό την κυριαρχία τους τμήματα του
Βόρνεο – την Ινδονησία, τη Μαλαισία και το Μπρουνέι – προκειμένου να θέσει σε
εφαρμογή ένα πρόγραμμα προστασίας της «καρδιάς» της νήσου, μιας έκτασης
220.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων ζούγκλας. «Το Βόρνεο», λέει η Τέσα
Ρόμπερτσον, εκπρόσωπος της οργάνωσης, «είναι ένα από τα πιο σημαντικά κέντρα
άγριας ζωής στον κόσμο. Αν η καρδιά του χαθεί, η τραγωδία δεν θα αφορά μόνο το
νησί αλλά ολόκληρο τον πλανήτη. Δεν μπορούμε να καθυστερούμε άλλο τη λήψη
μέτρων προστασίας. Ή τώρα ή ποτέ».

25.000 ευρώ για ένα μωρό ουραγκοτάγκου!

Αυτό το είδος ουραγκοτάγκου απαντάται μόνο στο Βόρνεο και στη Σουμάτρα. Όμως η αλόγιστη υλοτομία και το λαθρεμπόριο απειλούν με αφανισμό τους πληθυσμούς του

Ο πληθυσμός των ουραγκοτάγκων, που απαντούν μόνο στο Βόρνεο και τις ζούγκλες
της Σουμάτρας και προστατεύονται θεωρητικά από τη Σύμβαση για το Διεθνές
Εμπόριο των Απειλούμενων Ειδών, έχει συρρικνωθεί τα τελευταία δέκα χρόνια στο
ήμισυ: υπολογίζεται πως μόνον 60.000 ζουν πλέον στη φύση. Οι λαθρέμποροι
κόβουν τα δέντρα στα οποία ζουν και τους παγιδεύουν. Συχνά, τα μωρά τους
πέφτουν στο έδαφος γαντζωμένα ακόμα πάνω στις μητέρες. Οι ενήλικοι
θανατώνονται και τα μικρά κλείνονται σε χαρτονένια κουτιά. Πέντε-πέντε τα
στέλνουν οι λαθρέμποροι στις μαύρες αγορές της Τζακάρτας. Κατ’ αυτόν τον
τρόπο, είναι βέβαιοι πως τουλάχιστον ένα θα φτάσει ζωντανό. Ένα μωρό
ουραγκοτάγκου μπορεί να «πιάσει» ακόμα και 25.000 ευρώ. Συχνά καταλήγει
«κατοικίδιο» πάμπλουτων Αμερικανών ή Ευρωπαίων.

Το εμπόριο απειλούμενων ειδών διανύει, λένε οι ειδικοί, την ανθηρότερη φάση
του. Πολλά καταστήματα της Ινδονησίας προτείνουν ευθαρσώς στους πελάτες τους
κοσμήματα και διακοσμητικά από γιγάντιες χελώνες και ελεφαντόδοντα. Στα
φανάρια, πραματευτές πλησιάζουν τους αυτοκινητιστές προτείνοντάς τους από…
πέη τίγρεων (πωλούνται ως αφροδισιακά) μέχρι ζωντανά, μικρόσωμα μαρσιποφόρα.

Επιμέλεια: Κίττυ Ξενάκη