Mια τέχνη «φιλική προς τον χρήστη»

H Δανάη Στράτου μετατρέπει τον χώρο της γκαλερί σε δικό της περιβάλλον, με φωτογραφίες, τις οποίες πήρε τριγυρνώντας στους ποταμούς του κόσμου, τυπωμένες σε διάφανα πλέξιγκλας, με τρόπο ώστε ο θεατής να αισθάνεται ότι τριγυρνά στον χώρο της προσωπικής μνήμης της και να ενσωματώνεται στο έργο, συμμετέχοντας

Μπορεί στις σελίδες των ειδικών βιβλίων και περιοδικών να διαβάζουμε για παλιά
και νέα επαναστατικά καλλιτεχνικά κινήματα, στις αίθουσες εκθέσεων όμως αυτό
που βλέπουμε ούτε νέο είναι ούτε μπορεί πια να είναι ούτε και κανείς το ζητά.
H εποχή άλλαξε ριζικά, οι χιλιάδες καλλιτέχνες και το έργο που άφησαν κατά τα
τελευταία εκατό χρόνια λειτουργούν σαν μια κοινή δεξαμενή δεδομένων λύσεων,
σαν λεξικό, σημασία τώρα πια δεν έχει η Γραμματική (δηλαδή η γέννηση νέων
εικαστικών λέξεων), αλλά το Συντακτικό, η συναρμολόγηση σε φράσεις με νόημα
και αποδέκτη. Γι’ αυτό και στις ημέρες μας η κριτική ψάχνει ιδιαιτέρως το πού
απευθύνεται μια έκθεση, ερευνώντας και το προφίλ του προσδοκώμενου παραλήπτη
ως συστατικό των ίδιων των έργων. Αυτό καθορίζει συχνότατα την εξέλιξη και την
τελική καθιέρωση, όχι το εάν υπάρχει κάποιος νεωτερισμός στις μορφές.

Κάναμε αρκετές τέτοιες σκέψεις αντικρύζοντας τις καλές εκθέσεις των ημερών. Οι
εκθεσιακοί χώροι, έγκυροι θεσμικά και πολύ περισσότερο εάν συνυπολογίσει
κανείς ότι η έκθεση των τριών στην «Αργώ» προέρχεται από τιμητική παρουσίαση
σε ελβετικό μουσείο, οι απόφοιτοι της ΑΣΚΤ προλογίζονται από τη διευθύντρια
συλλογών της Εθνικής Πινακοθήκης N. Μισιρλή, η Λ. Βούλγαρι από τους Γ. Μόραλη
και Π. Τέτση, ενώ η Δ. Στράτου μόλις συμμετείχε σε διεθνή έκθεση του Εθνικού
Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στο Μέγαρο Μουσικής. Το ενδιαφέρον δεν εστιάζεται
μόνο στον τρόπο έκφρασης, αλλά και στο πώς γίνονται ομιλητικές, σημαντικές,
«δικές μας», στο πώς «εν-γαστρώνονται» στην κοινωνία μας.

Από τους τρεις πρωτοπόρους του 1960 στην «Αργώ», μόνο η Ναυσικά Πάστρα
θέλει και ξεφεύγει έντονα από το δεδομένο δρομολόγιό της. Τα νέα εκθέματα
είναι κεραμικές επιφάνειες σε διάλογο με σιδερένιες βέργες, δυναμικές
συνθέσεις ισορροπίας στον χώρο. H Όπυ Ζούνη, προερχόμενη και αυτή από την
καινοτόμο ομάδα κονστρουκτιβιστών «Διαδικασίες – Συστήματα», δείχνει τις
γνωστές επιφάνειες από πλακάτα χρώματα με ανοίγματα πολυδαίδαλα, γεωμετρικά
και μεταφυσικά ταυτόχρονα. Ο Χρίστος Καράς συνθέτει αρχαιοελληνικές μνήμες σε
κομψό «γραφίστικο» περιβάλλον, δηλώνοντας ένα εικαστικό παρελθόν που
ξαναμοντάρεται στα μέτρα της εποχής.

Ο γραφισμοί είναι το κύριο θέμα της Λυδίας Βούλγαρι. Αφαιρετικοί οι πίνακες,
με πινελιές πολύχρωμες που δηλώνουν τον εαυτό τους ως αυτοσκοπό, μια
ιμπρεσιονιστική αφαίρεση παραδείσια, με καλοχωνεμένες μαθητείες στους
δασκάλους του είδους.

Καλά επιλεγμένοι, εκφραστικά ώριμοι, οι «Αριστούχοι Απόφοιτοι της ΑΣΚΤ
2004». H Λωρέτα Τσαβάκη δείχνει σύγχρονες νυκτερινές εικόνες με κριτική
κοινωνική διάθεση και αγχώδεις πινελιές. Ο Αντώνης Ντόνεφ ανασυναρμολογεί ίχνη
ετερόκλητων εικόνων (σπίτια, ράγες κ.ά.) σ’ ένα μωσαϊκό, ένα νέο συμφραζόμενο
που τους ξαναδίνει νέα ενέργεια. Ο Ανδρέας Μητρόπουλος έχει κεντρικό θέμα την
έννοια του δρόμου και τον διακρίνει μια σκηνογραφική διάθεση, αλλά και
βιαιότητα εξπρεσιονιστική. Ο Ανάργυρος Πασχάλης αναδεικνύει με ρεαλισμό και
συμβολισμό τις χρωματικές ανταύγειες πάνω σε σκοτεινά φόντα, με ανησυχίες
μεταφυσικές. H Λήδα – Διονυσία Αλεξοπούλου έχει διάθεση για ιστορικές
αναδρομές των εικόνων και αναμειγνύει εποχές και πολιτισμούς με μεταμοντέρνα
διάθεση και ευαισθησία στις τονικότητες. Και η Λήδα – Ευαγγελία Τεντόμα
φτιάχνει μικρόκοσμους που μεταβάλλονται συνεχώς σ’ ένα ψευδαισθητικό
περιβάλλον.

Είναι αισιόδοξο ότι πρόκειται για εκθέσεις σύγχρονες, αλλά και «φιλικές προς
τον χρήστη», χωρίς σνομπισμό, μια σοβαρή ένδειξη ότι έχουμε στην Αθήνα ώριμη
αγορά τέχνης. Για να θυμηθούμε τον Π. Ντράκερ: «Καινοτομία δεν είναι η
επινόηση της μορφής ενός νεωτερισμού, αλλά η ανακάλυψη της χρήσης και της
εφαρμογής του».

Ποταμοί του κόσμου

Στην γκαλερί «Ζουμπουλάκη» η Στράτου μετατρέπει τον χώρο σε δικό της
περιβάλλον, με φωτογραφίες, τις οποίες πήρε τριγυρνώντας στους ποταμούς του
κόσμου, τυπωμένες σε διάφανα πλέξιγκλας, με τρόπο ώστε ο θεατής να αισθάνεται
ότι τριγυρνά στον χώρο της προσωπικής μνήμης της. Καλό σκεπτικό, μελετημένη η
προέκταση της περιηγητικής διάθεσης η οποία «αφουγκράζεται» τους τόπους, μια
αξιόλογη περαιτέρω συμβολή σε όσα κατέθεσαν παλαιότερα ο Γ. Ντε Μαρία ή οι
δικοί μας Δ. Αληθεινός και Γ. Χατζημιχάλης.

INFO

* Ό. Ζούνη – Χρ. Καράς – N. Πάστρα, Γκαλερί Αργώ, Νεοφ. Δούκα 5, τηλ.
210-7249.333, μέχρι 14 Μαΐου

* «Αριστούχοι ΑΣΚΤ 2004», Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138, τηλ.
210-3453.111, μέχρι 8 Μαΐου

* Λυδία Βούλγαρι, Ζωγραφική, Αίθουσα Σκουφά, Σκουφά 4, τηλ.
210-3643.025, μέχρι 12 Μαΐου

* Δανάη Στράτου, See Through, Γκαλερί Ζουμπουλάκη, τηλ. 210-3608.278,
μέχρι 5 Μαΐου