διακοπές Kάρπαθος

Καθώς πιάνεις το κεντρικό σοκάκι που οδηγεί πρώτα στο Σελάι και μετά στο
Πλατύ, η μυρωδιά του ψωμιού που ψήνεται στον φούρνο με τα ξύλα, αγγίζει τις
αισθήσεις σου. Είναι Μεγάλο Σάββατο και η προσδοκία της Ανάστασης κάνει αυτή
τη μέρα ξεχωριστή, γεμάτη αυθεντικές εικόνες, όχι μόνο στην Όλυμπο, αλλά και
σε άλλα χωριά της Καρπάθου, όπως στα λιγότερο φημισμένα αλλά εξίσου
παραδοσιακά Σπόα και Μεσοχώρι.

Κάρπαθος όμορφο νησί, χαίρου την ομορφιά σου /στολίδι
είναι ξεχωριστό, καθένα από τα χωριά σου. (Μαντινάδα σε
σκοπό Μεσοχωρίτικο)

Στην Κάρπαθο οι δρόμοι κύκλους κάνουν. Ο πιο κεντρικός κύκλος είναι αυτός που
ενώνει τα Κάτω Χωριά: Πηγάδια, Μενετές, Αρκάσα, Πυλές, Όθος, Βωλάδα, Απέρι και
επιστρέφει στα Πηγάδια. Όμως ο πιο θεαματικός κύκλος είναι αυτός που από τα
Πηγάδια πάει προς το Απέρι, τα Σπόα, μπαίνει στον δύσκολο χωματόδρομο για την
Όλυμπο και επιστρέφει πάλι για να φύγει από τους μύλους των Σπόων προς το
Μεσοχώρι και να επιστρέψει μέσω Πυλών, Όθους, Βωλάδας και Απερίου στα Πηγάδια.
Το Μεσοχώρι, τα Σπόα και η Όλυμπος μαζί με το Διαφάνι, το επίνειό της, είναι
τα Πάνω Χωριά της Καρπάθου, που λόγω της γεωγραφικής απομόνωσής τους
διατήρησαν τις παραδόσεις τους.

Μετά το Απέρι, τα μοναχικά πεύκα προβάλλονται στα απέραντο γαλάζιο, καθώς ο
δρόμος διατρέχει τις πλαγιές σαν να είναι το ζωνάρι του βουνού. Από εδώ ψηλά
κάθε κατάβαση προς τη θάλασσα, στην Κυρά Παναγιά, τη φημισμένη παραλία Άπελλα
ή το λιμανάκι του Αγίου Νικολάου, τη διέξοδο των Σπόων προς τη θάλασσα, είναι
ξεχωριστή εμπειρία. Μια στάση είναι απαραίτητη στον Μερτώνα, με τη φημισμένη
πηγή και την Παναγία τη Μερτωνιάτισσα του 12ου αιώνα. Μέχρι που στα Σπόα σε
προϋπαντεί η γειτονιά των γοητευτικών ανεμόμυλων στο διάσελο μεταξύ του
Κρητικού και του Καρπαθίου Πελάγους.

Σήμερα, Μεγάλο Σάββατο, είναι «ακριβή» ημέρα κι εδώ στα Σπόα. Οι παμπάλαιοι
φούρνοι, πυρωμένοι από τα ξύλα του βουνού, σκορπούν παντού τη μυρωδιά από τα
λαμπροκούλουρα με τα κόκκινα αυγά, τις αυγούλες, τους κουκνούκους, τις τούρτες
– μυζηθρόπιτες και λαχανόπιτες – και τα τεράστια ψωμιά. Εδώ υπάρχει η
τελευταία επαγγελματίας φουρνάρισσα. H Ερηνιά του Κουμπανιού γνωρίζει πολύ
καλά τα μυστικά του παραδοσιακού φούρνου και αναλαμβάνει να επιβλέψει το
φούρνισμα των αρτοσκευασμάτων των άλλων νοικοκυρών, έναντι ποσοστού επί των
ψωμιών, των κουλουριών και των τσουρεκιών.

Από τα Σπόα ο χωματόδρομος συνεχίζει για τη «μυθική» Έλυμπο. Οι πελαγήσιοι
αγέρηδες σαρώνουν τη «ραχοκοκαλιά» της Καρπάθου, την οποία διατρέχει η
διαδρομή που οδηγεί στην… αποκάλυψη: ανάμεσα από τις καμπύλες των βουνών
προβάλλει η εκπληκτική εικόνα της Ολύμπου. Εκκλησιές, ανεμόμυλοι και σπίτια,
σε παστέλ χρώματα, αγκαλιάζουν τους λόφους.

Τα αυτοκίνητα μένουν στην είσοδο του χωριού και μια γυναίκα τοποθετεί στο
κεφάλι της μία μεγάλη βαλίτσα και μπαίνει στο κεντρικό σοκάκι του χωριού.
Φορά, φυσικά, την παραδοσιακή ενδυμασία της Ολύμπου. Αυτά είναι τα καθημερινά
ρούχα της. Το βράδυ στην Ανάσταση, όλες οι γυναίκες του χωριού – ακόμα και οι
νέες κοπέλες που ήλθαν για το Πάσχα από τις ΗΠΑ, την Αυστραλία, την Αθήνα ή τη
Ρόδο – θα φορέσουν την επίσημη παραδοσιακή στολή που φτιάχνουν μόνες τους.
Προς το παρόν, τα πρόχειρα, καθημερινά ρούχα φορούν και οι γυναίκες που
φουρνίζουν υπό το βλέμμα των φωτογράφων οι οποίοι καταγράφουν μοναδικές
εικόνες. Εκτός από μια διακριτική κίνηση για να διορθώσουν το «σκιάι», το
μαντίλι της κεφαλής, τίποτε άλλο δεν φαίνεται να τις αποσπά από τη δουλειά
τους. Δεν φουρνίζουν για να τις φωτογραφίσουν, ούτε διαφημίζουν τα ψωμιά τους.
Ούτως ή άλλως, είναι πεντανόστιμα και τα κρατάνε για το σπίτι τους. Απλώς,
έτσι έκαναν πάντα και το συνεχίζουν με θρησκευτική ευλάβεια…

Το παρελθόν γίνεται παρόν στην Όλυμπο. Στο Πλατύ, μπροστά στην εκκλησία, εκεί
όπου θα στηθεί αύριο το λαμπριάτικο γλέντι, κυματίζουν τώρα, ακόμα μεσίστιες,
βυζαντινές σημαίες. Δικέφαλοι αετοί κοσμούν και τις προσόψεις των σπιτιών και
τα ιδιόρρυθμα κάγκελα των μπαλκονιών. Οι Ολυμπίτες αρέσκονται να προβάλλουν τη
βυζαντινή καταγωγή τους. Και πράγματι, το χωριό τους διατηρεί όλα τα
χαρακτηριστικά ενός μεσαιωνικού οικισμού. Μία «αετοφωλιά» με απεριόριστη θέα
στο πέλαγος. Πάντως, την καλύτερη θέα έχουν πάντα οι ανεμόμυλοι. Μια
«συνοικία» από αυτούς απλώνεται καρσί στον μπονέντη. Κάποιοι λειτουργούν ακόμη
και κάποιοι άλλοι έχουν μαζέψει τα πανιά τους. Ένας λειτουργεί ως ταβέρνα. Από
εκεί έρχεται ο ήχος της λύρας.

Άρχοντες τρω και πίνουσι σε μαρμαρένια τάβλα…

Πανηγύρι Αγ. Γεωργίου

Αυτό το ολυμπίτικο συρματικό τραγούδι είναι από τα παλαιότερα, ίσως και το
παλαιότερο τραγούδι που λέγεται ακόμα σε γλέντια.

Από τους μύλους της Ολύμπου, ξανά πίσω στους μύλους των Σπόων και στον δρόμο
για το Μεσοχώρι. Εκεί, η στεριά μπαίνει στη θάλασσα κουβαλώντας στην πλάτη της
τα λευκά σπίτια, τις ξερολιθιές και τις ελιές. Αυτό είναι το Μεσοχώρι, μία από
τις ομορφότερες εικόνες του Αιγαίου. Στενά σοκάκια, ανάμεσα σε αυλές με
μυριστικά, σταματούν στη Σκοπή, ένα μπαλκόνι προς το απέραντο γαλάζιο. Το
τραγούδι του νερού από τις πηγές, που αναβλύζουν κάτω από την εκκλησία, οδηγεί
τον επισκέπτη στην πόρτα της Παναγίας της Βρυσιανής, σεβάσμιο προσκύνημα για
όλο το νησί. Την επομένη του Πάσχα, τη Λαμπρή Δευτέρα, από αυτή την εκκλησία
ξεκινά ένα παλιό έθιμο, το «μαναέλι». Βάζουν μπροστά στον κάθε άνδρα που
μπαίνει στην εκκλησία το μανουάλι και αυτός με τη σειρά του στον επόμενο που
θα μπει. Ο πιο καθυστερημένος στη λειτουργία «κερδίζει» το «μαναέλι». Το κρατά
πηγαίνοντας μπροστά μαζί με την εικόνα της Παναγίας και ακολουθεί ο ανδρικός
πληθυσμός του χωριού, ψάλλοντας το «Χριστός Ανέστη». Έτσι γυρνούν όλα τα
σπίτια και οι νοικοκυρές κρεμούν στο μανουάλι «κουκνούκους» με κόκκινα αυγά
και κουλούρια. Ακολουθούν τα κεράσματα, τα ποτά και κάποια στιγμή τους ύμνους
της Αναστάσεως διαδέχονται η λύρα και το λαούτο και η περιφορά του «μαναελιού»
καταλήγει σε τρικούβερτο γλέντι.

Την Τρίτη του Πάσχα το ενδιαφέρον στρέφεται πάλι προς την Όλυμπο, για την
εντυπωσιακή περιφορά των εικόνων και των λαβάρων μέσα στην ανοιξιάτικη φύση
στα μετόχια του χωριού, τις εκκλησίες και το νεκροταφείο.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΤΕ

Με πλοίο από τον Πειραιά (19 ώρες) τρεις φορές την εβδομάδα (τηλ.
210-4274.009) και περίπου 6 ώρες από τη Ρόδο. Το πλοίο ακολουθεί το δρομολόγιο
Πειραιάς, Μήλος, Άγιος Νικόλαος, Σητεία, Κάσος, Κάρπαθος, Διαφάνι, Χάλκη,
Ρόδος. Με αεροπλάνο της Ολυμπιακής Αεροπλοΐας (210-9666.666) καθημερινά από
Αθήνα και Ρόδο. Από τα Πηγάδια μέχρι τα Σπόα (24 χλμ.) και το Μεσοχώρι (4,6
χλμ. από τα Σπόα) ο δρόμος είναι ασφαλτοστρωμένος και από τα Σπόα μέχρι την
Όλυμπο (26 χλμ.) βατός χωματόδρομος. Το Λακί απέχει από τα Πηγάδια 6 χλμ. Στα
Πηγάδια ενοικιάζονται κατάλληλα αυτοκίνητα, αλλά στο Διαφάνι πάει και καραβάκι
και από εκεί οι επιβάτες προωθούνται με λεωφορείο στην Όλυμπο (7 χλμ.).

ΠΟΥ ΘΑ MEINETE

Στην Όλυμπο λειτουργούν μικρές πανσιόν, μεταξύ των οποίων οι «Όλυμπος» τηλ.
22450-51252 και «Αφροδίτη» τηλ. 22450-51307. Στο Μεσοχώρι, στα δωμάτια του
Φαρμακίδη τηλ. 22450-71349. Στα Πηγάδια έχει ήδη φθάσει η πρώτη τσάρτερ πτήση
και έχουν ανοίξει σχεδόν όλα τα ξενοδοχεία: «Μεντιτεράνιαν» τηλ. 22450-22793,
τα «studio Πέτρα» τηλ. 22450-61020, τα διαμερίσματα «Νησιά» τηλ. 22450-22450.
Στην Αρκάσα, στο ξενοδοχείο «Αρκεσεία», τηλ. 22450-61290, στον «Γλάρο» τηλ.
22450-61015 και στα «Studio’s Πόπη», τηλ. 22450-61312.

ΠΟΥ ΘΑ ΦΑΤΕ

Ταβέρνα «Μύλος»

Στην Πάνω Κάρπαθο υπάρχουν ταβέρνες στην Όλυμπο, όπως του Λεντάκη και
του Φιλιππάκη. Ξεχωριστή είναι η ταβέρνα Μύλος. Στο Μεσοχώρι η
Δραμουντάνα με παραδοσιακά φαγητά. Το ζυμωτό καρπάθικο ψωμί πάει πολύ
με τις παστές μένουλες που κάνουν σε αυτά τα χωριά. Τις προσφέρουν συνήθως τα
καφενεία, όπως του οργανοπαίκτη Αντώνη Ζωγραφίδη στο Σελάι της Ολύμπου, του
Κουμπανιού στα Σπόα, του Κονόμου στο Μεσοχώρι. Στο καφενείο «H Φωλιά» στα Σπόα
προσφέρει φαγητό και την ημέρα του Πάσχα το παραδοσιακό αρνί βυζάντι στον
φούρνο. Στην υπόλοιπη Κάρπαθο: το «Ελληνικόν» στα Πηγάδια, ψαρικά στην
Αρκάσα στην «Μαρίνα» και μεζέδες στον «Γλάρο».

TI NA ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ

Στο χωριό Όθος ο λυράρης Γιάννης Χαψής ζωγραφίζει σκηνές τού παραδοσιακού
βίου της Καρπάθου και τους ναΐφ πίνακές του διαθέτει στους επισκέπτες.