Ποιος έδιωξε το αφεντικό;

Εδώ και μερικές εβδομάδες παρακολουθούμε στις Ηνωμένες Πολιτείες μια
εκατόμβη των μεγάλων αφεντικών. Ο Μορίς Γκρίνμπεργκ (AIG), ο Μάικλ Έισνερ
(Disney), ο Χάρι Στόουνσάιφερ (Boeing), η Κάρλι Φιορίνα (Hewlett-Packard), ο
Φράνκλιν Ρέινς (Fannie Mae), ο Τζ. T. Μπάτενμπεργκ (Delphi) εξωθήθηκαν σε
παραίτηση ή σε πρόωρη συνταξιοδότηση.

Κάρλι Φιορίνα. H ξαφνική απόλυσή της, στις 9 Φεβρουαρίου, από την προεδρία της Hewlett-Packard, έπειτα από έξι χρόνια θητείας, έπεσε σαν κεραυνός

Το 2004 είχαν ήδη αντικατασταθεί για τον έναν ή τον άλλο λόγο 97
πρόεδροι-διευθύνοντες σύμβουλοι επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο
των 1.000 σημαντικότερων του περιοδικού «Fortune». Αλλά η τάση τώρα
επιταχύνεται. Τον Ιανουάριο, 103 αμερικανικές επιχειρήσεις διαφόρων μεγεθών
αντικατέστησαν τον πρώτο στην ιεραρχία τους.

Το πρότυπο του «διευθυντή σταρ», πολύ της μόδας στα τέλη της δεκαετίας του
1990, μοιάζει να έχει παρέλθει, έστω κι αν φυσιογνωμίες όπως ο Στιβ Τζομπς
(Apple), ο Λάρι Έλισον (Oracle), ο Ουόρεν Μπάφετ (Berkshire Hathaway), ο
Σάμνερ Ρέντστοουν (Viacom) παραμένουν αλώβητες. Αλλά η ατιμωρησία έχει
εξαφανιστεί. Τα διοικητικά συμβούλια δεν δείχνουν πια την ίδια ανεκτικότητα
για τις κακές επιδόσεις, τα σφάλματα στρατηγικής, τα θέματα ηθών, τις
δεοντολογικές παρεκτροπές ή άλλες λογιστικές χειραγωγήσεις. Οι χρεοκοπίες της
Enron και της WorldCom, το 2001 και το 2002, ευθύνονται γι’ αυτό. Ο νόμος
Σαρμπάνης – Όξλεϊ, που ψηφίστηκε από το αμερικανικό Κογκρέσο τον Ιούλιο του
2002, εν μέσω της αναταραχής στη Γουώλ Στρητ, και η αφύπνιση, στη συνέχεια,
των κανονιστικών αρχών, αύξησαν σημαντικά τη νομική και ποινική ευθύνη των
διευθυντικών στελεχών.

Οι ετυμηγορίες

Χρεοκοπία Enron. H κατάρρευση της εταιρείας αυτής, το 2001, και της WorldCom, έναν χρόνο αργότερα, άλλαξε άρδην τον τρόπο που αντιμετωπίζονται τα διευθυντικά στελέχη των αμερικανικών επιχειρήσεων

Στο υπόβαθρο, η αμερικανική δικαιοσύνη επιδεικνύει έναντι των αφεντικών των
επιχειρήσεων μια αυστηρότητα χωρίς προηγούμενο από τη δεκαετία του 1930. Στις
15 Μαρτίου, ορκωτό δικαστήριο έκρινε ένοχο τον Μπέρναρντ Έμπερς, τον πρώην
πρόεδρο-διευθύνοντα σύμβουλο της WorldCom, για εννέα κατηγορίες εις βάρος του.
Μπορεί να του επιβληθεί ώς και ισόβια κάθειρξη. Ήταν η πιο σκληρή ετυμηγορία
σε ποινική υπόθεση επιχείρησης εδώ και δεκαετίες και αναμένεται να
ακολουθήσουν και άλλες. H δίκη των διευθυντών της Enron θα αρχίσει τον
Ιανουάριο του 2006. Κινδυνεύουν με δεκάδες χρόνια κάθειρξης. H Μάρθα Στιούαρτ
βγήκε πρόσφατα από τη φυλακή και ο Μάρτιν Γκρας, πρώην αφεντικό της Rit-Aid,
άρχισε να εκτίει ποινή κάθειρξης οκτώ ετών. Οι Τζον Ρίγκας (Adelphia), Φρανκ
Κουατρόουν (Credit Suisse First Boston), Ντένις Κοζλόφσκι (Tyco) και Ρίτσαρντ
Σκράσι (Health South), δύσκολα θα γλιτώσουν τη φυλακή.

Δεν μειώθηκαν οι… μισθοί τους

TA ΑΦΕΝΤΙΚΑ των αμερικανικών επιχειρήσεων είναι πιο ευάλωτα, ωστόσο δεν
έχουν στερηθεί τις τεράστιες αποδοχές τους. Έπειτα από τρία χρόνια σχετικής
μετριοπάθειας, η αύξηση των κερδών και η άνοδος του χρηματιστηρίου υπήρξαν
ιδιαίτερα επικερδείς για τους προέδρους-διευθύνοντες συμβούλους, οι οποίοι
κατέγραψαν την υψηλότερη αύξηση αποδοχών από τα τέλη της δεκαετίας του 1990
και τη φούσκα των εταιρειών του Ίντερνετ.

Σύμφωνα με μια μελέτη της εφημερίδας «USA Today», που δημοσιεύτηκε στις 31
Μαρτίου, τα αφεντικά των μεγάλων επιχειρήσεων του αμερικανικού χρηματιστηρίου
κέρδισαν το 2004 κατά μέσο όρο 14 εκατομμύρια δολάρια, 25% περισσότερα από το
2003. Στις αποδοχές αυτές περιλαμβάνονται οι μισθοί, τα πριμ και τα κέρδη που
συνδέονται με τις οψιόν των μετοχών που τους προσφέρονται. Σύμφωνα με μια άλλη
πηγή, τη Mercer Human Resource Consulting, μόνο τα πριμ αυξήθηκαν το 2004 κατά
46,4% για τους διευθυντές των εκατό πρώτων αμερικανικών ομίλων. Ο Τζορτζ
Ντέιβιντ, το αφεντικό της United Technologies, ο οποίος κέρδισε 88,7
εκατομμύρια δολάρια, ήταν ο πιο κερδισμένος. Ακολούθησαν ο Μπρους Κάρατζ της
ΚΒ Home με 50,1 εκατομμύρια και ο Φίλιπ Πάρσελ της Morgan Stanley με 40,5
εκατομμύρια.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος