Πανεπιστήμιο της «γνώσης», της «αγοράς» ή και των δύο;

Είκοσι δύο χρόνια έχουν περάσει από την εφαρμογή του περίφημου νόμου 1268/82
για τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα κι ακόμα εκείνος ο νόμος – πλαίσιο
αναθεωρείται… Οι διάλογοι των εμπλεκομένων στομώνουν και η Ανωτάτη
Εκπαίδευση περιμένει. Το περιοδικό (Εκδόσεις Σάκκουλα) και ο υπεύθυνος έκδοσης
καθηγητής του Παντείου Ηλίας Κατσούλης καταθέτουν σ’ αυτό το τεύχος το πρώτο
μέρος μιας μεγάλης έρευνας για το πανεπιστήμιο, με την ελπίδα ότι θ’
αποτελέσει συμβολή στον εθνικό διάλογο.

Ο καθηγητής Ιωάννης Πυργιωτάκης ερευνά τις παρακαταθήκες του μεγάλου
μεταρρυθμιστή (και ιδρυτή του Πανεπιστημίου Βερολίνου) του 18ου αιώνα Wilhelm
von Humboldt: «κατά πόσο οι αρχές της αυτομόρφωσης, της ενότητας διδασκαλίας
και έρευνας καθώς και εκείνες της “μοναξιάς” και της ελευθερίας του
διδάσκοντος μπορούν να λειτουργήσουν στην εποχή μας και να προσφέρουν σε
διδάσκοντες, σε διδασκομένους αλλά και στην κοινωνία;».

– Γιατί δεν υλοποιήθηκε ποτέ η «πρώιμη μεταρρύθμιση» με το νομοσχέδιο Τσάτσου
– Ευρυγένη και κατόπιν (1980) με το θεσμικό πλαίσιο για τα AEI που
επεξεργάστηκε η ομάδα εργασίας του Μιχάλη Σταθόπουλου; Ποια οργανωμένα
συμφέροντα του πανεπιστημιακού χώρου αντέδρασαν; Εξαιρετικά ενδιαφέρον
μελέτημα των Νίκου Παπαδάκη και της Εύης Ζιρπιάδου.

– Υπάρχει η δυνατότητα συγκρότησης ενός «ευρωπαϊκού χώρου των κοινωνικών
επιστημών»; Ο επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Νίκος
Παναγιωτόπουλος προτείνει ένα ερευνητικό πρόγραμμα με «αυτόνομο επιστημονικό
προσανατολισμό, σαφή πρακτική (εκπαιδευτική και επιστημονική) αλλά και
ευρύτερη κανονιστική στόχευση».

– Πρόσφατα η γερμανική κυβέρνηση διακήρυξε τη δημιουργία πανεπιστημίων – ελίτ.
Οι διδάκτορες στο Πανεπιστήμιο Jubingen Άγγελος Γιαννακόπουλος και
Κωνσταντίνος Μάρας γράφουν για «το μεγάλο δίλημμα του γερμανικού
πανεπιστημίου: η ανωτάτη παιδεία κοινό κοινωνικό αγαθό ή ιδιωτική υπόθεση;».
Δηλαδή τι σημαίνει και πού οδηγεί η αμφισβήτηση των ίσων ευκαιριών, της
αυτοδιοίκησης, της δωρεάν παιδείας, της σχέσης πανεπιστημίου με την οικονομία.

Για τον Νίκο Φωκά

«… Μια μέρα θα πεθάνουμε, δεν θα ‘χουμε ούτε / την καθημερινή αναμονή του
θανάτου μας».

Νίκος Φωκάς, «Τα γνωστά»

Σ’ έναν από τους σπουδαίους Έλληνες ποιητές, τον Νίκο Φωκά (γεν. 1927,
Κεφαλονιά) αφιερώνει πολλές σελίδες η «Νέα Εστία». Το αφιέρωμα αρχίζει
με τρία ανέκδοτα του τιμωμένου και συνεχίζεται με κείμενα του Θανάση Βαλτινού,
του Άρη Μπερλή, του Σταύρου Ζουμπουλάκη, του Σάββα Παύλου και του Άγγελου
Μαντά.

Διαβάζοντας κάποιος τα ποιήματα του Φωκά από τη συγκεντρωτική έκδοση
«Ποιητικές συλλογές 1954-2000» (Εκδόσεις Ύψιλον), νομίζω πως δεν θα διαφωνήσει
με τη διαπίστωση του Μπερλή που κατατίθεται σ’ αυτό το αφιέρωμα:

«H καθημερινότητα είναι η θεματολογία του Φωκά. Τα θέματα είναι κοινά,
κοινότοπα, αλλά ο ποιητικός τους χειρισμός είναι σοβαρός, υψηλός, όπως αρμόζει
σε ωδή. Ο Φωκάς εμπνέεται και βγάζει ποίηση, αναπάντεχη και συχνά υψιπετή
ποίηση, από ένα άπλυτο πιάτο, μια σιδεριά παλιού μπαλκονιού, ένα πρεσπαπιέ,
μερικά μπαλόνια, μια κρεμάστρα, το θυροτηλέφωνο, το λάστιχο για το πότισμα.

(…) Βέβαια υπάρχει και ο θάνατος στη θεματική του Νίκου Φωκά, ένα μέγα θέμα
στην ποίησή του. Ωστόσο, να μην ξεχνάμε ότι για τον ίδιο τον ποιητή ο θάνατος
είναι κι αυτός μέρος της καθημερινότητας».

ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΟ ΘΕΑΤΡΟ: * Πολύ μόχθος για τους μελετητές, μεγάλη απόλαυση
για μας τους αναγνώστες, το μεγάλο αφιέρωμα του «Πόρφυρα» στο
Επτανησιακό Θέατρο, σε επιμέλεια του Διονύση Μουσμούτη. Το «ορεκτικό» που
εισάγει σ’ αυτή την εξαιρετική δουλειά, μια συνομιλία «εφ’ όλης της ύλης» του
Θεοδόση Πυλαρινού με τον Σπύρο Ευαγγελάτο, ο οποίος και εντοπίζει τις απαρχές
του Επτανησιακού Θεάτρου. «… Πρώτες θεατρικές εμφανίσεις, πρώτες νύξεις,
καλύτερα, για θεατρική ζωή έχουμε στα Επτάνησα στα τέλη του 16ου αιώνα.
Πρόκειται για μια παρουσίαση, μια δημόσια ανάγνωση στην Κέρκυρα, της κωμωδίας
La fanciulla, του Τζοβάννι Μπατίστα Μάρτσι, ένα αντίτυπο της οποίας εντόπισε ο
φίλος και εκλεκτός συνάδελφος εν καθηγεσία Άλφρεντ Βίνσεντ. Συγκεκριμένα,
γράφει: “questa commedia fu leta a Corfu” και αναφέρεται στο έτος 1590 ή κάτι
τέτοιο. Λέει, λοιπόν, fu leta, που θα πει αναγνώστηκε, δεν αναφέρει fu
recitatta, που σημαίνει παραστάθηκε. H αναφορά αυτή, κατά τη γνώμη μου,
σηματοδοτεί μάλλον μια δημόσια ανάγνωση και ακόμη, πιθανόν, να σημαίνει την
ανάγνωση των ρόλων από διαφορετικά πρόσωπα». ΜΑΘΗΤΕΣ ΑΠΟ TA XANIA. *
Πόσα μπράβο να πεις στους μαθητές του 1ου Γυμνασίου Χανίων – και σε όσους
τους βοηθούν – για το περιοδικό τους «Μαθητικοί παλμοί»; Το 1ο Γυμνάσιο
Χανίων δεν είναι τυχαία περίπτωση. Εγκαινιάστηκε επίσημα το 1887(!) και το
θεωρούσαν ένα από τα αρτιότερα εκπαιδευτήρια. Σ’ αυτό το τεύχος (17), λοιπόν,
που είχε την καλοσύνη να μου στείλει η συντακτική επιτροπή (12 μαθήτριες και
μαθητές) διαβάζουμε ενδιαφέρουσα έρευνα, ακριβώς για την ιστορία του σχολείου
μέσα από ντοκουμέντα που συνέλεξαν και παρουσιάζουν οι μαθήτριες Θάλεια
Μουρτζανού, Χριστίνα Παπακαστρισίου, Στεφανία Ντιγριντάκη και η διευθύντρια
Αγγελική Καραθανάση. Θαυμάσια δουλειά.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Σόλωνος 69 Αθήνα – 10679. Τηλ.: 210-3615.440.

NEA ΕΣΤΙΑ: Ευριπίδου 84, Αθήνα – 10553. Τηλ.: 210-3213.030.

ΠΟΡΦΥΡΑΣ: T.Θ. 206, Κέρκυρα – 49100. Τηλ.: 26610-25.187.

ΜΑΘΗΤΙΚΟΙ ΠΑΛΜΟΙ: Ελευθερίου Βενιζέλου 1, Χανιά – 73132. Τηλ.:
28210-52.130.