Διαστάσεις H ψυχολογία του σκλάβου

Το περασμένο Σαββατοκύριακο έγινε στο Τορίνο ένα πολύ ενδιαφέρον διεθνές
συμπόσιο. Οι κυριότεροι πρωταγωνιστές των γεγονότων που μεταμόρφωσαν τη
Σοβιετική Ένωση ανέλυσαν το παρελθόν προσπαθώντας να εξηγήσουν το περίπλοκο
παρόν.

Γκορμπατσώφ και Πούτιν: ο καθένας έχει αποτύχει με τον τρόπο του

H βεντέτα του συμποσίου ήταν βέβαια ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ, που πριν από 20
ακριβώς χρόνια ανέλαβε την εξουσία. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον όμως είχαν κάποιες
άλλες παρουσίες. Ο Αλεξάντρ Γιάκοβλεφ, για παράδειγμα, πρώην μέλος του
Πολιτικού Γραφείου και ένα από τα λίγα αξιόλογα ηγετικά στελέχη που ανέδειξε
το σοβιετικό καθεστώς. «Το παρελθόν εξακολουθεί να τρομοκρατεί την καθημερινή
μας ζωή», δήλωσε ο άνθρωπος που υπήρξε στενός συνεργάτης του τελευταίου
Σοβιετικού ηγέτη στην επιχείρηση διάλυσης των ανατολικοευρωπαϊκών δικτατοριών.
Ο Γιάκοβλεφ χαρακτήρισε «νέα νομενκλατούρα» τους σημερινούς ηγέτες της Ρωσίας
και τους κατηγόρησε ότι πραγματοποιούν ένα νέο πείραμα στο σώμα της ρωσικής
κοινωνίας για να ξυπνήσουν την ψυχολογία του σκλάβου που είχε αρχίσει να
εξαφανίζεται την εποχή της περεστρόικα. Στη Ρωσία – τόνισε – καταπατάται
σήμερα η ελευθερία με χονδροειδή και κυνικό τρόπο, ανασυγκροτείται το
μονοκομματικό σύστημα και δημιουργείται μια νέα κάστα ηγετών.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα παρουσία ήταν η Γελένα Μπόνερ, χήρα του Νομπελίστα
επιστήμονα Αντρέι Ζάχαρωφ και ακούραστη υπερασπίστρια των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων. Αυτό που παρατηρείται στη Ρωσία του «συνταγματάρχη Πούτιν», είπε,
είναι χειρότερο από μια επιστροφή στο παρελθόν. Φασιστικές τάσεις, έξαρση του
μιλιταρισμού, γενοκτονία και ανάπτυξη ενός ψευδεπίγραφου πατριωτισμού: αυτά
είναι τα στοιχεία της σημερινής κατάστασης. «Στην Τσετσενία διεξάγεται ένας
πόλεμος», τόνισε η Μπόνερ, παραδίδοντας στον Γκορμπατσώφ ένα σχέδιο λύσης του
προβλήματος που έχει επεξεργαστεί το «Υπουργείο Εξωτερικών της Τσετσενικής
Δημοκρατίας της Ισκερίας». Αλλά εκείνος δεν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Απήχηση δεν είχε ούτε η πρότασή της να κάνουν οι σύνεδροι μια συμβολική
διαδήλωση για τον τερματισμό του πολέμου στην Τσετσενία. Το θέμα δεν
«πουλάει». Απόδειξη, η χλιαρή αντίδραση της διεθνούς κοινότητας στη δολοφονία,
λίγες ημέρες αργότερα, του μετριοπαθούς ηγέτη των Τσετσένων Ασλάν Μασχάντωφ.

Δεν ήταν παρόντες όμως μόνο ηττημένοι στο Τορίνο. Βρισκόταν εκεί και ο Νάθαν
Σαράνσκι, που καταδικάστηκε το 1978 σε τρία χρόνια φυλακή και δέκα χρόνια
καταναγκαστικά έργα επειδή ζήτησε να μεταναστεύσει στο Ισραήλ. Το 1986, το
καθεστώς τον αντάλλαξε με Σοβιετικούς πράκτορες που είχαν συλληφθεί στη Δύση.
Σήμερα, ο Σαράνσκι είναι υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου στην κυβέρνηση του Αριέλ
Σαρόν και αγαπημένος συγγραφέας του προέδρου Μπους. H συνύπαρξή του στην ίδια
αίθουσα με τον Γκορμπατσώφ και την Μπόνερ, επισημαίνει ο Ντανιέλ Βερνέ στη
Μοντ, αναδεικνύει με παράδοξο τρόπο το μεγαλύτερο επίτευγμα της
περεστρόικα: την αποτυχία της. H μεταρρύθμιση του συστήματος ήταν αδύνατη. Ο
προβληματισμός των πρωταγωνιστών εκείνης της εποχής για το αν τα πράγματα θα
μπορούσαν να έχουν οδηγηθεί σε άλλη κατεύθυνση είναι μάταιος.

LINK:

http://diastaseis.blogspot.com