Οι απειλές τούς συσπειρώνουν

Ο δολοφόνος του ιμάμ Χουσεΐν, ο μισητός Σεμρ, πέφτει θανάσιμα χτυπημένος
από το σπαθί των εκδικητών του Χουσεΐν και η τελετή τελειώνει. Το πλήθος
χειροκροτά με ανακούφιση και κάποιοι βρίζουν τον Σεμρ, υποχείριο του
απάνθρωπου χαλίφη Γιαζίντ που όχι μόνο σκότωσε τον Χουσεΐν, αλλά αποκεφάλισε
τη γυναίκα του και το μωρό του.

«Πολεμήσαμε τους Ιρακινούς, θα πολεμήσουμε και τους Αμερικανούς»

Βρισκόμαστε στην κεντρική πλατεία έξω από το παζάρι της Τεχεράνης. Γύρω μας
χιλιάδες άνδρες και γυναίκες παρακολουθούν, όπως κάθε χρόνο, το εντυπωσιακό
θέαμα που γίνεται σε όλες τις πόλεις και τα χωριά του Ιράν την περίοδο της
Ασουρά, της εορτής του μαρτυρίου του ιμάμ Χουσεΐν, την πιο σημαντική εορτή των
σιιτών.

«Φαντάσου τι θα γινόταν στις τελετές αυτές όταν μαινόταν ο πόλεμος με το Ιράκ.
Το μαρτύριο είναι ένας από τους βασικούς συμβολισμούς που κυριαρχούν στο
μαζικό υποσυνείδητο των Ιρανών και η λατρεία των μαρτύρων είναι ιδιαίτερα
έντονη», μου λέει ένας Δυτικός παρατηρητής που γνωρίζει καλά το Ιράν. Και
συνεχίζει με δέος: «Φαντάσου τι θα γίνεται στις τελετές αυτές αν γίνει πόλεμος
με τις ΗΠΑ». Μετά το τέλος της τελετής, το πλήθος διαλύεται με ηρεμία και ο
κόσμος μαζεύεται γύρω από τα σημεία που μοιράζεται το παραδοσιακό φαγητό της
Ασουρά. Μπροστά μου στη μεγάλη ουρά είναι ο Αμπάς, ένας πλανόδιος πωλητής που
είχε πολεμήσει τριάντα έξι μήνες στο μέτωπο με το Ιράκ. Σήμερα δεν δουλεύει,
έχει έρθει με τη γυναίκα του και τους δύο γιους του να παρακολουθήσουν την
τελετή του μαρτυρίου του Χουσεΐν. «Δεν φοβόμαστε κανέναν Αμερικανό. Πολεμήσαμε
οκτώ χρόνια με τους Ιρακινούς, θα πολεμήσουμε και με τους Αμερικανούς. Μπορεί
αυτή τη φορά να μη νικήσουμε στο τέλος γιατί οι Αμερικανοί έχουν πολλά όπλα,
αλλά θα τους κάνουμε να φτύσουν αίμα», χαμογελά ήρεμα.

Θερμό καλοκαίρι

Την τελευταία περίοδο, το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής επίθεσης είναι στα
στόματα όλων χωρίς ωστόσο να υπάρχει πανικός και η καθημερινή ζωή συνεχίζει
ήσυχα τους ρυθμούς της. Κάποιοι δεν πιστεύουν ότι οι Αμερικανοί θα χτυπήσουν,
κάποιοι άλλοι είναι σίγουροι και εκτιμούν μάλιστα ότι «το καλοκαίρι που
έρχεται θα είναι θερμό».

Πάντως, η συντριπτική πλειονότητα των Ιρανών στηρίζει την κυβέρνηση στο θέμα
του πυρηνικού προγράμματος καθώς έχει πλέον αναχθεί σε θέμα εθνικού γοήτρου.
Άλλωστε, για τους Ιρανούς δεν πρόκειται για εξοπλισμούς αλλά για ενέργεια. «Σε
αντίθεση με το Ιράκ, που ήταν ένα τεχνητό κράτος, δημιούργημα των Βρετανών
μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το Ιράν έχει μια μακριά παράδοση
συμπαγούς εθνικισμού και, παρά τις μειονότητες που υπάρχουν, η ιρανική
κοινωνία μπορεί να ενεργοποιήσει έναν ισχυρό εθνικισμό», σχολιάζει η Σεταρέχ,
που έχει σπουδάσει Ιστορία στις ΗΠΑ και ζει στην Τεχεράνη. H Σεταρέχ
προέρχεται από μια οικογένεια που υπέφερε από το θεοκρατικό καθεστώς.
«Αντιπαθώ τους μουλάδες και το καθεστώς τους αλλά αν οι Αμερικανοί κηρύξουν
πόλεμο στην χώρα μου θα είμαι από τους πρώτους που θα πολεμήσουν», λέει με
πείσμα.

Ο αντιαμερικανισμός και γενικότερα η δυσπιστία κατά των ξένων δυνάμεων είναι
πολύ έντονα στο Ιράν καθώς η σύγχρονη ιστορία της χώρας έχει σημαδευτεί από
ξένες κατοχές, βρετανική και ρωσική στις αρχές του αιώνα, αλλά και άμεσες
αμερικανικές επεμβάσεις, όπως το πραξικόπημα του 1953 κατά τού τότε
πρωθυπουργού Μοχάμεντ Μοσαντέκ που κρατικοποίησε το ιρανικό πετρέλαιο.

Σκληρές διαπραγματεύσεις

Οι αμερικανικές απειλές ουσιαστικά ενισχύουν το σημερινό καθεστώς καθώς
συσπειρώνουν τους Ιρανούς εναντίον μιας ξένης δύναμης, όπως ο πόλεμος με το
Ιράκ είχε τότε θωρακίσει στην εξουσία τον Αγιατολάχ Χομεϊνί που έκανε τα πρώτα
του αβέβαια βήματα μετά την επανάσταση του 1979. Έτσι, με εξασφαλισμένη τη
μαζική υποστήριξη στο θέμα του πυρηνικού προγράμματος, η ιρανική κυβέρνηση
διαχειρίζεται με άνεση τις δυτικές απειλές στο εσωτερικό της χώρας και μπορεί
να διαπραγματεύεται σκληρά με τους Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς. H άποψη
αυτή είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στους διπλωματικούς κύκλους στην Τεχεράνη,
που ωστόσο δεν αποκλείουν την εκτόνωση της έντασης μέσω διαπραγματεύσεων καθώς
είναι η μόνη λογική κίνηση που μπορεί να κάνει η ιρανική κυβέρνηση. Όσον αφορά
την πρόσφατη και από καιρό προγραμματισμένη συμφωνία συνεργασίας με τη Συρία,
οι ίδιοι κύκλοι σημειώνουν ότι ο βασικός της στόχος είναι μάλλον η αποτροπή
ανεξέλεγκτων καταστάσεων με τους Κούρδους παρά ένα «κοινό μέτωπο» κατά των ΗΠΑ.