ANOIXTO MBA H γέννηση των «γκουρού»

Όσοι ασχολούνται με το μάνατζμεντ, γνωρίζουν τους περίφημους «γκουρού» (guru).
Όλοι διαβάζουν τα βιβλία τους και πολλοί πληρώνουν σημαντικά ποσά για να
ακούσουν μία διάλεξή τους. Ο τίτλος «γκουρού» είναι ανεπίσημος και δεν
απονέμεται. Από την εποχή του Taylor και του Fayol, όσοι στοχαστές έχουν
συνεισφέρει πρωτότυπες ιδέες με διάρκεια χρόνου στον τομέα της Διοίκησης
Επιχειρήσεων, αποκαλούνται στον χώρο των Πανεπιστημίων και των εταιρειών
«γκουρού».

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ

Κατά καιρούς εμφανίζονται διάφορες «μόδες» στη σχετική βιβλιογραφία – και το
μάνατζμεντ προσπαθεί να δανειστεί εφαρμόσιμα στοιχεία και έννοιες από όποια
επιστήμη μπορεί. H βιβλιογραφία είναι τεράστια. Στοιχεία μάνατζμεντ μπορεί να
βρει κάποιος ακόμα και στον Σαίξπηρ ή διαβάζοντας για τον Τζέκινς Χαν. Κάποια
από αυτά τα βιβλία γίνονται κλασικά με το πέρασμα του χρόνου, κάποια άλλα όμως
δεν είναι σοβαρά. Πρόκειται για φαινόμενο των τελευταίων 30-40 ετών αφού, όπως
έχει γράψει και ο Peter Drucker, πριν από τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο όλα τα
βιβλία για το μάνατζμεντ με δυσκολία γέμιζαν ένα ράφι (υπολογίζεται ότι
υπήρχαν περίπου 70 τίτλοι σε όλες τις γλώσσες).

ΜΥΣΤΗΡΙΟ

Πώς δημιουργούνται, λοιπόν, οι «γκουρού»; Ίσως είναι μυστήριο το γιατί κάποιοι
έχουν τον τίτλο του γκουρού, ενώ κάποιοι άλλοι όχι. Για παράδειγμα, δεν
θεωρούνται «γκουρού», ούτε ο Kenneth Blanchard που έγραψε ένα best seller (το
«The One – Minute Manager»), ούτε ο Lee Iacocca (σπουδαίος μάνατζερ τον οποίο
όλοι παραδέχονται και συνεχώς δίνει διαλέξεις στα Πανεπιστήμια ή εμφανίζεται
στην τηλεόραση), ούτε ο Alvin Toffler, αν και όλοι κάνουν αναφορές στη…
μελλοντολογία του.

ME ΔΙΑΡΚΕΙΑ

Αντίθετα, αν παρατηρήσουμε την πορεία τριών μεγάλων «γκουρού», όπως ο Peter
Drucker, ο Michael Porter και ο Tom Peters, θα δούμε ότι έχουν κάνει την
εμφάνισή τους με ένα best seller, αλλά συνεχίζουν για πολλά χρόνια να
προσφέρουν άρθρα και βιβλία αιχμής και να τριγυρνούν όλο τον κόσμο κάνοντας
σεμινάρια. Ο Drucker, για παράδειγμα, παράγει άρθρα και βιβλιογραφία σχετικά
με τη διοίκηση επιχειρήσεων για πάνω από 50 χρόνια και θεωρείται ο «πατέρας»
των σύγχρονων «γκουρού». Ο Tom Peters έγινε διάσημος για το βιβλίο που έγραψε
μαζί με τον Bob Waterman («In Search of Excellence»), αλλά στη συνέχεια ο μεν
Waterman έφυγε από το προσκήνιο, ο δε Peters συνέχισε να γράφει. Ο Michael
Porter που πρόσφατα επισκέφθηκε την Ελλάδα, έχει εισπράξει τουλάχιστον
3.000.000 δολάρια από δικαιώματα για το βιβλίο του «Competive Strategy» (1980)
και δίνει εκατοντάδες διαλέξεις κάθε χρόνο.

ΕΦΕΥΡΙΣΚΟΥΝ ΟΡΟΥΣ

Μία τυπική ικανότητα των γκουρού είναι να εφευρίσκουν όρους, οι οποίοι
καθιερώνονται. Για παράδειγμα, ο McGregor καθιέρωσε τις θεωρίες X και Y και
δουλεύοντας πάνω σε αυτές, ο William Ouchi το 1981 καθιέρωσε τη θεωρία Z, ενώ
άλλοι βρίσκουν τη «μεγάλη ιδέα» και «χτίζουν» πάνω σε αυτή (όπως ο Μαλτέζος
Edward de Bono με τη θεωρία του για το Lateral Thinking). Ο Καναδός Henry
Mitzberg ήρθε στο προσκήνιο το 1979 με το βιβλίο «The Structuring of
Organizations». Κάποιοι άλλοι, όπως ο Edwards Deming και ο Joseph Juran,
μελέτησαν το μάνατζμεντ της Ιαπωνίας και πώς αυτό μπορεί να εφαρμοστεί στις
ΗΠΑ. Το βιβλίο του Igor Ansoff «Corporate Strategy» χαρακτηρίστηκε από τον
Mitzberg ως το καλύτερο μοντέλο στρατηγικής ανάλυσης.

KAI ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ

Κάποιοι παλαιότεροι, αλά κλασσικοί, ακόμα κι αν δεν έχουν γράψει κατευθείαν
για τη διοίκηση επιχειρήσεων, έχουν καθιερωθεί ως «γκουρού» λόγω της
σχετικότητας και εφαρμογής των γραπτών τους στο μάνατζμεντ (όπως, για
παράδειγμα, ο κοινωνιολόγος Max Weber ή ο ψυχολόγος Abraham Maslow). Άλλοι
ψυχολόγοι που καθιερώθηκαν στον χώρο του μάνατζμεντ ήταν οι Chris Argyris και
Elton Mayo. Τέλος, για κάποιους, ένα και μόνο άρθρο αρκεί για να
χαρακτηρισθούν «γκουρού» (όπως ο Theodore Levitt, ο οποίος με το άρθρο του
«Marketing Myopia» στο περιοδικό «Harvard Business Review», το 1960, καθιέρωσε
τον όρο Μάρκετινγκ.

Το Μάνατζμεντ και οι άνθρωποι

Οι πρωτοπόροι θεωρητικοί του Μάνατζμεντ, στις αρχές του 20ού αιώνα, έδωσαν
μεγάλη σημασία στη βελτίωση των διαδικασιών παραγωγής, επηρεασμένοι σαφώς από
τις καταλυτικές συνέπειες της βιομηχανικής επανάστασης. Αυτή η κάπως
μηχανικίστικη αντίληψη άρχισε να αλλάζει σταδιακά κατά τη διάρκεια των
δεκαετιών του 1950 και του 1960, όπου συναντά κανείς όλο και περισσότερα άρθρα
και βιβλία για το Μάνατζμεντ με έμφαση στον ανθρώπινο παράγοντα.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι επιρροές από την τότε (σχετικά) νέα
επιστήμη της Ψυχολογίας είναι εμφανείς. Άλλωστε, η διαχείριση των ανθρώπινων
πόρων στις επιχειρήσεις, ακόμη και σήμερα, συνδυάζεται – τόσο ως πρακτική όσο
και ως γνωστικό αντικείμενο – με τη βιομηχανική ψυχολογία. Στις μέρες μας, ένα
από τα πλέον δημοφιλή μαθήματα σε προγράμματα MBA είναι αυτό της Ηγεσίας και
όλοι οι «γκουρού» μάς λένε ότι το πολυτιμότερο πράγμα σε μια εταιρεία είναι οι
άνθρωποι. Κάθε άνθρωπος μέσα σε έναν οργανισμό πρέπει να έχει τα
χαρακτηριστικά ενός Ηγέτη. Να παίρνει πρωτοβουλίες και να είναι υπεύθυνος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι παλαιότερα στην Ελλάδα ήταν αρκετές οι επιχειρήσεις
που, όταν έψαχναν για στελέχη διοίκησης προσωπικού, συχνά τα αναζητούσαν
ανάμεσα σε πρώην στρατιωτικούς, θεωρώντας προφανώς ότι το κλειδί για την
απόδοση των υπαλλήλων τους ήταν η πειθαρχία. Αυτό είναι, ίσως, ενδεικτικό του
πόσο πολλά έχουν αλλάξει στην ελληνική αγορά τα τελευταία είκοσι χρόνια.

Tips

Πριν…

…από τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο όλα τα βιβλία για το μάνατζμεντ με δυσκολία
γέμιζαν ένα ράφι. Υπολογίζεται ότι, σε όλες τις γλώσσες, υπήρχαν μόλις 70
τίτλοι