Δρόμοι

Εκείνη τη νύχτα…

… είχε τύχει να βρεθεί σε ένα από τα πολλά μπαρ του Μανχάταν. Μόνος, ο
Τζορτζ Μπλέτσερ άφηνε τη ματιά του να περιπλανιέται στους ανθρώπους που
κάθονταν στα ψηλά σκαμνιά και συζητούσαν με ένα ποτήρι στο χέρι. Σκύβοντας
κάθε τόσο πάνω τους, ο μπάρμαν ξεσπούσε σε δυνατά γέλια (με τα δικά του
αστεία). H ατμόσφαιρα ήταν όπως θα την περίμενε κανείς σε ένα μπαρ. Ώσπου ο
Τζορτζ Μπλέτσερ διαπίστωσε ξαφνικά πως κάτι σαν να έλειπε: ο καπνός, αυτά τα
σύννεφα που ξετυλίγονται από την άκρη των δαχτύλων και αγκαλιάζουν τους
ανθρώπους φέρνοντάς τους πιο κοντά. Χωρίς τον καπνό από τα τσιγάρα, η
ατμόσφαιρα εκείνη τη νύχτα ήταν λειψή.

Ο ίδιος…

… ο Τζορτζ Μπλέτσερ έχει κόψει το κάπνισμα, όπως εξηγεί στο σουηδικό
περιοδικό «Βολταίρος». Και πάντα γνώριζε πως το κάπνισμα κάνει κακό. Δεν
χρειάζεται να είσαι καρκινολόγος για να καταλάβεις πως είναι κακό να σου
κόβεται η ανάσα, να κιτρινίζουν τα δάχτυλά σου και τα δόντια σου, να γεμίζεις
τα πουκάμισά σου με τρύπες από την καύτρα. Όμως, αυτό είναι το θέμα, λέει ο
Μπλέτσερ. Καπνίζουμε, επειδή ακριβώς γνωρίζουμε πως είναι κάτι κακό. Τα παιδιά
οφείλουν να είναι καλά. Για τους μεγάλους, αυτό είναι θέμα επιλογής. Αυτή η
γνώση του καλού και του κακού απαθανατίστηκε σε μερικές από τις καλύτερες
στιγμές του αμερικανικού φιλμ νουάρ, με ηθοποιούς-καπνιστές όπως ο Χάμφρεϊ
Μπόγκαρτ, ο Έντουαρντ Ρόμπινσον και ο Τζέιμς Κάγκνεϊ. Τυλιγμένοι στη
μυστηριώδη θαλπωρή από τον καπνό του τσιγάρου τους, αυτοί οι άνθρωποι ήταν
μαζί καλοί και κακοί, φοβισμένοι και γενναίοι, αλαζονικοί και συνετοί. Πάντως
δεν ήταν παιδιά. Καλοί ή κακοί, γνώριζαν τι έκαναν.

Το καλό…

… με την απαγόρευση του καπνίσματος, που τώρα πια εξαπλώνεται σε όλους τους
δημόσιους χώρους στην Ευρώπη, έχει να κάνει με την υγεία μας. Το κακό έχει να
κάνει με τη «θεοποίηση» της υγείας – μια τάση που παρατηρείται τα τελευταία
χρόνια. Τη βρίσκουμε μπροστά μας παντού: στην καθημερινή ενασχόλησή μας με τη
δίαιτα και τη σωματική άσκηση, στα νέα φάρμακα που θεραπεύουν ολοένα και
περισσότερες εξωτικές ασθένειες, στον χαρακτηρισμό κάθε συμπεριφοράς που
ξεφεύγει από τα εγνωσμένα ως «συνδρόμου» το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί
ιατρικά.

Τίποτα…

… από όλα αυτά ξεχωριστά δεν είναι ανησυχητικό. Όμως, όλα μαζί συνθέτουν μια
ιδεολογία με αντικοινωνικές συνέπειες. Αντί να προκαλούμε κάθε τόσο την τύχη
μας παριστάνοντας τα «κακά παιδιά», βάζουμε διαρκώς τα δυνατά μας για να
φανούμε «καλά παιδιά». Το κάπνισμα ήταν κάτι που αφορούσε τα παιδιά που ήθελαν
να παραστήσουν τους μεγάλους. Τώρα, αυτή η νέα «εξυγιαντική» ιδεολογία βλέπει
τους μεγάλους σαν αιώνια παιδιά, μέσα σε έναν αιωνίως προστατευόμενο κόσμο (ο
οποίος όμως δεν υπήρξε ποτέ παρά μονάχα στη φαντασία μας).