Ουίνστον Tσώρτσιλ, ο μισητός

John Charmley

Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ έχει όλα τα προσόντα για να ενταχθεί στη χορεία των
«μεγάλων ανδρών», κάτι που διακαώς επιθυμούσε. Αλλά οι μεγάλοι άνδρες
διαπράττουν μεγάλα σφάλματα και τα σφάλματα του Τσώρτσιλ είναι της ίδιας
κλίμακας με τα επιτεύγματά του. H λατρεία προς το πρόσωπό του δημιούργησε όμως
έναν Τσώρτσιλ χωρίς τα χαρακτηριστικά που τον είχαν κάνει μια τόσο
αμφιλεγόμενη φυσιογνωμία στο μεγαλύτερο μέρος της σταδιοδρομίας του.
Δημιούργησε έναν Τσώρτσιλ παρόμοιο με το κέρινο ομοίωμα του Λένιν στην Κόκκινη
Πλατεία.

Οι υποθέσεις στις οποίες ο Τσώρτσιλ αφιέρωσε τη σταδιοδρομία του ήταν τυπικές
των ιμπεριαλιστών της εποχής του και του υποβάθρου του. Ήδη από τη δεκαετία
του 1920 έγραφε για τον «αποτυχημένο 20ό αιώνα» και στη δεκαετία του 1930
στοχαζόταν μεγαλοφώνως για την αποτυχία του δημοκρατικού πειράματος. Όταν ο
λόρδος Ρόμπερτ Σέσιλ έγραφε πως ο Τσώρτσιλ δεν ενδιαφερόταν για την πολιτική
παρά μόνον αν αυτή προσέφερε την ευκαιρία για λίγη αιματοχυσία – κατά
προτίμηση κομμουνιστών, αλλά συμβιβαζόταν και με ντόπιους συνδικαλιστές -,
εξέφραζε τη γενική πεποίθηση.

Ο αριστοκράτης Τσώρτσιλ θρηνολογούσε για τη μείωση της επιρροής της τάξης του
και την αύξηση εκείνης των κατώτερων τάξεων. Χαιρόταν να περνάει μέτρα για να
βοηθάει τις κατώτερες τάξεις, αλλά αντιδρούσε όταν ζητούσαν τα «δικαιώματά»
τους. H στάση του έναντι στους Ινδούς ήταν η ίδια, τονισμένη από τον ρατσισμό
της εποχής και του υποβάθρου του. Ένας άνθρωπος ο οποίος δυσπιστούσε έναντι
της δημοκρατίας και ήθελε να αρνηθεί στην Ινδία το δικαίωμα της αυτοδιοίκησης,
δεν μπορεί να ήταν συντονισμένος με το πνεύμα της σύγχρονης εποχής. Στην
πραγματικότητα, ακόμη και η αντίθεσή του στον κατευνασμό ήταν πιο σποραδική
απ’ όσο αργότερα υποστήριξε και βασιζόταν στην ενστικτώδη δυσπιστία του προς
τους Γερμανούς και όχι στην κατανόηση της φύσης και της απειλής του φασισμού.
Όπως έδειξε η στάση του έναντι του Μουσολίνι (ώς το 1940), ο Τσώρτσιλ ήταν
μάλλον υπέρ της δεξιάς αυταρχικής διακυβέρνησης.

Τα λάθη. Οι υποθέσεις για τις οποίες αγωνίστηκε ο Τσώρτσιλ δεν
προωθήθηκαν απ’ αυτά που έκανε. Αγωνίστηκε για την Αυτοκρατορία, αλλά οι
προσπάθειες της περιόδου 1941-1945 επιτάχυναν την κατάρρευσή της. Αγωνίστηκε
για να είναι ελεύθερη η Ευρώπη, αλλά μετά το 1945 η μισή ήταν λιγότερο
ελεύθερη απ’ όσο ήταν το 1939. Αγωνίστηκε για την ισορροπία δυνάμεων, αλλά
άφησε την Ευρώπη στη σκιά του κομμουνισμού που απεχθανόταν. Και αγωνίστηκε για
να διατηρήσει τη βρετανική ανεξαρτησία, αλλά έκανε τη χώρα του δορυφόρο της
Αμερικής.

Ο Τζον Τσάρμλι είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο East Anglia