Δρόμοι

Ως διά μαγείας…

… ενοχοποιητικά έγγραφα, τα οποία δήθεν είχαν αποτεφρωθεί χρόνια πριν,
βγαίνουν ξανά στην επιφάνεια. H Βραζιλία καλείται να αντιμετωπίσει μία από τις
πιο τραγικές απόψεις του παρελθόντος της: τον θάνατο, την εξαφάνιση και τον
βασανισμό πολιτικών κρατουμένων κατά τη διάρκεια των 21 χρόνων της
στρατιωτικής δικτατορίας. Για πολλά χρόνια οι στρατιωτικές και κρατικές
μυστικές υπηρεσίες ορκίζονταν ότι δεν υπάρχουν πια τέτοια αρχεία από τη
σκοτεινή αυτή εποχή. «Καταστράφηκαν όλα νομίμως τις δεκαετίες του ’80 και του
’90, σύμφωνα με τις καθιερωμένες διαδικασίες», είπε προς το τέλος του 2003 σε
μία συνέντευξη ο τότε υπουργός Άμυνας, Χοσέ Βιέγκας, μνημονεύοντας
διαβεβαιώσεις που είχε λάβει από ανώτερα στρατιωτικά στελέχη.

Τον Οκτώβριο…

… δύο φωτογραφίες οι οποίες πιστεύεται ότι απεικονίζουν τον Βλαντίμιρ
Χερτζόγκ, πολιτικό κρατούμενο που σκοτώθηκε το 1975, εμφανίστηκαν αναπάντεχα.
Στη δημόσια κατακραυγή που ακολούθησε, ο πρώην στρατιωτικός μυστικός
πράκτορας, ο οποίος είχε δώσει τις φωτογραφίες, δήλωσε ότι δεκάδες χιλιάδες
άλλα επίσημα έγγραφα που δήθεν είχαν καταστραφεί μετά την αποκατάσταση της
δημοκρατίας το 1985 στην πραγματικότητα είχαν κρυφτεί σε μυστικά αρχεία, στα
οποία οι πολιτικές αρχές δεν είχαν πρόσβαση.

H κρατική…

… υπηρεσία πληροφοριών και οι υπηρεσίες πληροφοριών των ενόπλων δυνάμεων
υποχρεώθηκαν να παραδεχθούν ότι η κατηγορία ήταν πραγματική. Έκτοτε, ο
πρόεδρος Λουίς Ινάτσιο Λούλα ντα Σίλβα, πρώην ηγέτης του εργατικού κόμματος
(και ο ίδιος είχε φυλακιστεί για μικρό χρονικό διάστημα την περίοδο της
δικτατορίας) παλεύει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα: τι να κάνει με τα έγγραφα
και πώς να τιμωρήσει ανώτερους αξιωματούχους της υπηρεσίας πληροφοριών ή
στρατιωτικούς αξιωματούχους, πολλοί εκ των οποίων εν ενεργεία σήμερα. «Όχι
απλώς τα έγγραφα υποκρύφθηκαν και καταστράφηκαν παράνομα, αλλά πτώματα
κρύφτηκαν, νεκροταφεία υπέστησαν βανδαλισμούς και μάρτυρες εξουδετερώθηκαν».
«Όλα αυτά αποτελούν εγκλήματα», αναφέρει ο Λουίς Πινό, καθηγητής Δικαίου και
πρώην δικαστής, και διερωτάται τι προτίθεται να κάνει η σημερινή κυβέρνηση.
Αρχικά, ο στρατός επεδίωξε να δικαιολογήσει την κακομεταχείριση που υπέστησαν
οι πολιτικοί κρατούμενοι. Το γεγονός προκάλεσε πολιτική αντιπαράθεση και
κατέληξε στην παραίτηση του Βιέγκας τον Νοέμβριο μετά την άρνηση του Ντα Σίλβα
να απολύσει ή τουλάχιστον να επιπλήξει δημοσίως τον διοικητή του στρατού,
στρατηγό Φραντσίσκο Άλμπουκερκ, για παραβίαση της αρχής της ανωτερότητας του
πολίτη. Αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης, ο Ντα Σίλβα διόρισε
υπουργό Άμυνας τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, Χοσέ Αλενκάρ.

Τον περασμένο μήνα…

… μία κρύπτη με μισοκαμένα έγγραφα αποκαλύφθηκε σε μία αεροπορική βάση
βορειοδυτικά της χώρας, άλλες αποθήκες εγγράφων σε ένα σχολείο βορειοανατολικά
και σε ένα ράντσο στον νότο. Ο αριθμός των ανθρώπων που πέθαναν, εξαφανίστηκαν
ή βασανίστηκαν κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, που ανέβηκε στην εξουσία το
1964, στη Βραζιλία είναι σημαντικά μικρότερος από τους χιλιάδες που χάθηκαν σε
μικρότερες γειτονικές χώρες. Παρ’ όλο που η Βραζιλία έζησε τη δικτατορία μία
δεκαετία νωρίτερα και ουσιαστικά εξήγαγε την «τεχνογνωσία» της στον τομέα αυτό
στους γείτονές της, έχει καθυστερήσει χαρακτηριστικά να αποκαταστήσει την
ιστορία της. Μέχρι τις πρόσφατες αποκαλύψεις ο Ντα Σίλβα υπήρξε λιγότερο
επιθετικός από τον Νέστορ Κίρχνερ της Αργεντινής ή τον Ρικάρδο Λάγκος της
Χιλής στο να φέρει τους υπευθύνους ενώπιον της Δικαιοσύνης.