ΣΠYPΟΣ EYAΓΓEΛATΟΣ «Ο Σαίξπηρ κρούει τη θύρα του αγνώστου»

Δωδέκατο σαιξπηρικό έργο στα σαράντα τρία χρόνια της σκηνοθετικής του παρουσίας είναι «H τρικυμία», που ο Σπύρος Ευαγγελάτος (στη φωτογραφία) ανεβάζει στο «Αμφι-Θέατρό» του. Με πρώτο, στο ΚΘΒΕ, το 1970 – ’71, το «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας», που έδωσε μια μεγάλη ώθηση στην καριέρα του

Θυμάται την παράσταση της «Τρικυμίας» στο Εθνικό από τον Δημήτρη Ροντήρη, το
1950, στην οποία η αρπίστρια μητέρα του συμμετείχε ως μουσικός, παίζοντας από
τις κουίντες. Θυμάται που, δεκάχρονο παιδάκι τότε, καθόταν πλάι της, πάνω στο
κασελάκι που είχε τις χορδές της και έβλεπε την παράσταση.

Τώρα έφθασε η ώρα να σκηνοθετήσει το σπουδαίο έργο ο ίδιος: ο Σπύρος
Ευαγγελάτος ανεβάζει την «Τρικυμία» του Σαίξπηρ – έργο της ωριμότητας του
ποιητή και, κατά τους μελετητές, εν πολλοίς αυτοβιογραφικό. Με τον εκπεσόντα
ηγεμόνα – μάγο Πρόσπερο, το αγαθό πνεύμα Άριελ, το πονηρό πνεύμα Κάλιμπαν,
τους ερωτευμένους νέους και τους ναυαγούς – άλλους δολοπλόκους, άλλους απλώς
κωμικούς -, που βρίσκονται όλοι μαζεμένοι σε ένα νησί, «στη μέση του πουθενά»,
ύστερα από μια καταιγίδα.

«Είναι ένα έργο που το έχω αγαπήσει και χρόνια με απασχολεί. Σ’ αυτή τη φάση
της πορείας τού «Αμφι-Θεάτρου» και του πνευματικού γίγνεσθαι στον τόπο μας,
ένα έργο που συγχωρεί και συγχρόνως ζητάει συγχώρηση είναι ό,τι καταλληλότερο.
Είναι ένα έργο παράξενο, που με τραβάει ιδιαιτέρως γιατί έχει πολύ λίγα μπαρόκ
στοιχεία ενώ, αντιθέτως, έχει διάχυτη μια ατμόσφαιρα που θα την έλεγα “πρώιμα
ρομαντική”. Ο Σαίξπηρ βέβαια σε όλα του τα έργα περιέχει τα πάντα. Εδώ,
επιπλέον, και ειδικά στα κομμάτια του έργου που αναφέρονται στους ήχους και
στη μουσική, σ’ εμένα αφήνει μια αίσθηση εμπρεσιονίστικη και πιο αφαιρετική».

Καθόμαστε στο γραφείο του στη Λυρική, της οποίας είναι πρόεδρος του
Διοικητικού Συμβουλίου. Έχει μόλις φθάσει από το Πανεπιστήμιο – είναι και
καθηγητής στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών.

«Στην παράσταση», μου εξηγεί, «προβάλλονται αυτά τα στοιχεία, του
εμπρεσιονισμού και της αφαιρετικότητας, ιδιαίτερα με το σκηνικό και τη
μουσική. Ενώ με τα κοστούμια, αν εξαιρέσουμε τον Πρόσπερο και τα τελώνια, πάμε
στον πρώιμο 19ο αιώνα. Λόγω των βαθύτατων ρομαντικών στοιχείων του έργου. Και
γιατί την εποχή αυτή, γύρω στο 1820, υπήρχε μια ανανέωση του ενδιαφέροντος για
ταξιδιωτικές εντυπώσεις, για περιπέτειες, για χαμένα πλάσματα, για καινούργιες
ανακαλύψεις… Τα οποία είναι στοιχεία της “Τρικυμίας”».

Πάντα αγαπούσατε το ποιητικό θέατρο περισσότερο από το ρεαλιστικό, έτσι δεν
είναι;

«Ναι, πάντα. Από ιδιοσυγκρασία».

Αποδεχόμαστε χωρίς καμιά συζήτηση ότι ο Σαίξπηρ είναι Μεγάλος. Πέρα από το
ότι είναι Μεγάλος Ποιητής, σε τι άλλο έγκειται η μεγαλειότητά του για σας που
τον μελετάτε και τώρα τον ανεβάζετε πάλι;

Αυτό που κάνει μεγάλα τα έργα κάθε μεγάλου ποιητή – η λέξη «ποιητής» και με
την έννοια του δημιουργού – είναι αυτό που κρύβεται κάτω από το κείμενο. Όχι
μόνο αυτό που λέγεται, αλλά αυτό που υποβάλλεται – ο «υπόγειος», ο
«υποβρύχιος» λόγος. Που μπορεί και να μην «παρέχει νόημα». Αλλά η μεγάλη
ποίηση υποβάλλεται όπως και η μουσική: χωρίς λογική. Κάποια στοιχεία της απλώς
εκλογικεύονται.

Ο Σαίξπηρ, πέραν αυτού, είναι Μεγάλος γιατί στα κορυφαία έργα του κρούει τη
θύρα του αγνώστου. Προσπαθεί οι κεντρικοί του ήρωες να έχουν διάλογο με τα
θεμελιώδη αιτήματα γύρω από το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης, τη μετά θάνατον
ζωή… Αλλά, από την άλλη, σφύζουν και από ζωή τα πρόσωπά του. Έχω πει και
άλλοτε ότι είναι ένας συγγραφέας που γράφει με το ένα του μάτι στην αιωνιότητα
και με το άλλο στο ταμείο. Εξάλλου τι είναι αυτό που διαφοροποιεί τους
Μεγάλους συγγραφείς από τους μικρούς; Στους μικρούς οι ήρωες γίνονται φερέφωνα
της ιδεολογίας του συγγραφέα. Στους Μεγάλους είναι «αυθύπαρκτοι». Έχουν τη
δική τους προσωπικότητα.

Παράλληλα είναι θεατρικότατο το γράψιμό του και συναρπαστικοί οι ρόλοι του. H
«Τρικυμία», συγκεκριμένα, έχει πάρα πολλά στοιχεία: από ποιητικά και μαγικά
μέχρι κωμικά και πολιτικά.

Δεν ανήκετε πάντως στη χορεία των σύγχρονων σκηνοθετών που θέλουν, ντε και
καλά, με το ζόρι, να κάνουν «απτό» και «ορατό» αυτό που «κρύβεται κάτω από το
κείμενο»…

Υπάρχουν ξένοι σκηνοθέτες που, για παράδειγμα, στην «Τρικυμία», μέσω του
Κάλιμπαν, θέλησαν να προβάλουν τον καταδυναστευόμενο τριτοκοσμικό άνθρωπο.
Τραβηγμένη άποψη. Αν βασίσεις εκεί την παράσταση ανατρέπεται όλο το έργο. Αυτό
μπορεί να υποβληθεί ως σκέψη, αλλά όχι να «πρωταγωνιστήσει». H συγγνώμη είναι
που «πρωταγωνιστεί» στην «Τρικυμία». Αλλά όχι με την έννοια της πληκτικής
εξομολόγησης και της αίτησης συγγνώμης ενός ρητορεύοντος ιεροδιακόνου. Με τη
ζεστασιά και τους παλμούς ανθρώπινων υπάρξεων που έχουν και προτερήματα και
ελαττώματα και οι οποίες δονούνται.

«Ελπίζω στη δικαίωση»

Βιώνετε μια κατάσταση δύσκολη, όπως και όλο το ελληνικό θέατρο τελευταία.
Το ότι αρχίσατε τις παραστάσεις σας τέλη Γενάρη είναι υποθέτω εύγλωττο. Τι
σκέπτεστε να πράξετε;

Όπως και τα άλλα θέατρα διετούς προγραμματισμού περιμένουμε ακόμα την
«υλοποίηση» της επιχορήγησης ως προς το τμήμα που αφορά τη δεύτερη χρονιά.
Επιπλέον εγώ, επειδή έχω διαμαρτυρηθεί, περιμένω και την αποκατάσταση της
αδικίας που έγινε στο πρόσωπό μου με τη μείωση του ποσού και που δεν έπαψα να
τη βροντοφωνάζω και με την προηγούμενη κυβέρνηση και με τη νυν. Ελπίζω στη
δικαίωση.

Έχετε επιθυμίες ανεκπλήρωτες;

Έναν μεγάλο συγγραφέα, τον οποίο θαυμάζω, δεν έχω υπηρετήσει: τον Τσέχωφ. Είχα
αποφασίσει και ανακοινώσει τον «Βυσσινόκηπο». Αλλά πρέπει να υπάρχει ο χρόνος
και η άνεση για να καταρτίσει κανείς τον θίασο που χρειάζεται. Και όχι με το
άγχος «μας δώσανε, δεν μας δώσανε την επιχορήγηση». Ήθελα επίσης να κάνω τον
δεύτερο «Φάουστ». Αλλά πώς να τον κάνω με τριάντα – σαράντα ηθοποιούς που
χρειάζονται;

INFO

«H τρικυμία» του Σαίξπηρ στο «Αμφι-Θέατρο» (Αδριανού 111, τηλ. 210-3233.644).
Εισιτήρια: 18, (λαϊκή) 15, (φοιτητικό) 12 ευρώ. Παίζουν: Χρήστος Καλαβρούζος
(Πρόσπερος), Ασημάκης Αλεξίου, Κωνσταντίνος Γεωργίου, Ίων Κεσούλης, Πόπη
Λυμπεροπούλου κ.ά.