Διαστάσεις H λέξη της χρονιάς

Το τσουνάμι σάρωσε τα πάντα (σκίτσο του Πλαντύ από τη «Μοντ»)

Υπήρχαν πολλές υποψήφιες για τον τίτλο της «λέξης της χρονιάς». H λέξη
«όμηροι», για παράδειγμα. Παρακολουθήσαμε αρκετές φορές φέτος αυτή τη φρικτή
ιεροτελεστία, κατά τη διάρκεια της οποίας Δυτικοί όμηροι στο Ιράκ
εξαναγκάστηκαν πρώτα να προβάλουν κάποιες απαιτήσεις των απαγωγέων τους, στη
συνέχεια ικέτευσαν μπροστά στις κάμερες για τη ζωή τους και στο τέλος
αποκεφαλίστηκαν ή πυροβολήθηκαν στο όνομα του πολέμου κατά των απίστων. Αν οι
τυφλοί βομβαρδισμοί ολόκληρων συνοικιών του Ιράκ ή του Αφγανιστάν από τους
Αμερικανούς είναι εξοργιστικοί, η μοναξιά του απελπισμένου ομήρου είναι
αφόρητη.

Λέξη της χρονιάς θα μπορούσε να είναι επίσης μια πόλη. Το Μπεσλάν, ας πούμε,
όπου 340 άνθρωποι, στην πλειοψνότητά τους παιδιά, πλήρωσαν τον περασμένο
Σεπτέμβριο με τη ζωή τους τα αδιέξοδα του πολέμου του Πούτιν στην Τσετσενία.
Εικόνες τραγικές, ακατανόητες. Μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος για να
απειλήσει, για να διεκδικήσει, για να εκδικηθεί; Τι κόσμος είναι αυτός όπου
έχει καταπατηθεί κάθε έννοια δικαίου; Έξι μήνες πριν από την τραγωδία της
Βόρειας Οσετίας, δέκα εκρήξεις σε προαστιακούς σιδηροδρόμους είχαν σκοτώσει
191 ανθρώπους στη Μαδρίτη και είχαν τραυματίσει πάνω από δύο χιλιάδες. Ήταν
πράξη της Αλ Κάιντα, ο Χοσέ Μαρία Αθνάρ το γνώριζε, αλλά επέρριψε την ευθύνη
στην ETA για να μη χάσει τις εκλογές. Εκείνος τις έχασε, αλλά ο Ρώσος πρόεδρος
– που διογκώνει τις σχέσεις των Τσετσένων με την Αλ Κάιντα για να
παρουσιάζεται κι αυτός ως θύμα της διεθνούς τρομοκρατίας – επανεξελέγη άνετα
με 71%. Πούτιν, Αθνάρ, Μπους: θλιβεροί πολιτικοί, αδίστακτοι ψεύτες.

Αν θέλαμε κάτι πιο «λάιτ», θα μπορούσαμε να ανακηρύξουμε κορυφαία λέξη της
χρονιάς τους ομοφυλόφιλους: 13 ευρωπαϊκά κράτη έχουν αναγνωρίσει νομικά τους
γάμους μεταξύ τους, ο Μπους κέρδισε πολλές ψήφους από την προπαγάνδα εναντίον
τους, ενώ ένας Ιταλός υπουργός έχασε τη θέση τού επιτρόπου επειδή τους
χαρακτήρισε περίπου «ξεκωλιάρηδες». Ένας οικονομολόγος, πάλι, θα μπορούσε να
υποστηρίξει ότι το φαινόμενο της εποχής είναι η μετακίνηση των μεγάλων
επιχειρήσεων από τις χώρες όπου η εργασία κοστίζει 20 ευρώ την ώρα σε χώρες
όπου κοστίζει 2 ευρώ. Αλλά ποια λέξη θα μπορούσε να συμβολίσει αυτή την τάση;
«Παγκοσμιοποίηση»; Ή μήπως «Κίνα»;

Κι ενώ ετοιμαζόμασταν να αποχαιρετήσουμε το 2004, ήρθε το τσουνάμι και τα
σάρωσε όλα. Το «κύμα του λιμανιού» είναι αναμφισβήτητα η λέξη της χρονιάς – αν
όχι της δεκαετίας. Όχι μόνο επειδή αφάνισε στο πέρασμά του πάνω από 100.000
ανθρώπους, καταστρέφοντας ολόκληρα οικοσυστήματα. Αλλά και επειδή προσφέρει
(άλλη) μια ευκαιρία στην ανθρωπότητα, και κυρίως βέβαια στο πλούσιο κομμάτι
της, να ξεπεράσει την αλαζονεία της και να οικοδομήσει μια κοινότητα
αλληλεγγύης και συνεργασίας.