Δρόμοι

Κάθε χρόνο…

… τέτοιες μέρες, πάντα ελπίζει κανείς να δει έστω και λίγες νιφάδες από
χιόνι στο παράθυρό του, στην αυλή του. Καθόλου παράξενο. Σαν να θέλει κανείς
να επιστρέψει στην αθωότητα, να λευκάνει τον πραγματικό κόσμο. Όμως, όσο και
αν είναι δυνατή αυτή η λαχτάρα να ασπρίσουν τούτες οι μέρες, οι πιθανότητες
παραμένουν ελάχιστες. Το ήπιο κλίμα σπάνια μας κάνει τη χάρη. Έτσι, η σχέση
μας με το χιόνι περιορίζεται συνήθως στη σφαίρα της φαντασίας. Και έτσι
εξηγείται γιατί υπάρχουν μια-δυο χιονισμένες άκρες της γης που τις έχουμε
φυλάξει σε μια γωνιά της ψυχής μας.

Αυτές οι άκρες…

… βρίσκονται στην κορυφή και στον «πάτο» του κόσμου, στους πόλους. Μπορεί οι
εξερευνητές να μην πηγαίνουν πια εκεί με έλκηθρα που τα σέρνουν σκυλιά, όπως
έκαναν στην ηρωική εποχή των εξερευνήσεων, αλλά στη φαντασία μας εξακολουθούμε
να τους βλέπουμε να σέρνουν τα ζευγόλουρα μέσα στη χιονοθύελλα. Αυτό επειδή,
εκατό χρόνια από τότε που οι εξερευνητές αναζητούσαν τη γνώση και τη δόξα στα
πολικά τοπία, τα κατορθώματά τους μας γοητεύουν ακόμη. Αν σήμερα δεν τα
διηγούμαστε πια, είναι επειδή δεν το επέτρεψαν οι εκδότες. Δεν έχασαν την
ευκαιρία να μετατρέψουν σε βιβλία μια τόσο γοητευτική προφορική παράδοση. H
φετινή παραγωγή τέτοιων βιβλίων στην Ευρώπη, παρατηρεί ο Τζάσπερ Ρις στην
«Ντέιλι Τέλεγκραφ», κατακλύζει τις προθήκες των βιβλιοπωλείων σαν
χιονοστιβάδα. Όχι πως αυτή η παραγωγή δεν εξυπηρετεί μια πραγματική ανάγκη.

Το κοινό…

… λαχταράει για άσπιλα είδωλα και για να τα βρει επιστρέφει στην εποχή πριν
από τη στιγμιαία αποθέωση που σήμερα χαρίζουν πρόθυμα τα «παράθυρα» της
τηλεόρασης ακόμη και στον γείτονα της διπλανής πόρτας. «Οι αληθινοί ήρωες
σήμερα είναι λιγοστοί», λέει ο ιστορικός των πολικών περιοχών Μπο Ρίφενμπερ
στη βρετανική εφημερίδα. «Κάποτε υπήρχαν μεγάλοι στρατιωτικοί και πολιτικοί
ηγέτες. Σήμερα, ο κόσμος δεν τους έχει σε μεγάλη υπόληψη. Οι πολικές περιοχές
τού χαρίζουν τους ήρωες που δεν έχει. Οι περιπέτειες του Σάκλετον ή του Σκοτ,
που χασομεράει και μαζεύει γεωλογικά δείγματα μολονότι λαχταράει να επιστρέψει
στην πατρίδα, αυτά είναι πράγματα για ήρωες, πολύ μεγαλύτερα από εκείνα που
κάνουν τα κινηματογραφικά αστέρια ή οι αθλητές».

Εκατό χρόνια…

… τώρα, όμως, η εντύπωση που σχηματίσαμε για την εποποιία των δύο πόλων και
τους ήρωες που πάλεψαν με τα στοιχεία της φύσης ίσως να αδικεί κάπως τους
απλούς ανθρώπους. Σίγουρα υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν είδαμε στις σκηνές
που έδειξε η τηλεόραση από τον σεισμό στην Ινδονησία. Άραγε πόσα ανώνυμα χέρια
απλώθηκαν σαν ομφάλιοι λώροι για να δώσουν ζωή σε ανθρώπους που αλλιώς θα
είχαν πνιγεί; Γεμάτη μικρούς και ανώνυμους τέτοιους ηρωισμούς είναι η πάλη του
ανθρώπου με τα στοιχεία της φύσης. Και πιο ηρωική από όλες, η επίμονη
προσπάθειά του να ζήσει μαζί τους.