Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Κίνα. Το τελευταίο διάστημα, εκτός από τη ραγδαία
οικονομική ανάπτυξη της χώρας – η οποία επίσης αμφισβητείται ως προς τη
διάρκειά της -, πυκνώνουν οι αναφορές για τα ανθρώπινα δικαιώματα και κυρίως
για τις τεράστιες επενδύσεις που θα χρειαστούν για να αντιμετωπιστούν τα πολύ
μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματά της.

Και οι μάγοι made in China!

Οι Κινέζοι είναι οι αντι-ήρωες της παγκοσμιοποίησης. Και στην Αθήνα δεν είναι κατάρα αλλά πρόκληση. Για την αναζήτηση νέων δρόμων της Νέας Οικονομίας

ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ που η Ασκληπιού συναντά τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας η εμπορική
κίνηση ήταν λίγο πολύ δεδομένη για πολλά χρόνια. Έτσι, η ανατροπή που έγινε
μέσα σε μόλις μία εβδομάδα ήταν φυσικό να αιφνιδιάσει. Πέντε νέα καταστήματα,
τα γνωστά «κινέζικα», προστέθηκαν στα περίπου 3.000 που λειτουργούν στην
Αττική, σπάζοντας κατ’ αρχήν τον μύθο των Τσαϊνατάουν. Οι Κινέζοι δεν έρχονται
στη Δύση με τους όρους του 19ου αιώνα. Τότε είχαν μόνο τα χέρια τους. Σκοπός
τους ήταν να δημιουργήσουν χώρους μόνιμης κατοικίας, μικρές Κίνες σε μεγάλες
χώρες. Σήμερα δεν έρχονται για να μπουν σε γκέτο, «πληρώνοντάς» το σαν
αντίτιμο της ασφάλειας. Έρχονται σαν βιοτέχνες και έμποροι. Και πηγαίνουν
παντού.

H διασπορά των καταστημάτων τους στην Αθήνα κάθε άλλο παρά δικαιολογεί τον όρο
του γκέτο. Σαφώς προτιμούν περιοχές με μικρά και μεσαία εισοδήματα. Αλλά τους
τελευταίους μήνες η παρουσία τους είναι έντονη γύρω και από τα παραδοσιακά
εμπορικά κέντρα της πόλης. Ανοίγουν νόμιμα τα καταστήματα τους και
φορολογείται ο κύκλος εργασιών τους. Οι Κινέζοι είναι σήμερα οι αντι-ήρωες της
παγκοσμιοποίησης.

Και σύντομα, με τον νέο χρόνο, το πρώτο ρεύμα θα φανεί σταγόνα μπροστά σ’ αυτό
που θα έρθει προσφέροντας στον Έλληνα (και στον Δυτικό) καταναλωτή φθηνά
προϊόντα, από ρούχα μέχρι λογισμικό.

Από την 1η Ιανουαρίου του 2005…

… καταργείται η ποσόστωση που έβαζε φραγμούς στα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα
από την Κίνα αλλά και από δύο ακόμη σημαντικούς παραγωγούς, την Ινδία και το
Πακιστάν. Οι 276 ελληνικές κλωστοϋφαντουργίες ανησυχούν, αλλά εκείνοι που
πραγματικά δείχνουν απροετοίμαστοι είναι οι μικρομεσαίοι έμποροι στις
γειτονιές της Αθήνας. H ελληνική κλωστοϋφαντουργία παρά την αποβιομηχάνιση
στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια παραμένει από τις πιο ισχυρές στην E.E. Το
ζήτημα θα ήταν περισσότερο θεωρητικό αν απλώς οι ελληνικές βιομηχανίες
ακολουθούσαν το παράδειγμα της Palco και της εταιρείας Κλωστήρια Ναούσης. Αν
δηλαδή μετακόμιζαν σε χώρες με φθηνό εργατικό δυναμικό (στη Βουλγαρία ο
μηνιαίος μισθός του ανειδίκευτου εργάτη είναι 100 ευρώ, το ένα δέκατο του
μισθού του ανειδίκευτου εργάτη στην Καβάλα, όπου τα τελευταία δύο χρόνια 5.000
γυναίκες οδηγήθηκαν στην ανεργία λόγω της μετανάστευσης των επιχειρήσεων).
Εκατοντάδες εταιρείες μεταναστεύουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε χώρες της
Ανατολικής Ευρώπης, της Ασίας και της Βόρειας Αφρικής. Αλλά οι Κινέζοι έβαλαν
έναν επιπλέον κρίκο: Δεν παράγουν μόνο φθηνά προϊόντα. Τα εμπορεύονται και οι
ίδιοι. Δεκάδες Κινέζοι χονδρέμποροι έχουν εγκατασταθεί τα δύο τελευταία χρόνια
στην Ελλάδα. Εισάγουν τα προϊόντα τους και τα διαθέτουν στο λιανεμπόριο. Όπως
η 41χρονη Σίντι στην οδό Ματζαγριωτάκη στην Καλλιθέα. H οικογένειά της έχει
βιοτεχνία στη Σαγκάη, η Σίντι τα εισάγει και τα διαθέτει στην Καλλιθέα, ενώ ο
αδελφός της ο Λου στη Νάπολι της Ιταλίας.

Και το ελληνικό εμπόριο έδειχνε να είχε βολευτεί με την εισαγωγή φθηνών
προϊόντων από την Κίνα και από άλλες χώρες του Τρίτου Κόσμου. Φθηνά κινέζικα
ρούχα και ινδικά μικροέπιπλα ήταν σαφώς πιο γοητευτικά στον καταναλωτή από τα
αντίστοιχα αλλά πανάκριβα ελληνικά. Μέχρι που οι παραγωγοί ανέλαβαν και το
εμπόριο.

Μέχρι χτες η E.E. εισήγαγε το 18% των προϊόντων υφαντουργίας από την Κίνα και
το 6% από την Ινδία. Από την 1η Ιανουαρίου οι εκτιμήσεις ανεβάζουν τις
εισαγωγές από την Κίνα στο 29% και από την Ινδία στο 6%. H Ελλάδα εισήγαγε το
2003 προϊόντα από την Κίνα αξίας 1,2 δισ. ευρώ. Την ίδια περίοδο οι ελληνικές
εξαγωγές μόλις έφθασαν τα 53,4 εκατομμύρια ευρώ! Είναι λοιπόν σαφές ότι το
ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Και ότι οι γκρίνιες και οι απαιτήσεις για περισσότερο
προστατευτισμό ανήκουν σε άλλη εποχή. Αν είναι κάτι που μπορεί να γίνει είναι
ένας ριζικός επανασχεδιασμός σε νέους τομείς και αποτελεσματικές υπηρεσίες.
Δεν ζεις σε μια νέα εποχή καταγγέλλοντάς την, αλλά διευρύνοντας τις
δυνατότητές της (έστω κι αν ο ΟΤΕ δεν μπορεί ακόμη να δώσει αξιόπιστα το
γρήγορο Ίντερνετ). Για παράδειγμα, υποστηρίζεται ότι η Ελλάδα μπορεί ακόμη να
εκμεταλλευτεί τις νέες συνθήκες και να γίνει η πύλη των εισαγωγών από την Ασία
στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντί γι’ αυτό…

Δημιουργούνται ήδη τα πρώτα στερεότυπα για τους Κινέζους…

… στις περιοχές όπου άνοιξαν τα καταστήματά τους. Δεν έχουν γίνει ακόμη
έρευνες για τη συνύπαρξη στην Αθήνα, αλλά στα πλαίσια του σεμιναρίου της Άννας
Λυδάκη στο Πάντειο ένας φοιτητής, ο Ηλίας Πράσινος, ανέλαβε να μάθει τι
πιστεύουν γι’ αυτούς οι Έλληνες. Με τη μέθοδο των προσωπικών συνεντεύξεων
Ελλήνων που εργάζονται και εμπορεύονται στην περιοχή της Ομόνοιας, ο Ηλίας
Πράσινος κατέγραψε ότι:

– Οι Κινέζοι είναι εξαιρετικά οργανωμένοι και έχουν πολλά χρήματα. (Στοιχείο
κομβικό, αφού σε κλίμα ανασφάλειας «δικαιολογεί» την αντιπαράθεση μαζί τους).

– Είναι εντάξει στις συναλλαγές τους με τους Έλληνες, αλλά άθλιοι εργοδότες,
αφού πληρώνουν ελάχιστα τους υπαλλήλους τους και αρκετές φορές σε είδος,
κυρίως σε ρύζι! (ή πώς ηθικοποιείται το αίτημα για απομάκρυνσή τους).

– Δεν μιλούν ελληνικά, δεν θέλουν να μάθουν, μόνο λίγα αγγλικά (άρα αυτοί δεν
θέλουν να μοιραστούν τον τρόπο ζωής μας παρά μόνο να κερδίσουν).

– Έρχονται, στήνουν μαγαζιά, τα αναθέτουν σε άλλους δικούς τους και φεύγουν.
Είναι ολόκληρο κύκλωμα. Πώς μπαίνουν στην Ελλάδα;

Το «σύνδρομο της Κίνας» είναι ήδη εδώ και δεν είναι μόνο οικονομικό…

Info

* Αμάρτυα Σεν «Περί Ανισότητας», Αθήνα 2004, «Καστανιώτης»

* Τέρυ Ήγκλετον «Για μια θεωρία του πολιτισμού», Αθήνα 2004, ΠΟΛΙΣ

* Nancy L. Green «Οι δρόμοι της μετανάστευσης», Αθήνα 2004, «Σαββάλας»