Πρόσωπα Aπό την Kαμπούλ, στη Bαγδάτη

H γνωστότερη πολεμική ανταποκρίτρια της Σκανδιναβίας κυκλοφόρησε το νέο
βιβλίο της. Όλοι όμως την ρωτούν ακόμη για τον βιβλιοπώλη της Καμπούλ.

Όσνε Σέιερσταντ. «Για τον πόλεμο του Ιράκ δεν υπάρχει αλήθεια, αλλά εκατομμύρια διηγήσεις»

Στο νέο της βιβλίο «Πεθαίνοντας στη Βαγδάτη» (Εκδ. Κριτική, μτφρ. Σωτήρης
Σουλιώτης), η Νορβηγίδα Όσνε Σέιερσταντ περιγράφει τις 101 ημέρες που πέρασε
στην ιρακινή πρωτεύουσα από τον Ιανουάριο ώς τον Απρίλιο του 2003. Έζησε τη
Βαγδάτη εν αναμονή των αμερικανικών αεροπορικών επιδρομών και στη διάρκειά
τους και αφηγείται τις ιστορίες απλών Ιρακινών που γνώρισε εκεί. «Για τον
πόλεμο του Ιράκ δεν υπάρχει αλήθεια· ή καλύτερα υπάρχουν εκατομμύρια
διηγήσεις, βασισμένες σε αληθινά γεγονότα και ίσως σ’ άλλα τόσα ψέματα»,
γράφει η Σέιερσταντ. Στο βιβλίο αυτό η δημοσιογράφος είναι κυρίως μάρτυρας
μιας περίπλοκης πραγματικότητας, την οποία εκθέτει χωρίς να κρίνει. Κάτι που
κατηγορείται πως δεν έκανε στον «Βιβλιοπώλη της Καμπούλ» (εκδ. Κριτική, μτφρ.
Άννα Παπαφίγκου). Το βιβλίο, που έτσι κι αλλιώς πήγαινε καλά, εκτοξεύθηκε
στους καταλόγους των μπεστ-σέλερ όταν ο εν λόγω βιβλιοπώλης, ο Σαχ Μοχάμαντ
Ραΐς, κατηγόρησε τη συγγραφέα για δυσφήμηση του ιδίου, της οικογενείας του και
του έθνους του.

Αφού πήρε το βάπτισμα του πυρός ως πολεμική ανταποκρίτρια το 1994 στην
Τσετσενία, σε ηλικία 24 χρόνων, η Σέιερσταντ γνώρισε τον βιβλιοπώλη όταν μπήκε
στην Καμπούλ με τα στρατεύματα της Βόρειας Συμμαχίας, τον Απρίλιο του 2001.
Εμφανιζόταν ως ένας φιλελεύθερος, δημοκρατικός Αφγανός και του ζήτησε να ζήσει
για λίγους μήνες στο σπίτι του με την οικογένειά του ώστε να διαπιστώσει πώς
ήταν πραγματικά το Αφγανιστάν και να γράψει ένα βιβλίο. Αλλά στη διάρκεια της
παραμονής της σοκαρίστηκε από τη μεταχείριση που επιφύλασσε ο Ραΐς στις
γυναίκες της οικογενείας του και από τα όσα έκανε για να προστατεύσει την
επιχείρησή του. Και ο βιβλιοπώλης σοκαρίστηκε όταν διάβασε τα όσα έγραψε γι’
αυτόν. Ενοχλητικά ερωτήματα προέκυψαν. Μια προνομιούχα Δυτική έχει άραγε το
δικαίωμα να κρίνει μια οικογένεια του Τρίτου Κόσμου με βάση τις δικές της
αξίες; Αλλά και πώς αλλιώς θα μπορούσε να την κρίνει; Μήπως δεν υπάρχει ένα
είδος ρατσισμού στη φράση, «λοιπόν έτσι ζουν, και ποιοι είμαστε εμείς να
κρίνουμε;».

«Ίσως να μην είναι δυνατόν σε μια δυτική γυναίκα να γράψει μια έντιμη αφήγηση
για έναν Αφγανό πατριάρχη, μια αφήγηση που να του αρέσει, ίσως οι κόσμοι μας
απέχουν πολύ μεταξύ τους», λέει η Σέιερσταντ στην Άιντα Εντεμαριάμ της
βρετανικής «Γκάρντιαν». «Ως δημοσιογράφοι, δεν μπορούμε να απαλλαγούμε από τον
εαυτό μας. Πιστεύω πως ήταν σημαντικό που έγραψα το “Πεθαίνοντας στη Βαγδάτη”
επειδή σ’ αυτό φαίνεται πώς δουλεύω: αυτές είναι οι αδυναμίες μου, αυτό
προσπαθώ να κάνω. Λοιπόν, ναι», προσθέτει γελώντας, «αυτό είναι πιο έντιμο».