MATIEΣ Tο ραβαΐσι

«Ήταν ατέλειωτη η μέρα/ κι ως νύχτωνε σε μια γωνιά/ μ’ ένα τσιγάρο του
πατέρα/τους άντρες παίζαμε κρυφά/ Τώρα η μέρα σε τρομάζει/ Γύρω αποτσίγαρα
σωρός/ Και πια δεν είναι γυρισμός/Γερνάς και σκοτεινιάζει…». Ψιλοτραγουδάω
τους στίχους του Λειβαδίτη σε μουσική του Λοΐζου, κοιτάζοντας μια φωτογραφία
παρμένη το 1945, στην πλατεία Κουμουνδούρου: ο πατέρας μου, η μάνα μου, ο
μικρότερος αδελφός μου κι εγώ. Και πίσω μας, γέρικες πικροδάφνες κι ένα
καροτσάκι με ρουλεμάν, με την επιγραφή «Εκτελούντε μεταφορέ»…

Στις 15 Δεκεμβρίου, κάθε χρόνο, γινόταν «χαλασμός κόσμου» στο σπίτι μας, στην
οδό Φωκαίας. Ένα δωμάτιο είχαμε. Χωρίς κουζίνα, Αλλά σ’ αυτό το δωμάτιο
χωρούσε όλη η οικουμένη! Ερχόντουσαν οι γείτονες από την αυλή μας για να μου
ευχηθούν «χρόνια πολλά», ερχόντουσαν οι φίλοι από τη Φυλής, τη Χέυδεν, τη
Φιλιππίδου, την Αριστοτέλους, ερχόταν κι ο Άθως, με το πελώριο ακορντεόν του,
κι από τις 9 το βράδυ και ύστερα, στηνόταν ένα τρικούβερτο γλέντι…

H μάνα μου είχε φροντίσει για τα πάντα: γαλακτομπούρεκο, ψημένο υπέροχα στον
φούρνο του Μπανέλλα, ψιλές φετούλες ψωμί με κασεράκι, μορταδέλα, άσπρο και
κόκκινο κρασί από την ταβέρνα του Μπαρδαβίλια και ελιές από την Καλαμάτα, που
μας έφερνε ο Λεωνίδας «ο ομπρελάς», κολλητός του πατέρα μου, από το
ορφανοτροφείο της Πριγκίπου, στην Πόλη.

Τραγουδούσαμε ατέλειωτες ώρες! Τραγούδια του Τσιτσάνη, του Μάρκου, του
Παπαϊωάννου, του Μπαγιαντέρα, αλλά και της Βέμπο και του Γούναρη και του
Πολυμέρη. Πόσο ωραία και πόσο πλούσια ήταν η ζωή μας! Και τα μάτια των
κοριτσιών, πώς στραφτοκοπούσαν στο φως της λάμπας πετρελαίου με τη φουρκέτα
στο λαμπογυάλι!..

Το ραβαΐσι τέλειωνε τις πρωινές ώρες. Κανένας από τους γύρω και τους απέναντι
και τους παραδίπλα -άνθρωποι μεροκαματιάρηδες όλοι τους -δεν παραπονιόταν για
τη φασαρία, για την αγρύπνια. Άλλωστε, κι αυτοί θα «το ‘καιγαν» τα
Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά, του Αϊ-Γιάννη, των Φώτων. Ο καθένας είχε
«ελευθέρας» στο γλέντι, όπως εγώ του Αϊ-Λευτέρη, τη νύχτα της γιορτής του.
Τότε δεν γιορτάζαμε τα γενέθλια, όπως συμβαίνει σήμερα…

«Τώρα η μέρα σε τρομάζει/Γύρω αποτσίγαρα σωρός/Και πια δεν είναι
γυρισμός/Γερνάς και σκοτεινιάζει…». Αλήθεια, πόσο έχω αποθυμήσει ένα
κομματάκι γαλακτομπούρεκο, όχι ετοιματζήδικο, αλλά φτιαγμένο από τη μάνα μου,
με την κρούστα του να θρυμματίζεται από τα χείλη και τη γλώσσα και να
προετοιμάζει τον ουρανίσκο κι όλο το στόμα για τη γλυκιά συνέχεια, με την
κρέμα και την -μια πρεζίτσα -κανέλα…