Δρόμοι

Πως ο καλλιτέχνης…

… είναι ένα αιώνιο παιδί το έχουμε ξανακούσει. Μα εκείνο που δεν είχαμε
ξανακούσει είναι πως μέσα σε κάθε παιδί μπορεί να κρύβεται ένας ζωγράφος, ένας
μουσικός, ένας συγγραφέας με ταλέντο. Πάνω κάτω αυτό θέλει να μας πει η έκθεση
που επιγράφεται «Τα τρομερά παιδιά» και που, όπως μας πληροφορεί η εφημερίδα
«Στάμπα», γίνεται στο Μουσείο Τέχνης του Λουγκάνο μέχρι τις 16 Ιανουαρίου.

Το ταξίδι…

… σε αυτό το παιδικό σύμπαν αρχίζει με ένα χαμογελαστό παιδί που δείχνει
περήφανα ένα σκίτσο του. Το έχει ζωγραφίσει ο Τζοβάνι Φραντσέσκο Καρότο το
1520. Σε αυτή την έκθεση είναι η μοναδική μαρτυρία από το παρελθόν και
αποκαλύπτει πως ένα παιδί του δεκάτου έκτου αιώνα σχεδίαζε όπως ακριβώς και τα
δικά μας παιδιά. Σπουδαία ανακάλυψη, θα πείτε. Και όμως, υπάρχει κάτι μαγικό
σε αυτό το παιδικό σκίτσο, που μένει απαράλλαχτο ακόμη και όταν βγαίνει από το
μολύβι που κρατούν τα δικά μας παιδιά. Στον εικοστό αιώνα, όλα αλλάζουν. Εκεί
που για πολλά χρόνια η τέχνη είχε αποσπαστεί από το παιδικό στοιχείο και είχαν
αποθεωθεί ζωγράφοι που απεικόνιζαν μια μορφή, ένα τοπίο ή απλώς ένα Ο με τον
τελειότερο δυνατό τρόπο, στο εικοστό αιώνα το πράγμα μπερδεύεται. Σαν να
θέλουν οι καλλιτέχνες να ξαναρχίσουν από την αρχή: τάμπουλα ράζα, σημείο
μηδέν. Επιστρέφουν στην παιδική ηλικία, στα πρώτα σκιρτήματα της έμπνευσης.
Ποιος μπορεί να βγάζει όσα κλείνει μέσα στην ψυχή του, χωρίς μεσολαβήσεις και
δεύτερες σκέψεις, καλύτερα από ένα παιδί;

H σχέση…

… ανάμεσα στη δημιουργική παιδική έκφραση και τον Βασίλι Καντίνσκι
παρουσιάζεται με μια συλλογή από παιδικά σχέδια. Μα η έκθεση έχει και άλλα.
Λαϊκές και πρωτόγονες ζωγραφιές. Σκίτσα από το χέρι ψυχικά ασθενών. Έτσι και
αλλιώς, αυτοί εδώ επιστρέφουν κάθε τόσο στα παιδικά χρόνια (συχνά ξεχνιούνται
και δεν γυρίζουν ποτέ πίσω).

Ο παιδικός…

… τρόπος έκφρασης φαίνεται πως ανανεώνει κάθε δημιουργική προσπάθεια. Κάτι
ήξερε γι’ αυτό ο Πάουλ Κλέε, που το 1902 ξαναβρήκε κάτι σκίτσα που είχε
φτιάξει όταν ήταν μικρός (φωτ. «Τοξότες», Πάουλ Κλέε, 1939). Είπε τότε γι’
αυτά: «Είναι το πιο σημαντικό πράγμα που έχω κάνει μέχρι τώρα». Όταν γεννήθηκε
ο γιος του Φέλιξ, γράφει η Λέα Ματαρέλα στην «Στάμπα», τον μεταχειρίστηκε ­ με
την καλή έννοια ­ σαν «πειραματόζωο», για να αντλεί από αυτόν έμπνευση και
ιδέες. Στην έκθεση μπορεί να δει κανείς και μια ακουαρέλα του μικρού Φέλιξ.
Πικάσο, Μιρό, Γουόρχολ. Πολλοί καλλιτέχνες «έπαιξαν» με την παιδική ηλικία.
Είναι ένα παιχνίδι που οι πιο πολλοί από εμάς το ξεχνάμε με τα χρόνια.