Διαστάσεις Eπιστροφή στη σιωπή

Κλάξον, κομπρεσέρ, τηλεοράσεις, ραδιόφωνα, φωνές, φασαρία, ντεσιμπέλ που
ανεβαίνουν μαζί με την ανάπτυξη και την πρόοδο. Αλλά να: κάποιοι, κάπου,
διακριτικά, ανακαλύπτουν ξανά τις αρετές της σιωπής.

«Σιωπή» (πίνακας του Πασκάλ Αλλουάρ)

«Ξενοδοχεία της σιωπής»: έτσι αποκαλείται μια νέα κατηγορία ξενοδοχείων, που
είναι συνήθως ανακαινισμένα αρχοντικά και απευθύνονται σε όσους θέλουν ήσυχες
και χαλαρές διακοπές. Όποιος ανατρέξει στη σχετική ιστοσελίδα (www.
silencehotel. com), θα διαπιστώσει ότι υπάρχουν πάνω από 265 τέτοια ξενοδοχεία
σε 12 ευρωπαϊκές χώρες (όχι, η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται ακόμη σ’ αυτές). Οι
εραστές του είδους επικοινωνούν συνήθως με e-mail, ανταλλάσσοντας απόψεις για
τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε ησυχαστηρίου. Αλλά η αντίσταση στον
θορυβώδη κόσμο μας δεν περιορίζεται σ’ αυτά τα ξενοδοχεία. Της μόδας είναι και
οι σιωπηρές γιορτές, που ξεκίνησαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ήλθαν
πρόσφατα στην Ευρώπη. Την ερχόμενη Δευτέρα, για παράδειγμα, θα γίνει μια
τέτοια γιορτή στο Μιλάνο: το πρόγραμμα περιλαμβάνει φυσικά και το περίφημο
απόσπασμα 4’33” του Τζων Κέητζ, ίσως το πιο σιωπηρό κομμάτι της μουσικής
ιστορίας.

Στην Ιταλία κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες κι ένα βιβλίο με αυτό το θέμα. Έχει
τίτλο «Ανακαλύπτοντας ξανά τη σιωπή» και υπογράφεται από τη δημοσιογράφο
Νικολέτα Πόλα-Μάτιοτ, που αναζητεί τη σιωπή στη λογοτεχνία και την τέχνη, στη
μουσική και την ψυχανάλυση (όπου αυτά που δεν λέγονται καταλάμβαναν ανέκαθεν
σημαντική θέση στη σχέση μεταξύ του θεραπευτή και του πελάτη), στη γεωγραφία
και στη φύση, στον έρωτα και στη σαγήνη. Βρίσκουμε εδώ τις ταινίες του Ιάπωνα
Τακέσι Κιτάνο, τα ποιήματα του Ιταλού Γκαμπριέλε Ντ’Ανούντσιο, τις παραστάσεις
του Γάλλου μίμου Μαρσώ, τα θεατρικά έργα του Ιονέσκο. Και μαθαίνουμε ότι οι
ελβετικοί σιδηρόδρομοι προσφέρουν το «βαγόνι της σιωπής», όπου απαγορεύεται
στους επιβάτες να χρησιμοποιούν το κινητό τους τηλέφωνο, να ακούνε μουσική,
ακόμη και να μιλούν με δυνατή φωνή.

Ποιοι είναι πρωτοπόροι σε αυτό το ρεύμα επιστροφής στη σιωπή; Οι νέοι, και
κυρίως οι έφηβοι, που χρησιμοποιούν για να επικοινωνούν τα ρούχα που διαλέγουν
κάθε φορά να φορέσουν, τα σκουλαρίκια τους, τα αντικείμενα που αγοράζουν, και
φυσικά τις ψηφιακές φωτογραφικές τους μηχανές, που αποτελούν προέκταση του
σώματός τους. H σιωπή των νέων, λέει στη Ρεπούμπλικα ο ανθρωπολόγος
Μάσιμο Κανεβάτσι, είναι εξαιρετικά συγκροτημένη και εύγλωττη, ένα σύνολο που
αλλάζει συνεχώς και που οι ενήλικες δυσκολεύονται πολύ να το παρακολουθήσουν.
Το πίρσινγκ παίζει εδώ σημαντικό ρόλο: τρυπώντας τη γλώσσα ή τα χείλη τους, οι
νέοι προσδίδουν ερωτικό χαρακτήρα σε αυτά τα σημεία του σώματός τους. Και
προκαλούν αμηχανία στους μεγάλους. Όταν οι τελευταίοι έχουν απέναντί τους έναν
σιωπηλό νεαρό, καταλαμβάνονται από πανικό κι αρχίζουν αμέσως να μιλάνε.
Νομίζουν ότι η σιωπή διακόπτει μια σχέση, ενώ η αλήθεια είναι ότι την
ενισχύει.