Mε το δισάκι και το πιρουνάκι

Εκδρομές σε ωραία μέρη της ελληνικής υπαίθρου και μαγειρικές σε μία εκπομπή που ανοίγει την όρεξη

Τοπία και γεύσεις. Ιδανικό τηλε-οδοιπορικό για τα απογεύματα της Κυριακής, με
ξεναγό και στα δύο τον ζουμπουρλό μάγειρα εμπνευστή τού σόου της τροφής, Ηλία
Μαμαλάκη. Με το δισάκι του στον ώμο κάνει τα ταξίδια των ονείρων μας, σε
τόπους ελληνικούς, μαγευτικούς, συνδέοντάς τους με την τέχνη της μαγειρικής, η
οποία αναδεικνύει τα φυσικά αγαθά κάθε περιοχής. Μαγειρική στη φύση με υλικά
από την ίδια ή μέσα σε σπιτικές κουζίνες, με νοικοκυρές να ζυμώνουν και να
τηγανίζουν. Ένα θέαμα που δοξάζει την απλότητα της φυσικής ζωής συνδεδεμένη
άρρηκτα με την πανδαισία των αγνών γεύσεων, με το τελετουργικό της ζωής. Αυτά
που χάνονται στις αλλοιωμένες ανθρώπινες ζωές των πόλεων ή και της μαραζωμένης
υπαίθρου.

Με μια καρτποσταλική προσέγγιση της ελληνικής φύσης και της μαγειρικής
της, η εκπομπή «Μπουκιά και συχώριο» (Mega) υμνεί τη ζωή στους αγρούς και τα
νησιά, στα όρη και τις πεδιάδες σαν τον «χαμένο παράδεισο». Επιλεγμένες οι
γωνιές της ελληνικής φύσης, εξωραϊσμένες από τον τηλεοπτικό φακό, που φυσικά
δεν καταγράφει τον καθημερινό μόχθο, τον ιδρώτα της επιβίωσης σε τόπους όπου η
πρόοδος δεν πρόλαβε να απογοητεύσει, γιατί ακόμη δεν έφτασε, οι εικόνες από
ευτυχισμένους καλλιεργητές γης, από ακόμη πιο χαρούμενες νοικοκυρές που
ζυμώνουν στην αυλή για χάρη της τηλεόρασης, εμφανίζουν τη ζωή στην ελληνική
ύπαιθρο σαν μια «ζωντανή» ουτοπία.

Στο φαράγγι του Βίκου με τα βουνά γύρω του και μετά στο Γεφύρι του
Καλόγερου, πετρόκτιστο, με καμάρες να θυμίζει την κίνηση της κάμπιας, η
φιγούρα του Ηλία Μαμαλάκη στην προχθεσινή εκπομπή ήταν σαν «ανθρώπινος» κρίκος
μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας. Και το όνειρο συμπληρωνόταν λίγο αργότερα
με τη μαγειρική της κυρίας Κικής, στο πλακόστρωτο του ορεινού χωριού της. Ένα
τραπέζι, ένα μπολάκι για να ανακατέψει αλεύρι, νερό και αυγά, ένα ταψί
αλειμμένο φρέσκο βούτυρο, ο χυλός που στρώθηκε και από πάνω τυρί φέτα, κι άλλο
βούτυρο, και μετά το ψήσιμο στα ξύλα, και η τυρόπιτα έτοιμη να την γευθεί η
ομήγυρις. Στην απλότητα η μαγεία. Αυτός είναι ο δικός μας «χαμένος
παράδεισος», απ’ όπου μας «εξόρισε» ο πολιτισμός της υπερ-κατανάλωσης, της
υπεραφθονίας, το σούπερ-μάρκετ, ο καταναλωτισμός.

Πρόκειται για μια επιτυχημένη τηλεοπτική «συνταγή», που έχει εφαρμοστεί
και από κανάλια του εξωτερικού. Ένα είδος τηλεοπτικής ντισνεϊλαντοποίησης της
φύσης, όπου η ζωή εμφανίζεται με τον ρομαντισμό παιδικών παραμυθιών. Είναι
απογυμνωμένη από καθετί το ανησυχητικό και διέπεται από τους νόμους της
ασηψίας. Μια συλλογή από κλισέ, που δεν δηλώνονται αλλά υποδηλώνονται χάρη στο
χαρούμενο μοντάζ, την ωραία σκηνοθεσία της μαγειρικής από τοπικούς
σπεσιαλίστες, πάντα στην ύπαιθρο. H μαγειρική εστία μοιάζει με βωμό, όπου οι
«ιερείς» μάγειροι αναπαριστούν ένα πανάρχαιο τελετουργικό για χάρη της
τηλεοπτικής θεότητας. Της θεότητας που η λατρεία της σημαίνει τον θρίαμβο της
κατάργησης της μοναδικότητας χάριν της μαζικότητας, της απόλαυσης χάριν της
βουλιμικής κατανάλωσης.

Νοσταλγία «παραδείσων»

H εκπομπή είναι επιτυχημένη, καθώς αποδίδει θαυμάσια το πνεύμα της νοσταλγικής
πλην τεχνητής επιστροφής σε ένα εξαγνισμένο φυσικό περιβάλλον. Σαν μια μύηση
στην αγαθοσύνη και την τερπνότητα ως εξ ορισμού αγαθά των φυσικών παραδείσων.
H ίδια η φιγούρα του Ηλία Μαμαλάκη, με το στρογγυλό της σχήμα να δικαιώνει
γευστικές ηδονές, με τη φωνή του τρυφερή, αργή σαν ενός παππούλη που διηγείται
παραμύθια, με τα υποκοριστικά των ζαρζαβατικών και λοιπών τροφών να θυμίζουν
εκείνη την πρώτη σύνδεση της γεύσης με τη μητρική τρυφερότητα, ξυπνώντας τη
νοσταλγία για την προστασία της μήτρας.

Και σαν «μήτρα» παρουσιάζεται η ελληνική φύση στο «Μπουκιά και συχώριο», απ’
όπου βιαίως εξήλθαμε και της οποίας την ειρηνική ηρεμία και υγρή ισορροπία
νοσταλγούμε όλοι. Μια εκπομπή αφιερωμένη στην «υπερβατική γλυκερότητα», για να
θυμηθούμε τον χαρακτηρισμό του Βίτολντ Γκόμπροβιτς, που λατρεύεται στην εποχή
μας και την υπηρετεί το τηλεοπτικό θέαμα. Σιρόπι των ματιών που παρασύρει και
τους σιελογόνους αδένες σε συσπάσεις. Απολαυστικό και πικρό, όπως όλα όσα
αναπαριστούν χαμένους παραδείσους.