Tα Γαυγάμηλα έληξαν με… χειροκρότημα

Αντιμέτωπος με τους ελέφαντες, στις Ινδίες. Οι αντιδράσεις για τον «Αλέξανδρο» του Όλιβερ Στόουν ποίκιλλαν, αλλά οι μάχες της ταινίας εντυπωσίασαν την πλειονότητα των θεατών, που χειροκροτούσαν

«Αλέξανδρος» – γραμμένος στα ελληνικά! – γεμίζει η οθόνη στην έναρξη των
ζενερίκ της ταινίας του Όλιβερ Στόουν. Αλλά ο ύμνος στο «ελληνικό πνεύμα» και
στα «ελληνικά γράμματα» συνεχίζεται, καθώς όλα τα ονόματα αναγράφονται στα
αγγλικά και στα ελληνικά, ενώ όλο το στόρι της ταινίας αποθεώνει τον ελληνικό
πολιτισμό. Σε σημείο που το ελληνικό κοινό σε πολλές αίθουσες της Ελλάδας –
παίζεται σε 80! – να χειροκροτεί στην εντυπωσιακή όντως μάχη των Γαυγαμήλων.

Την Παρασκευή, πρώτη μέρα προβολής της ταινίας στη χώρα μας, κόπηκαν 27.000
εισιτήρια, το Σάββατο 38.000 εισιτήρια – παρά τη μετάδοση του ποδοσφαιρικού
αγώνα Παναθηναϊκού-Ολυμπιακού από τον Alpha – και χθες υπολογίζεται ότι είδαν
την ταινία άλλοι 45.000 θεατές. Τα εισιτήρια της ταινίας είναι ισάξια περίπου
με εκείνα που είχαν κάνει το πρώτο τριήμερο της προβολής τους η «Τροία», ο
«Χάρι Πότερ», ο «Άρχοντας των δαχτυλιδιών», αλλά και οι «δικές» μας «Safe
Sex», «Πολίτικη κουζίνα» ή οι «Νύφες» που πλησιάζουν τις 700.000 εισιτήρια και
είναι η φετινή επιτυχία της κινηματογραφικής σεζόν – ελληνικού και ξένου
κινηματογράφου στη χώρα μας!

Μοναδικό μελανό σημείο του ανοίγματος του «Αλέξανδρου» στον ελληνικό χώρο, η
αχνή παρουσία κάποιων τύπων της Χρυσής Αυγής έξω από το «Ίλιον» της Πατησίων
που μοίραζαν προκηρύξεις…

Αρέσει στην Ευρώπη

Στην Αμερική το φιλμ του Όλιβερ Στόουν έκανε μέτριο άνοιγμα στους
κινηματογράφους καθώς το πρώτο πενθήμερο σε 2.445 αίθουσες έκανε 22
εκατομμύρια δολάρια εισπράξεις… Αλλά στην Ευρώπη – όπου έχει βγει μέχρι
τώρα… – και στην Ασία ο «Αλέξανδρος» είναι πρώτος στο top-10. Το πρώτο
τριήμερο στη Δανία έκοψε 26.800 εισιτήρια σε 48 αίθουσες, στη Φινλανδία 15.300
εισιτήρια σε 35 αίθουσες, στη Σουηδία 80.000 εισιτήρια σε 25 αίθουσες, στη
Ρωσία έκανε 3.700.000 δολάρια εισπράξεις σε 345 αίθουσες, στην Κροατία έκοψε
26.170 εισιτήρια σε 10 μόνο αίθουσες, στην Τουρκία 100.000 εισιτήρια σε 64
αίθουσες. Στην Ασία έρχεται Νο 1 μεταξύ των ξένων ταινιών που έχουν προβληθεί
σε Μαλαισία, Φιλιππίνες, Ταϊλάνδη.

ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΡΚΑΡΗΣ

Μια ταινία είναι μόνο!

Όχι, δεν σκοπεύω να δω τον «Αλέξανδρο». Πριν από μερικούς μήνες η Τροία, τώρα
ο Μεγαλέξανδρος. Διάφοροι αρχαιολάτρες «λόγιοι» ψάχνουν πάλι με το τσιμπιδάκι
να βρουν τις ιστορικές ανακρίβειες της ταινίας, λες και πρόκειται για
επιστημονική πραγματεία. It’s just a movie!, φώναζε ο μεγάλος Χίτσκοκ. Αυτή
την απλή αλήθεια την ξέχασαν οι περισσότεροι κριτικοί του σινεμά, που κατά τα
άλλα καταγγέλλουν δημόσια τους Έλληνες σκηνοθέτες κινηματογράφου ως
αγράμματους. Τι έπαρση κι αυτή, να θέλουμε να στριμώξουμε τους αρχαίους στις
δικές μας ηθικές αρχές. H ομοφυλοφιλία στην αρχαία Ελλάδα και νόμιμη ήταν και
κοινωνικά αποδεκτή. Τι να κάνουμε, οι αρχαίοι ημών πρόγονοι δεν είχαν
αρχιεπίσκοπο για να τους καυτηριάζει τα «κουσούρια» και ξώκειλαν.

Ο Πέτρος Μάρκαρης είναι συγγραφέας (τελευταίο βιβλίο: «Ο Τσε
αυτοκτόνησε», Εκδ. Γαβριηλίδη).

MAPIA ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Φλύαρο παραμύθι

Χαριτωμένο, φλύαρο μετα-επικό παραμύθι που απευθύνεται σε νεαρά αγόρια με
ηγεμονικές τάσεις, τυραννικές αλλοπαρμένες μητέρες, αγροίκους πατεράδες,
βασιλιάδες και γιδοβοσκούς. Βαριόμουν και προσπαθούσα με κόπο να κρατήσω τα
μάτια μου ανοιχτά για να σας πω την άποψή μου. Η μόνη σκηνή που άξιζε, ήταν η
μάχη στα Γαυγάμηλα. Η ταινία αποδεικνύει περίτρανα ότι η άψογη τεχνική χωρίς
νοήματα δεν συνιστά τέχνη. Οι έντονες αντιδράσεις του κοινού στις σκηνές όπου
κατά τη γνώμη τους θιγόταν ο ανδρισμός του Μ. Αλεξάνδρου ήταν απολαυστικές. Η
αδικαιολόγητη ομοφοβία των θεατών με διασκέδασε, αλλά κυρίως με προβλημάτισε.
Μήπως είμαστε τόσο ξενέρωτοι όσο και ο Oliver Stone;

H Μαρία Παπαδημητρίου είναι εικαστικός.

ΠΕΤΡΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ

Τα κατάφερε ο Στόουν

Ο βασιλιάς Αλέξανδρος ζει και θα ζει για πάντα. Απασχολεί ιστορικούς,
συναρπάζει και εμπνέει καλλιτέχνες του 21ου αιώνα, εξάπτει τη φαντασία
αρχαιολόγων. H ταινία του Στόουν ως έργο τέχνης πρέπει να κριθεί, όχι ως
ιστορικό ντοκουμέντο. Ο σκηνοθέτης επιχείρησε να πραγματοποιήσει ένα παιδικό
όνειρο, να καταθέσει τη δική του κινηματογραφική πρόταση για την
προσωπικότητα, τη δράση, την προσφορά του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Νομίζω τα
κατάφερε, χωρίς να παραποιεί σοβαρά τα γεγονότα ή την εικόνα του ελληνιστικού
παρελθόντος. Δεν έχει σημασία αν διαφωνείς με τον τρόπο που αποδίδονται τα
μωσαϊκά της Πέλλας ως επίτοιχες ταπισερί, τα ψεύτικα αγάλματα, ο βίαιος και ο
αποκρουστικός στην όψη Φίλιππος. Δεν με ενόχλησε η νεαρή Αντζελίνα Ζολί ως
σατανική Ολυμπιάδα ούτε μου φάνηκε λίγος ο Κόλιν Φάρελ. Είναι αδύνατο να
υπάρξει θνητός και ηθοποιός που να καταφέρει να προσφέρει στον καθένα μας την
εξιδανικευμένη εικόνα που έχει για τον Μέγα Αλέξανδρο.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας.

ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ

«Αμερικανός» Αλέξανδρος

Πρώτα απ’ όλα, «πραγματικός» Αλέξανδρος δεν υπάρχει. Υπάρχουν πολλές
αντικρουόμενες πηγές, ερμηνείες, μυθιστορηματικές βιογραφίες, θρύλοι, ανέκδοτα
γύρω από το πρόσωπό του και το καθένα αντανακλά την εποχή στην οποία
δημιουργήθηκε, τις ανάγκες και τις προκαταλήψεις της. Όπως κάθε «Μέγας» της
ιστορίας, έτσι και ο Αλέξανδρος εκτός από ιστορικό πρόσωπο είναι κτήμα και της
συλλογικής φαντασίας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση μιλάμε για ταινία, για ένα
χολιγουντιανό υπερθέαμα, υπογεγραμμένο μάλιστα από έναν σκηνοθέτη με ισχυρές
αισθητικές και πολιτικο-κοινωνικές απόψεις – ο Αλέξανδρος, λοιπόν, θα είναι
και δικός του. Ταυτόχρονα, θα είναι και ένας «Αμερικανός» Αλέξανδρος, ο οποίος
θα ενσωματώνει τον προβληματισμό γύρω από την ιμπεριαλιστική ενόρμηση της
υπερδύναμης και τις αγωνίες μιας εποχής που οφείλει να διαχειριστεί με ευφυΐα
και τόλμη το πρόβλημα του «άλλου», του ξένου, του διαφορετικού. Και μάλλον
αυτή η πλευρά της ταινίας μας ενδιαφέρει περισσότερο, παρά η πιστότητά της σε
μια απόλυτη (και ως εκ τούτου ανύπαρκτη) ιστορική αλήθεια.

Ο Χάρης Βλαβιανός είναι ποιητής και διευθύνει το περιοδικό «Ποίηση».

ΠΟΛ ΤΖΟΝΣΤΟΝ

Καλογυρισμένο και πειστικό

Το έργο του Στόουν είναι καλογυρισμένο και πειστικό. Δείχνει τον Αλέξανδρο να
αγαπάει άντρες και γυναίκες – και τι μ’ αυτό; Πολύ πιο σημαντικό, η στάση του
έργου εναντίον της ανεξέλεγκτης εξουσίας. Γι’ αυτό μπορούμε να καταλάβουμε
γιατί θάφτηκε από τους Αμερικανούς κριτικούς. Ποιος μπορεί να δει την είσοδο
του Αλεξάνδρου στη Βαβυλωνία χωρίς να θυμηθεί τον «θρίαμβο» των Αμερικανών στο
Ιράκ; H ιστορία του Αλεξάνδρου είναι μια αληθινή τραγωδία – ξεχνάει το «μέτρον
άριστον» και χάνει την αγάπη του στρατού του. Ο Στόουν, που συχνά έχει
ασχοληθεί με την κατάχρηση της εξουσίας, μας δείχνει τη ματαιοδοξία των
μεγάλων οραμάτων και το κόστος των πολέμων σε ανθρώπινο πόνο. Είναι
αξιοσημείωτο ότι το έργο δεν ονομάζεται Μέγας Αλέξανδρος – επειδή οι τύραννοι
δεν είναι μεγάλοι. Ας το θυμάται αυτό ο πρόεδρος Μπους.

Ο Σκωτσέζος Πολ Τζόνστον είναι συγγραφέας (πρόσφατο βιβλίο: «Ο
τελευταίος κόκκινος θάνατος», Εκδ. Περίπλους).