Άνοιξαν οι ασκοί μετά την απογραφή

Έγγραφο-καταπέλτη για την αξιοπιστία των στοιχείων της δημοσιονομικής
απογραφής της κυβέρνησης συνέταξε η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία ζητώντας να
κινηθεί η διαδικασία παραπομπής της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Παρά το έγγραφο-χαστούκι ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γ. Αλογοσκούφης προεξόφλησε σε ανακοίνωσή του την Παρασκευή ότι «δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος παραπομπής της χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο»

Το έγγραφο, που αποκαλύπτουν σήμερα «TA NEA», επιβεβαιώνει τους φόβους ότι οι
χειρισμοί της κυβέρνησης στο θέμα της δημοσιονομικής απογραφής θα έφερναν τη
χώρα αντιμέτωπη με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Προχωρώντας στην απογραφή, η
κυβέρνηση αμφισβήτησε όχι μόνο τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, αλλά και την
ικανότητα των υπηρεσιών της Κομισιόν να ελέγξουν τα στοιχεία που τους έδιναν
οι κυβερνήσεις αυτές. Έτσι, η Ελλάδα έχει τώρα απέναντί της έναν αυστηρό κριτή
που μπορεί ανά πάσα στιγμή να της προκαλέσει προβλήματα, αντί ενός συμμάχου
που την υποστηρίζει, όπως κατά παράδοση ήταν ώς τώρα η Κομισιόν. Το έγγραφο
της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας διαψεύδει τους ισχυρισμούς του υπουργείου
Οικονομίας και Οικονομικών, στην ανακοίνωσή του της περασμένης Παρασκευής, ότι
η διαδικασία παραπομπής αφορά μόνο «τις πρακτικές των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ»,
αφού διαπιστώνει ότι τα στατιστικά στοιχεία εξακολουθούν να είναι ανακριβή
μέχρι και σήμερα.

Για τις αμυντικές δαπάνες

Ειδικότερα, μάλιστα, ως προς τις αμυντικές δαπάνες, το έγγραφο αποτελεί
ράπισμα προς την κυβέρνηση, αφού επισημαίνει ότι η σωστή μέθοδος καταγραφής
τους είναι η προηγούμενη, με βάση την παράδοση των εξοπλισμών, και όχι η
σημερινή, με βάση τις πραγματοποιούμενες δαπάνες. H αλλαγή του τρόπου
καταγραφής των αμυντικών δαπανών ήταν αυτή που αύξησε το έλλειμμα πάνω από το
3% του ΑΕΠ και οδήγησε την Ελλάδα στο καθεστώς επιτήρησης από την Ευρωπαϊκή
Ένωση.

Βεβαίως, οι αιτιάσεις της Eurostat στρέφονται και κατά των κυβερνήσεων του
ΠΑΣΟΚ, αφού η εισήγηση αναφέρει ότι τα προβλήματα στην κοινοποίηση των
στατιστικών στοιχείων παρατηρούνται επί σειρά ετών και ότι οι αμυντικές
δαπάνες εν μέρει μόνο απεικονίζονταν λόγω «απορρήτου».

Αρνείται, όμως, η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία ότι η απογραφή αποκατέστησε
την αξιοπιστία των στοιχείων, όπως υποστήριζε μέχρι και την Παρασκευή το
υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών. Αντίθετα, αν και αναγνωρίζει στη
σημερινή κυβέρνηση ότι τα στοιχεία που έδωσε τον Σεπτέμβριο περιόρισαν τα
προβλήματα, υποστηρίζει ότι εξακολουθούν να απουσιάζουν οι μηχανισμοί εκείνοι
που θα διασφάλιζαν τη σωστή πληροφόρηση.

«Συστημικά προβλήματα»

«Υπάρχουν συστημικά προβλήματα», σημειώνει το έγγραφο, «που δείχνουν ότι η
Ελλάδα, επί του παρόντος, δεν έχει θεσπίσει τα μέσα για την εκπλήρωση των
υποχρεώσεών της».

Στην ουσία το έγγραφο οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το όλο πρόβλημα ήταν εξαρχής
σε μεγάλο βαθμό «συστημικό», δηλαδή υπήρχε αδυναμία του στατιστικού συστήματος
να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της κοινοτικής νομοθεσίας και να απεικονίσει
ανάλογα τα στοιχεία του προϋπολογισμού. Κάτι που απέχει από την ηθική μομφή
την οποία περιείχαν οι ισχυρισμοί της κυβέρνησης περί «κρυφών ελλειμμάτων».

Πάντως, το ανησυχητικό είναι ότι πρόκειται για σκληρό έγγραφο, που επικρίνει
αυστηρά την Ελλάδα, ανεξαρτήτως κυβέρνησης, και αποτελεί ίσως τον προάγγελο
της αυστηρής γραμμής που θα ακολουθεί στο εξής η Κομισιόν στις ελληνικές
υποθέσεις. Οπωσδήποτε, η συζήτησή του και μόνο θα δώσει τροφή για νέο γύρο
δυσφήμησης της χώρας στον διεθνή Τύπο.

Τι προβλέπεται

Με βάση το έγγραφο αυτό, ο αρμόδιος επίτροπος κ. Χοακίν Αλμούνια προβλέπεται
να εισηγηθεί την Τετάρτη στην Κομισιόν την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής
στην Ελλάδα, που είναι το πρώτο στάδιο της διαδικασίας παραπομπής στο
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. H Επιτροπή αναμένεται να υιοθετήσει την εισήγηση
Αλμούνια και να στείλει την επιστολή, αλλά η ελληνική κυβέρνηση ελπίζει να
αποτρέψει την κατάθεση της προσφυγής, προσκομίζοντας στοιχεία που να
αποδεικνύουν ότι εν τω μεταξύ προσαρμόστηκε στους κοινοτικούς κανόνες. Αυτό
όμως μένει να αποδειχθεί αργότερα, αν και ο υπουργός Οικονομίας και
Οικονομικών κ. Γ. Αλογοσκούφης το προεξόφλησε σε ανακοίνωσή του την Παρασκευή,
αναφέροντας ότι «δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος παραπομπής της χώρας στο
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο».

H ενασχόληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Ελλάδα θα συνεχιστεί όλο τον
Δεκέμβριο. Μετά την αποστολή της προειδοποιητικής επιστολής, σειρά έχει το
ίσως ακόμη σοβαρότερο θέμα της νέας αυστηρότερης σύστασης για μείωση του
δημοσιονομικού ελλείμματος το 2005, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει πειστεί
για την αποτελεσματικότητα του προϋπολογισμού. H νέα αυτή σύσταση, που
αναμένεται να παραπεμφθεί από την Κομισιόν στο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας
και Οικονομικών του Ιανουαρίου, θα συνοδεύεται από αυστηρό χρονοδιάγραμμα και
στενή παρακολούθηση των σχετικών μέτρων.

Τα 4 σημεία-φωτιά

TO ΕΓΓΡΑΦΟ της Eurostat επισημαίνει τέσσερα σημεία στα οποία εξακολουθούν
να υπάρχουν προβλήματα αξιόπιστης στατιστικής απεικόνισης. Τα τρία από αυτά
καλύπτουν τα βασικά κεφάλαια της απογραφής: φορολογικά έσοδα, άσπρη τρύπα,
αμυντικές δαπάνες. Σε όλα αποδεικνύεται ότι η απογραφή κάθε άλλο παρά
αποκατέστησε την ακρίβεια των πληροφοριών. «Οι κοινοποιήσεις στοιχείων από τις
Ελληνικές Αρχές σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου (EC) Νο 3605/93»,
σημειώνεται στο έγγραφο, «επί σειρά ετών χαρακτηρίζονταν συστηματικά από την
απουσία στοιχείων που έπρεπε να υποβληθούν, ή από την υποβολή λανθασμένων
στοιχείων λόγω κακών υπολογισμών αφενός και λόγω λανθασμένης εφαρμογής των
μεθόδων λογιστικής ή ταξινόμησης αφετέρου. H Επιτροπή σημειώνει ότι η
ενημέρωση εκ μέρους των Ελληνικών Αρχών του Σεπτεμβρίου του 2004, καθώς και οι
απαντήσεις των Αρχών αυτών σε περαιτέρω ερωτήματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
επέτρεψαν τη μείωση των στοιχείων τής μη συμμόρφωσης με την προαναφερθείσα
νομοθεσία. H Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι της άποψης ότι τα σημεία που ακολουθούν
αποδεικνύουν τη συνεχιζόμενη απουσία επαρκών μηχανισμών για να διασφαλισθεί η
έγκαιρη παροχή των απαιτούμενων σωστών πληροφοριών».

Αναλυτικά, τα σημεία στα οποία βασίζεται η Eurostat για να ζητήσει
την παραπομπή της Ελλάδας είναι τα εξής:

1. Υπερεκτίμηση φορολογικών εσόδων

Όπως προκύπτει από το έγγραφο, η Eurostat δεν θεωρεί αξιόπιστο το σύστημα
καταγραφής και υπολογισμού των φορολογικών εσόδων και επικαλείται τη
μεγάλη υπερεκτίμηση των εσόδων των δύο πρώτων μηνών του 2004.

Όπως επισημαίνεται στο έγγραφο, «δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι διορθώθηκε η
κατάσταση, ώστε να αποφευχθεί η επανεμφάνιση του προβλήματος της υπερεκτίμησης
των εσόδων στο μέλλον. Απ’ όσο γνωρίζει η Επιτροπή δεν έχει αναληφθεί καμία
δράση ώστε να διασφαλισθεί ότι οι (σχετικές προβλέψεις) του ESA 95 (Ευρωπαϊκό
Σύστημα Εθνικών Λογαριασμών) θα τηρηθούν στο μέλλον».

2. Ανακριβείς πληροφορίες για τα πλεονάσματα των Ταμείων

Το ύψος των εσόδων και δαπανών των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης και των
νοσοκομείων, που επηρεάζουν το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης. Πρόκειται για
τη γνωστή «άσπρη τρύπα», δηλαδή τα πλεονάσματα που εμφανίζουν τα συγκεκριμένα
Ταμεία, χάρη στα οποία περιορίζεται το έλλειμμα.

Η Eurostat υποστηρίζει τώρα ότι «η νέα έρευνα δεν κάλυψε όλα τα ταμεία
κοινωνικής ασφάλισης και τα νοσοκομεία» και έτσι το έλλειμμα εξακολουθεί να
υπολογίζεται με βάση ανεπαρκή πληροφόρηση. Να σημειωθεί ότι πρώτη φορά η
Eurostat θέτει και θέμα νοσοκομείων, τα αποτελέσματα των οποίων δεν
εμφανίζονται μέχρι στιγμής στον προϋπολογισμό και αν εμφανισθούν πιθανότατα θα
επιβαρύνουν το έλλειμμα περαιτέρω.

«Οι λογιστικοί κανόνες για τις δαπάνες και τα έσοδα και τον χρόνο καταγραφής
των συναλλαγών προσδιορίζονται στο ESA 95 για όλους τους κλάδους,
περιλαμβανομένης της κοινωνικής ασφάλισης και των νοσοκομείων. Τα στοιχεία που
είχαν δοθεί από την Ελλάδα στην κοινοποίηση του Μαρτίου του 2004
εξακολουθούσαν να υπολογίζονται με βάση μια παλιά έρευνα. Τον Σεπτέμβριο του
2004, ύστερα από σαφή απαίτηση της Eurostat το 2003, εφαρμόσθηκε μια νέα
έρευνα. Ως αποτέλεσμα, το πλεόνασμα της κοινωνικής ασφάλισης αναθεωρήθηκε προς
τα κάτω (σε σύγκριση με την κοινοποίηση του Μαρτίου του 2004) από 3,4 σε 2,1
δισ. ευρώ για το 2001, από 4,7 σε 4,1 δισ. ευρώ το 2002, από 5,5 σε 4,6 δισ.
ευρώ το 2003… Ωστόσο, η νέα έρευνα δεν κάλυψε όλα τα ταμεία κοινωνικής
ασφάλισης και τα νοσοκομεία, και έτσι το πλεόνασμα υπολογίζεται με βάση
ανακριβείς πληροφορίες».

3. Δεν εφαρμόζονται οι κοινοτικοί κανόνες για την ανάληψη νέων χρεών

Το δημόσιο χρέος. H Eurostat υποστηρίζει ότι δεν εφαρμόζονται οι κοινοτικοί
κανόνες σε ότι αφορά την εμφάνιση της ανάληψης νέων χρεών, παρ’ ότι είναι
απλοί και έχουν κατ’ επανάληψιν διευκρινισθεί στις Ελληνικές Αρχές.

Όπως αναφέρει το έγγραφο, «η εφαρμογή (σ.σ.: των κανόνων με τους οποίους
απεικονίζεται η ανάληψη νέων χρεών) υπήρξε σχετικά άμεση στα περισσότερα
κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στην περίπτωση της Ελλάδος δεν έγινε αυτό παρά τις πολλές διευκρινίσεις που
δόθηκαν από την Eurostat με διάφορες αφορμές.

Παρά τη σαφήνεια των κανόνων και τις επανειλημμένες συστάσεις που αφορούσαν
την εφαρμογή τους, οι λογιστικοί κανόνες δεν εφαρμόσθηκαν από την Ελλάδα με
συνεπή τρόπο και τα στοιχεία άλλαζαν συχνά. H Επιτροπή συμπεραίνει ότι οι
λογιστικοί κανόνες για την καταγραφή της ανάληψης χρεών δεν είναι κατάλληλοι
για να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση στο μέλλον με τους κανόνες του ESA 95».

4. Το «διπλό» πρόβλημα με τις αμυντικές δαπάνες

Οι αμυντικές δαπάνες. Εδώ η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία καθιστά σαφές ότι
σύμφωνα με τους κοινοτικούς στατιστικούς κανόνες (ESA 95) «οι στρατιωτικές
δαπάνες θα έπρεπε να καταγράφονται και να υπολογίζονται κατά τον χρόνο που
μπαίνουν (σ.σ.: οι εξοπλισμοί) στην παραγωγική διαδικασία». Δηλαδή, με τη
μέθοδο που εφάρμοζε η προηγούμενη κυβέρνηση.

Σημειώνει, όμως, ότι «αυτή η μέθοδος δεν μπόρεσε να εφαρμοσθεί επειδή οι
πληροφορίες για τις παραδόσεις εξοπλισμών χαρακτηρίζονταν απόρρητες και κατά
συνέπεια καταγραφόταν μόνο ένα μέρος των σχετικών ποσών».

«Έτσι», συνεχίζει η Eurostat, «εφαρμόσθηκε μια κατά προσέγγιση μέθοδος,
βασισμένη στις πραγματοποιούμενες δαπάνες. H Κομισιόν καταλήγει ότι η
καταγραφή των αμυντικών δαπανών δεν είναι σύμφωνη με τις απαιτήσεις των
στατιστικών κανόνων ESA 95».