Ο Xριστός ξανασταυρώνεται!

Για ένα πράγμα θεωρώ τον εαυτό μου ευτυχέστερο πολλών. Γιατί συνάντησα
αληθινούς, ιδεολόγους, κομμουνιστές… θεανθρώπους. Πλάσματα ενός άλλου
πλανήτη. Χιλιάδες έτη φωτός πολιτισμένου και εκατομμύρια έτη φωτός
εξαγνισμένου. Αν κάποτε η επίσημη Ιστορία, αυτή που διδάσκεται στα σχολεία και
κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία, τυπώσει την αλήθεια, να είστε βέβαιοι: Θα
γονατίσετε, θα σταυροκοπηθείτε, θα μετανιώσετε και στους τοίχους θα κρεμάσετε
εικόνες ανώνυμων, σεμνών, αφοσιωμένων αγωνιστών. Ένας απ’ αυτούς ο Ερνέστο Τσε
Γκεβάρα. Γνήσιο τέκνο του θεού της καρδιάς, της αλληλεγγύης, της εντιμότητας,
της ειλικρίνειας και της ανιδιοτελούς θυσίας. Το βλέμμα, η αγνότητα, ο
ανθρωπισμός, το ολοκληρωτικό του τάξιμο να γιάνει τους «λεπρούς» του κόσμου σε
κάνουν λειώμα. Ανάλαφρο να ‘ναι το χώμα που τον σκεπάζει!

Αρχίζω από τις συντεταγμένες για να καταλάβουμε σε ποιο ακριβώς στίγμα πλέει
το «σκάφος»: Παραγωγός αυτής της ελεγείας ο Αμερικανός, ναι ο Αμερικανός
Ρόμπερτ Ρέντφορντ. Ο Golden boy του Χόλιγουντ έχει εξελιχθεί σε μια από τις
πιο σοβαρές, αληθινές και φιλελεύθερες περσόνες του γήινου σύμπαντος. Και να
με συγχωρείτε, αλλά όποιος βαυκαλίζετε με την φενάκη της ευρωπαϊκής υπεροχής
πλανάται πλάνην μεγάλη. Γιατί η διαλεκτική της Ιστορίας λέει και διαρκώς
αποδεικνύει ότι τα ρόδα ανθίζουν μέσα από τη σαπίλα. Ένα το κρατούμενο.

Σκηνοθέτης αυτής της γήινης, ρεαλιστικής και έντιμης «αγιογραφίας» ο
Βραζιλιάνος Βάλτερ Σάλες. Ο οποίος, εξ αρχής, αποφεύγει δύο κολοσσιαία λάθη:
Ηρωισμούς και σινεφίλ διανοούμενους. Άριστα πράττει. Γιατί σημασία πρωτίστως
έχει το «πώς» και όχι το «τι». Δηλαδή ποια ήταν τα «υλικά» που έπλασαν αυτή
την ολοκληρωμένη προσωπικότητά και όχι τόσο τι έκαμε ο Τσε στα πεδία των
επαναστατικών μαχών. Αλλά και γιατί μια ιστορία τόσο λαϊκή για να πετάξει και
με το ήθος της να ραντίσει και να παραδειγματίσει κάθε απλό θεατή πρέπει με
φτερά λαϊκού, απλού αγγέλου να απογειωθεί. Δύο τα κρατούμενα. Πάμε τώρα στο
ψαχνό.

«Ημερολόγια μοτοσυκλέτας». Ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ, πλήρως ταυτισμένος με τον εξαγνισμένο… θεάνθρωπο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα

Το 1952 δύο αμούστακα παιδιά, ο φοιτητής της Ιατρικής Ερνέστο και ο φίλος του
Αλμπέρτο καβαλάνε μηχανή «Νόρτον» 500 κυβικών, ηλικίας 13 ετών, με κατεύθυνση
τη μισή και άγνωστη Λ. Αμερική. Σκοπός τους να περπατήσουν στα ματωμένα χώματα
των προγόνων τους, να κουβεντιάσουν με συνανθρώπους τους και να γνωρίσουν την
κουλτούρα αυτής της αιχμάλωτης πατρίδας. Μέχρι να προσεγγίσουν τα δύο από τα
πιο χαρακωμένα και πληγιασμένα τοπία, δηλαδή τα ορυχεία της Χιλής και τα
«σκουπίδια» στο Περού, εξαντλούνται σε συνηθισμένες τουριστικές,
αναγνωριστικές συναντήσεις. Μόλις πατάνε το πόδι τους στη Χιλή, όλα, έξω και
μέσα τους, αλλάζουν. Όχι τόσο για τον αθεράπευτο κορτάκια Αλμπέρτο, όσο για
τον σοβαρό, κλειστό, ειλικρινή, αδύναμο και ασθματικό Τσε Γκεβάρα. Κι όμως.
Καταπολεμώντας τους φόβους ενός παιδιού που μεγάλωσε μέσα στα πούπουλα και
αδιαφορώντας για την εύθραυστη υγεία του, αποφασίζει, χωρίς να το σκεφτεί, να
διασχίσει κολυμπώντας μέσα στη νύχτα, την απόσταση που χωρίζει τους εξόριστους
λεπρούς από τους άλλους, τους «κανονικούς» και υγιείς. Και σαν τον Χριστό, αν
το περάσει πίσω γυρισμός γι’ αυτόν δεν θα υπάρχει!

Τα «Ημερολόγια μοτοσυκλέτας» είναι ένα από τα πιο αυθόρμητα οδοιπορικά που
αναπτύσσονται και τέμνονται με την παράλληλη μυθολογική πορεία του Χριστού.
Ίσως έτσι να προέκυψε, ίσως ο Βάλτερ Σάλες να το είχε προσχεδιάσει, ίσως τα
ίδια τα «τετράδια» να τον οδήγησαν σ’ αυτή την κυκλική ομόκεντρη διαδρομή.
Προσέξτε τις εφαπτόμενες. Από τις μικρότερες ενδείξεις μέχρι τις μεγάλες
αποδείξεις. Οι γονείς του είναι μονιασμένοι και φωτισμένοι. Αν και αγωνιούν
για την τύχη του, όχι μόνο δεν τον εμποδίζουν, αντιθέτως τον ενθαρρύνουν. Σαν
να πρόκειται για υπέρτατη, ανώτερη αποστολή. Πάμε παρακάτω. Ερωτευμένος αλλά
αγνός σαν παρθένο μαλλί. Δύο φορές επιχειρεί να το χαρεί αλλά και τις δύο
χωρίς επιτυχία. Και μέχρι να λάβει τα κακά μαντάτα, πως εκείνη δεν αντέχει να
περιμένει και άλλον θα παντρευτεί, εκείνος αν και πεινασμένος και
ταλαιπωρημένος αρνείται τον πειρασμό να ξοδέψει τα 15 δολάρια που του έδωσε η
Τσίτσα να της αγοράσει μαγιό από την Αμερική! Δεν είναι μόνο η πρώτη του
αποστολή, είναι κυρίως η πρώτη ενός παρθένου, παρθενική δοκιμασία.

Μαζί του ο εξωστρεφής, «επιπόλαιος» Αλμπέρτο, ο φίλος που τον ακολουθεί
και που «φέρει» τα ίδια σχεδόν χαρακτηριστικά με τον Απόστολο Πέτρο. Στην
έρημο, αλλά και στην ανάβαση στα ορυχεία, όπως και στον ποταμό (νερό,
θάλασσα), ο τελευταίος «περίπατος», το μεγάλο θαύμα, για να πειστούν οι
«θνητοί» πως όλα είναι δυνατά. Αρκεί αταλάντευτη και ακλόνητη να είναι η πίστη
και η αφοσίωση σ’ αυτόν τον γιγάντιο σκοπό και αγώνα. Και ακόμα η ασταμάτητη
προσφορά, η διαρκής προσήλωση στην ιατρική ανακούφιση του φτωχού, του
«σκουπιδιού», του λεπρού, σε όλα τα «παιδιά ενός κατώτερου θεού». Και είναι
επίσης αυτή η στάση, η γνωστή, από τη φωτογραφία όταν βρέθηκε νεκρός.
Ανάσκελα, σχεδόν γυμνός, με τα γένια, με τα μάτια, με το σώμα όπως τα
ζωγράφισε για τον Χριστό η λογοτεχνική, θρησκευτική και εικαστική φαντασία.

H αναίρεση της χριστιανικής μυθολογίας

Τώρα κατάλαβα! H ταύτιση του Τσε Γκεβάρα με τον θεάνθρωπο είναι αναγκαία γιατί
έτσι μόνο θα συνειδητοποιήσει ο θεατής το αληθινό θαύμα. Γήινοι θνητοί μπορούν
να κάνουν ό,τι και οι θεοί. Με απλά λόγια η περίπτωση του Τσε είναι η πιο
τρανταχτή αναίρεση της χριστιανικής μυθολογίας. Και να γιατί:

Όχι, δεν είναι μοιραίο ο άνθρωπος να παραμένει ατελής. H πορεία προς την
τελειοποίηση καθορίζεται από δύο πράγματα. Από τα «μέσα», δηλαδή καθαρότητα,
εντιμότητα, ειλικρίνεια, αλληλεγγύη, ανιδιοτέλεια, που πα να πει ολοκληρωτική
και άνευ όρων υπέρβαση από τις μικρές, προσωπικές ανάγκες, απ’ αυτό που λέμε
«καρακοσμάρα» μας. Και από τον σκοπό. Να τα δώσουμε όλα, για να γίνει ο κόσμος
καλύτερος, δικαιότερος, ομορφότερος. Όχι, η θυσία δεν είναι «προϊόν»
υπέρτατων, υπερφυσικών δυνάμεων. Ο Τσε, ο Φιντέλ και μια χούφτα ταγμένων από
την Σιέρα Μάντρε πήραν φαλάγγι τα πανίσχυρα στρατά του Μπατίστα. Όχι, η
ανάβαση, η σταύρωση, η λύτρωση δεν είναι προνόμια κανενός θεού και καμιάς
θρησκείας. Ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα ήπιε από το Άγιο Δισκοπότηρο μέχρι τελευταίας
ρανίδας. Γιατί όσο ο άνθρωπος μπορεί να γίνει θεός, τόσο θα ελπίζω στην
πραγματική Ανάσταση εγώ ο «φτωχός»!

Οι τρεις μέρες του Κόνδορα

Τίποτα δεν τελείωσε. Επιτέλους από τις ΗΠΑ, σοβαρός αντίπαλος τεράτων, ποπ
κορν και πλαστικών υπερ-παραγωγών. Ό,τι ήταν οι «3 μέρες του Κόνδορα» για την
δεκαετία του ’70 είναι «Ο άνθρωπος της Μαντζουρίας» («The Manchurian
candidate») για το 2004.

Πλήρης «ορχήστρα» αληθινά φωτισμένων, φιλελεύθερων μυαλών: Τζόναθαν Ντέμι
σκηνοθεσία (ο άνθρωπος που έχει υπογράψει την «Σιωπή των αμνών»), με πρώτο
βιολί τον Ντενζέλ Ουάσινγκτον και δεύτερο, ακόμα καλύτερο, την Μέριλ Στριπ. Ας
τα πάρουμε από την αρχή.

Πριν από 42 χρόνια και μέσα σε συνθήκες πλήρους ψυχροπολεμικής «αναμέτρησης» ο
Τζον Φρανκεχάιμερ υπογράφει μινιμαλιστικό και ατμοσφαιρικό πολιτικό θρίλερ (με
τον ίδιο τίτλο), όπου ο Φρανκ Σινάτρα ήταν ό,τι παίζει «σήμερα» ο Ντενζέλ
Ουάσινγκτον, ο Λόρενς Χάρβεϊ ό,τι ο Λιβ Στρέιμπερ και η Άντζελα Λάνσμπερι ό,τι
η Μέριλ Στριπ. Για ευνόητους λόγους δεν τολμάω να θυμίσω ίχνος από το σασπένς
του σεναρίου. Απλώς υπογραμμίζω ότι ο Τζόναθαν Ντέμι και κυρίως ο
σεναριογράφος και ομογενής Ντιν Γεωργάρης, διατηρώντας πάνω κάτω τους ίδιους
χαρακτήρες, αντιστρέφουν την ψυχροπολεμική συνθήκη και αναποδογυρίζουν την
πλοκή. Έτσι από την Κορέα βρισκόμαστε στην «καταιγίδα» του Κόλπου του 1991.

«Ο άνθρωπος της Μαντζουρίας». Ο Ντενζέλ Ουάσινγκτον «ανοίγει» μνήμη και πέφτει σε θηριώδη πολιτικο-οικονομική συνωμοσία

Δηλαδή, λόχος Αμερικανών, κάτω από καταιγιστικά πυρά του εχθρού
καταφέρνει να επιβιώσει με ελάχιστες απώλειες και να νικήσει. Έτσι ο αρχηγός
τους (Ντενζέλ Ουάσινγκτον) αλλά και ένας φαντάρος (Λιβ Στρέιβερ)
παρασημοφορούνται για τον ηρωισμό τους αλλά δέκα χρόνια μετά και ενώ ο
δεύτερος διεκδικεί το χρίσμα του αντιπροέδρου, ο Ντενζέλ Ουάσινγκτον αρχίζει
να αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά στην ιστορία. Για να συμπληρώσει τα
κενά της μνήμης του πρέπει να σκαλίσει τα περασμένα και να συλλέξει
πληροφορίες για τα τρέχοντα. Τα ερωτήματα που αιχμαλωτίζουν τον θεατή πολλά.
Μπας και δεν είναι ήρωες; Μπας και αιχμαλωτίστηκαν από τους Ιρακινούς; Μπας
και το οβάλ γραφείο θα κατοικηθεί από πράκτορες του Σαντάμ Χουσεΐν;

Αν ο Τζόναθαν Ντέμι δεν ήταν από την παραγωγή αναγκασμένος να
«φορτώσει» την ταινία με ντεκόρ και παρελάσεις, αν δηλαδή υποστήριζε την
αφήγηση με λιτό, σκοτεινό ύφος, όπως στην περίσταση ταιριάζει, τότε θα είχε
υπογράψει ένα από τα πιο αριστοτεχνικά πολιτικά θρίλερ όλων των εποχών. Έτσι
κι αλλιώς όμως η αποκάλυψη θα σας ταράξει. Και όσο να ακούγεται εξωφρενικό,
ένα είναι γεγονός. Ακόμα και τα σπλάγχνα του κανείς μπορεί να εκποιήσει μόνο
και μόνο για να γευτεί το νέκταρ της παντοδύναμης εξουσίας!

H μητέρα μου είναι πόρνη

Θα το χλευάσετε και θα το σιχαθείτε. Ένας Γάλλος με το όνομα Κριστόφ Ονορέ
βάλθηκε με την αντικομφορμιστική ταινία του «Ma mere» (η μητέρα μου) να
καταστρέψει τα ιερά και τα όσια της οικογένειας και της πορνογραφίας!

Βασισμένο το σενάριο στο ομότιτλο «σκάνδαλο» του Ζορζ Μπατάιγ, όπου την κόλαση
μόνο με κόλαση την πολεμάς αν θέλεις να την ξεπαστρέψεις, περιγράφει μια
απίστευτη ασέλγεια που αν ζούσε μόνο ο Πιέρ Πάολο Παζολίνι θα το τολμούσε.
Αθώος, παρθένος και θρησκευόμενος νέος (Λουί Γκαρέλ) πέφτει στα χέρια της
σαπισμένης, κυτταρικά, μητέρας του (Ιζαμπέλ Ιπέρ) και εκπαιδεύεται, με τη δική
της παρουσία και πολλές φορές συμμετοχή, στον έκφυλο σεξουαλικό ξεπεσμό και
την κοπρολαγνεία.

«H μητέρα μου». H κόλαση της μητριαρχίας!

Για να αποφορτίσω τον… αποτροπιασμό σας. Πρώτο, οι επεξηγηματικές περιγραφές
είναι τόσο βάναυσες και σκοτεινές, που όχι μόνο δεν θα σας ερεθίσουν αλλά
αντιθέτως θα σας… βασανίσουν. H σεξουαλική ηδονή ως εργαλείο αυτοταπείνωσης,
εξευτελισμού και καθοδικής πορείας προς το αφοδευτήριο της Αχερουσίας.
Δεύτερο, η «μητέρα», ως αναπαραγωγικός, ιερός θεσμός, μέσα στο συγκεκριμένο
κοινωνικό πλαίσιο, μετατρέπεται σε καταστροφικό μηχανισμό. Αυτή η «μήτρα» έχει
πάψει προ πολλού να γεννάει. Και τρίτο, ο πλήρης, ολοκληρωτικός ξεπεσμός,
αυτός που κάθε μέρα βιώνουμε δίπλα μας και γύρω μας, είναι τόσο βαθύς,
ανελέητος και επιδημικός που σκοτώνει οτιδήποτε βρεθεί μπροστά του, μέχρι τα
ίδια τα παιδιά του. Με άλλα λόγια… μας «χαλάνε», γιατί οι ίδιοι είναι
αθεράπευτα χαλασμένοι!

Διασκεδαστικοί χάρτινοι supermen

Χαριτωμένο στην αρχή, καθηλωμένο στην συνέχεια. Αν και λιγότερο
πνευματώδες από το περσινό και άκρως γοητευτικό «Νέμο» εντούτοις και
τηρουμένων των αναλογιών «Οι απίθανοι» («The Incredibles») είναι χωρίς
αμφιβολία οι καλύτεροι χάρτινοι πλακατζήδες της πόλης!

Έτσι οικογένεια με υπερφυσικά χαρίσματα όπως ας πούμε ο πατήρ μετακινεί
ουρανοξύστες και η μαμά-Τιραμόλα με τα χέρια μαζεύει… σύννεφα, αναγκάζεται
διά νόμου να εγκαταλείψει τους… άθλους του Ηρακλή και να μαζευτεί σπίτι.
Όμως το Κακό ποτέ δεν πεθαίνει και ως εκ τούτου η οικογένεια πάλι βγαίνει
παγανιά για να καθαρίσει τον κόσμο από τα απόβλητα και τα δαιμονικά.

Οι φωνές (ιδιαιτέρως της Χόλι Χάντερ, αλλά και του Κρεγκ Νέλσον) πάνε γάντι
στην υπόγεια ειρωνεία, τα «χαρτιά» διαθέτουν μυς και οι χαρακτήρες μοιάζουν με
τσιχλόφουσκες, που άλλοτε τεντώνεται άλλοτε φουσκώνουν και άλλοτε γελάνε μέχρι
τ’ αυτιά. Μεταξύ μας είναι ό,τι πιο διασκεδαστικό έχει προκύψει φέτος από το
Χόλιγουντ και την Αμερική!

Τέσσερις από το γκαράζ

«Dodgeball». Χαζοαμερικανιά του Ρόσομ Μάρσαλ Θέρμπερ. Ο Μπεν Στίλερ και ο
Βινς Βον με τις ομάδες τους μονομαχούν για το κύπελλο της καλύτερης ομάδας
Dodgball όπου κερδίζει εκείνος που εκτοξεύοντας με δύναμη την μπάλα θα
χτυπήσει περισσότερους παίκτες της αντίπαλης ομάδας.

«Dodgeball». Χαβαλές Μπεν Στίλερ

Κάτι σαν τουρτοπόλεμος με μονομάχους έναν κορδωμένο, λαμπερό αλλά πλαστικό…
φαλλό (Μπεν Στίλερ) και από την άλλη έναν περιθωριακό χαβαλετζή επιπέδου
«Άντρες με τα όλα τους»!

«Δεν μένουμε πια εδώ». («We don’t live here anymore») Ερωτικό κουαρτέτο
του Τζον Κάραν με παρτενέρ Μαρκ Ράφαλο, Ναόμι Γουότς, Λόρα Ντερν, Πίτερ
Κράους. Περίπου ο ένας με τη γυναίκα του άλλου. Εντάξει συμβαίνει. Εκείνο όμως
που σπανίως συμβαίνει στην καριέρα τόσο λαμπερών ονομάτων είναι να
πηγαινοέρχονται όλοι σε δύο δωμάτια, να επαναλαμβάνεται η ίδια πάνω κάτω
στιγμή και το χειρότερο, αυτό που δεν συμβαίνει μία στον αιώνα μας, είναι να
εκλαμβάνεται το στεγνωτήριο με το όνομα Λόρα Ντερν ως θεά Αφροδίτη. E, αυτή
ούτε Αλβανός της Ομονοίας θα την κοιτούσε!

«Μικρός άνθρωπος». Μια ακόμα γραφικότητα από τον Ιμπραήμ Φορουζές του
μακρινού Ιράν. Παιδιά αρμέγουν αγελάδες, καλλιεργούν χωράφια και τρώνε από τη
μαμά τους χαστούκια. Κατάντησε μονοτονία!

«Ανακόντα 2: το κυνήγι της ματωμένης ορχιδέας» («Anacondas: The hunt for
blue orchid»). Του κάποιου Ντουάιτ Λιτλ. Το giant φίδι είναι ο φαλλός και η
ορχιδέα με το ελιξίριο της νεότητας είναι το αιδοίο. Ωραία το καταλάβαμε, αλλά
με τόση ζούγκλα και τόση… πίτσα με το μέτρο, αν είσαι λιγουλάκι απαιτητικός,
αισθάνεσαι σαν μαθητής να γράφεις στον πίνακα ως τιμωρία ολόκληρο το σενάριο
αυτής της…. Άσε, τα υπόλοιπα τα αφήνω στην φαντασία σας!

Τα Oscar της εβδομάδας

Ταινίας: «Ημερολόγια μοτοσυκλέτας»

Σκηνοθεσίας: Βάλτερ Σάλες («Ημερολόγια»)

Ερμηνείας: Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ

Παραγωγής: Ρόμπερτ Ρέντφορντ («Ημερολόγια»)

Πολιτικού θρίλερ: «Ο άνθρωπος της Μαντζουρίας»

Cartoon: «Οι απίθανοι»

Αντι… πορνογραφίας: «H μητέρα μου»

Χαζοαμερικανιάς: «Dodgeball»

Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: «Δεν μένουμε πια εδώ»

Ταμ τουμ: «Ανακόντα 2»

Φολκλόρ: «Μικρός άνθρωπος»