Διαστάσεις Tο ξέσπασμα της μαθήτριας

H ερώτηση αφορούσε ένα διήγημα του Μωπασάν που είχε διαβαστεί την
προηγούμενη ημέρα στην τάξη. Τίποτα το δύσκολο, δηλαδή. Αλλά η μαθήτρια
αρνήθηκε κατηγορηματικά να απαντήσει. Δεν έκανε καν τον κόπο να σηκωθεί.

«Εντάξει, έπαιξα κι εγώ με τα ναρκωτικά στην ηλικία σου, αλλά το έκανα για να διαμαρτυρηθώ για τον πόλεμο» (σκίτσο από τον «Νιου Γιόρκερ»)

Γιατί, παιδί μου, δεν απαντάς σε αυτό που σε ρωτάω; Μήπως δεν έχεις διαβάσει;
Ή μήπως δεν θυμάσαι; Θα προτιμούσες να σε εξετάσω αύριο; «Τίποτα απ’ αυτά,
κύριε», απάντησε η Ιταλίδα μαθήτρια στις αγωνιώδεις ερωτήσεις του καθηγητή
της. «Απλώς δεν θέλω να πιεστώ, ούτε για ένα λεπτό. Κανείς δεν θέλει σήμερα να
πιεστεί, δεν το έχετε καταλάβει;». Ανάλογες σκέψεις πρέπει να έκαναν και οι
τέσσερις μαθητές του Μιλάνου που προκάλεσαν πριν από λίγο καιρό πλημμύρα στο
σχολείο τους για να αποφύγουν ένα διαγώνισμα στα αρχαία ελληνικά. Δεν ήθελαν
να πιεστούν. Γιατί να πιεστούν εκείνοι, όταν όλοι γύρω τους προσπαθούν να
βολευτούν καταβάλλοντας την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια;

H κοινωνία μας, σημειώνει ο Μάρκο Λοντόλι στη Ρεπούμπλικα, έχει βρει
χίλιες λύσεις για τη βία των ανθρώπων, για τη σκληρότητα της φύσης, για τα
αισθήματα ενοχής και για κάθε είδους πόνο. Οι πατεράδες μας και οι μεγαλύτεροι
αδελφοί μας εφηύραν την αναισθησία, το κοινωνικό κράτος, τον ελεύθερο χρόνο,
το διαζύγιο και την άμβλωση, τα φάρμακα, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση,
τα γηροκομεία, τα μπαρ και το πρωτάθλημα ποδοσφαίρου. Ο κόσμος έγινε έτσι
καλύτερος, οι περιττοί πόνοι νικήθηκαν, η ζωή μας έγινε τριαντάφυλλο χωρίς
αγκάθια. Δεν νικήσαμε βέβαια τον θάνατο ούτε καταργήσαμε την κούραση που
απορρέει από την προσπάθειά μας να δώσουμε νόημα στην ύπαρξή μας. Κτίσαμε όμως
ένα μοντέλο κοινωνίας που δεν ασκεί πάνω μας μια διαρκή πίεση: το μόνο που
έχουμε να κάνουμε είναι να προσπαθούμε να είμαστε ευτυχισμένοι στο πλαίσιο των
δυνατοτήτων μας.

Να όμως που το μοντέλο αυτό αμφισβητείται από εκείνους που βρίσκονται πάντα
στην πρωτοπορία: τα παιδιά. Δεν θέλω να πιεστώ καθόλου, λέει η μαθήτρια στον
καθηγητή της, δεν θέλω να υποφέρω ούτε για μια στιγμή, ούτε καν για να μετρήσω
τις δυνάμεις μου. Εσείς με οδηγήσατε σ’ αυτό. Εσείς, που παίρνετε χάπια για
την κατάθλιψη και το άγχος. Εσείς, που πίνετε για να μην αισθάνεστε άχρηστοι.
Εσείς, που κατεβάζετε συνεχώς τον πήχυ για να μπορείτε να τον περνάτε χωρίς
δυσκολία. Καθώς οι δικοί σας πατεράδες αναμετρήθηκαν με τον πόνο, εσείς
μείνατε χωρίς αντίπαλο. Και ιδού το αποτέλεσμα: παχύνατε, γίνατε νωθροί,
απαθείς, αδιάφοροι. Και, το χειρότερο, ανικανοποίητοι. Περιμένετε λοιπόν στ’
αλήθεια από μας να απαντήσουμε στις ερωτήσεις σας; Μας ζητάτε να καταβάλουμε
προσπάθεια για να κερδίσουμε τα άχρηστα πτυχία που μας προσφέρετε; Καλά, για
κορόιδα μας περνάτε;