Ο «ποσαπαίρνεις με το θεσιθήρα»

Έναν χρόνο μετά τον εορτασμό της 60ής επετείου από τον θάνατο του Κωστή
Παλαμά, η «Νέα Εστία» μάς παρουσιάζει το τρίτο αφιερωματικό τεύχος της στον
ποιητή: 1943, το πρώτο αφιέρωμα που ξεκινούσε με τον επικήδειο του Άγγελου
Σικελιανού, 1993 το δεύτερο και τώρα το τρίτο, για να δούμε πώς αλλάζει η
κριτική ματιά για τον Παλαμά στις δεκαετίες που περνούν. Στέκομαι σε λίγες
προσεγγίσεις.

Τη σχέση του ποιητή με τις επιστήμες αναλύει η Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου,
«ξεσκονίζοντας» τη βιβλιοθήκη του και τις σημειώσεις στα βιβλία του. H μελέτη
φωτίζει το ιδεολογικό οικοδόμημα του Παλαμά με καθαρότητα, διότι περιδιαβαίνει
συνοπτικά, αλλά με μεγάλη σαφήνεια, τα φιλοσοφικά και επιστημονικά ρεύματα της
ευρωπαϊκής σκέψης, τα οποία με μεγάλη επιμέλεια παρακολουθούσε ο ποιητής.

H – κοπιαστική – μετρική ανάλυση που επιχειρεί ο Ευριπίδης Γαραντούδης μάς
παρουσιάζει διεξοδικά τη μορφολογία του παλαμικού έργου, αποδίδοντας στον
ποιητή τη θέση που του αξίζει ως μεγάλου τεχνίτη. Κείμενο για όσους αγαπούν τη
λεπτολόγο, αλλ’ όχι στείρα ανάλυση.

Ένα μικρό αφιέρωμα, μες στο αφιέρωμα αποτελούν τα κείμενα του Ξ.A. Κοκόλη, της
Χριστίνας Ντουνιά και του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου για τον σατιρικό Παλαμά. H
Ντουνιά, μεταξύ άλλων, παραθέτει στίχους, μέσα από τους οποίους ο Παλαμάς
καυτηριάζει κοινωνικές ομάδες και τύπους ανθρώπων που του προξενούν οργή και
αγανάκτηση. «Ο ποσαπαίρνεις με το θεσιθήρα» είναι «παλαμικοί», αλλά
βεβαίως και διαχρονικοί τύποι!

«ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ»

«Άμισθος εργάζεται ο αέρας…»

Με φροντισμένη, όπως συνήθως, λογοτεχνική ύλη κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του
περιοδικού με «Σελίδες» για τον ποιητή Μανόλη Πρατικάκη. Μου αρέσει η λέξη
«Σελίδες» αντί του πομπώδους «αφιέρωμα» που συχνά πυκνά δεν δικαιολογείται.

Ο Πρατικάκης (γεν. 1943, Μύρτος Ιεράπετρας) δημοσιεύει έξι νέα ποιήματά του με
τον γενικό τίτλο «Μικρή ενότητα για τον αέρα», απ’ όπου αποσπώ το πλέον
ολιγόστιχο: «Άμισθος εργάζεται ο αέρας. Σαν ασθενοφόρο/ σπεύδει, μόλις απ’ το
κινητό του/ λάβει σήματα/ της άπνοιας. / Και ως θεράπων πάνω/ από το ύπτιο
σώμα/ της λιποθυμίας/ τρυφερά σκύβει». Για τον ποιητή γράφουν ο M. Γ.
Μερακλής, ο Τίτος Πατρίκιος, ο Ηλίας Κεφάλας, ο Μάριος Μαρκίδης, η Βίκυ
Πάτσιου, ο Γιάννης Κουβαράς, ο Χριστόφορος Χαραλαμπάκης και η Ιωάννα
Κωνσταντουλάκη – Χάντζιου.

Θα σημειώσει ο Πατρίκος: «… H ποίηση του Πρατικάκη υπερβαίνει τη μοναξιά και
απλώνεται σε όλα τα πλάσματα ενός κόσμου ταυτόχρονα πραγματικού και
φαντασιακού. Όμως, το ίδιο διεισδυτικά η ποίησή του στρέφεται και προς τα
μέσα, ψάχνει στους δαιδαλώδεις χώρους του ψυχισμού, εισχωρεί στις σκοτεινές
περιοχές της προέλευσής μας…».

Από την υπόλοιπη ύλη να σημειώσω το δοκίμιο του Δ. N. Μαρωνίτη «Πάθος,
καθαρμός και εξιλέωση στον Οιδίποδα επί Κολωνώ», το ποίημα «Μπολερό» του
Γιάννη Κοντού, το πεζό «Ο αντίλαλος» του Αριστείδη Αντωνά και τις «Αναμνήσεις
από το σπίτι της Ζωής Καρέλλη» της Μαρίας Κέντρου – Αγαθοπούλου.

Τέλος, στο φωτογραφικό ένθετο του τεύχους παρουσιάζεται η δουλειά τού Θοδωρή
Ανδρεάδη «Istanbul», με κείμενα του Σάμη Ταμπώχ.

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟΣ. * Όλοι αναγνωρίζουμε πως η Αμερική δεν είναι μία. H
ανάγνωση του αφιερώματος που δημοσιεύει το εξαιρετικό «Highlights»
ωφελεί πολλαπλώς…

Από τη μια πλευρά ο αμερικανικός τρόπος ζωής «είναι η πραγματοποίηση μιας
ευχής, ο ανακουφιστικός τερματισμός μιας μακράς, δύσκολης πορείας, η επιτυχής
κατάληξη ενός πειράματος, το αποτέλεσμα της πιο επιτυχούς επανάστασης», όπως
σχολιάζουν οι υποστηρικτές του, σημειώνει ο διευθυντής του περιοδικού
Κωνσταντίνος Νούλας.

Από την άλλη «ο αμερικανικός τρόπος ζωής είναι η καταστροφικότερη λαίλαπα από
καταβολής κόσμου», αποφαίνονται όσοι τον αντιμάχονται… Διαβάζοντας τα
επιλεγμένα κείμενα Ελλήνων και ξένων, πήρα πολλές πληροφορίες, απόλαυσα την
ανάγνωση, εισέβαλα σε φωτεινές και σκοτεινές πλευρές του «αμερικανισμού» και
έμεινα με την εντύπωση που πολλοί υποστηρίζουν: αν δεν ζήσεις στην Αμερική
δύσκολα κατανοείς. Ξεχωριστό τεύχος μέσα στο τεύχος 70 σελίδες, όπου 15
συγγραφείς γράφουν «για τη δική του Αμερική». Θαυμάσια δουλειά.

ΘΕΑΤΡΟ. * Σε τέσσερις ενότητες χωρίζει την ύλη του η περιοδική έκδοση
του Κέντρου Σημειολογίας του Θεάτρου «Θεατρογραφίες».

Στην πρώτη περιλαμβάνονται θεωρητικές προσεγγίσεις, π.χ. τελετουργία και
θέατρο: Διαλεκτική και αναλογική σχέση (Σοφία Βολουδάκη). Στη δεύτερη,
συζητήσεις με θεατρανθρώπους. Π.χ. συνέντευξη του Θανάση Παπαγεωργίου στη
Μαίρη Ντίνου, για το ανέβασμα στη «Στοά» της «Ιφιγένειας εν Αυλίδι» του
Ευριπίδη. Στην τρίτη, τρέχοντα θεατρικά θέματα από την Ελλάδα και το
εξωτερικό. Στην τέταρτη ενότητα δημοσιεύονται κριτικές θεατρικών παραστάσεων.

Στην τέταρτη σελίδα του τεύχους, στη στήλη «Επίκαιροι στοχασμοί», διαβάζουμε
(από το 1843 του Ανδρέα Στάικου): «Γιατί νομίζετε πως υπάρχει το
θέατρο; Για να μεταμφιέζονται οι άνθρωποι σε ό,τι ονειρεύονται να είναι, και
ακόμα περισσότερο να μεταμφιέζονται σε ό,τι οι άλλοι ονειρεύονται γι’ αυτούς».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«NEA ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα 105 53. Τηλ. 210-3213.030.

«ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ»: T.Θ. 50011, Θεσσαλονίκη 540 13. Τηλ. 2310-279.607

«HIGHLIGHTS»: Σόλωνος 140, Αθήνα 106 77. Τηλ. 210-3821.222

«ΘΕΑΤΡΟΓΡΑΦΙΕΣ»: Στουρνάρη 47, Αθήνα 106 82. Τηλ. 210-3837.595