Δρόμοι

Λίγους μήνες…

… πριν από τις αμερικανικές εκλογές, τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ήταν
γεμάτα από ειρωνικά σχόλια για προοδευτικούς που τα μάζευαν και έφευγαν στον
Καναδά μπροστά στο ενδεχόμενο να επανεκλεγεί ο Μπους. Αυτό το απροσδόκητο
μεταναστευτικό κύμα κολακεύει τους Καναδούς. Και τους διασκεδάζει. H σατιρική
ιστοσελίδα «Παντρέψου έναν Αμερικανό» (marryanamerican.ca) προτρέπει τους
Καναδούς κάθε φύλου – και στον φιλελεύθερο Καναδά υπάρχουν πολλά – «να
θυσιάσουν το εργενιλίκι τους για να σώσουν τους νότιους γείτονές τους από άλλα
τέσσερα χρόνια καουμπόικου συντηρητισμού». Με τον Μπους στον Λευκό Οίκο,
«ελεύθεροι, σέξι, Αμερικανοί προοδευτικοί – που είναι ήδη ένα απειλούμενο
είδος – φεύγουν πώς και πώς». Όλα αυτά τα αστεία όμως έχουν μια πραγματική
βάση. Για τουλάχιστον 200 χρόνια, ο Καναδάς υπήρξε δεύτερη πατρίδα για
εκείνους που έβρισκαν αφιλόξενο το πολιτικό κλίμα στις ΗΠΑ.

Την επαύριον…

… της Αμερικανικής Επανάστασης, περισσότεροι από 70.000 άνθρωποι αποφάσισαν
να αποδείξουν την αφοσίωσή τους στο βρετανικό στέμμα, μεταναστεύοντας βόρεια.
Στη λαϊκή παράδοση έμειναν σαν ξεροκέφαλοι και φαντασμένοι αγγλόφιλοι. Όμως,
οι σύγχρονοι ιστορικοί δίνουν γι’ αυτούς τους ανθρώπους μια εντελώς
διαφορετική εικόνα. Πολλοί ανήκαν σε μειονότητες που αισθάνθηκαν απομονωμένες
από τον νεοφανή αμερικανικό εθνικισμό: Κουάκεροι που δεν ήθελαν να πολεμήσουν,
Ινδιάνοι που πίστευαν πως οι Βρετανοί θα σέβονταν τις συμφωνίες μαζί τους
περισσότερο από ό,τι οι Αμερικανοί και μαύροι δούλοι που τους είχαν τραβήξει
οι καναδικές υποσχέσεις για γη και ελευθερία. Αυτές οι κοινότητες έθεσαν τα
θεμέλια του αγγλόφωνου Καναδά. Το πρόβλημα της δουλείας πέρασε τα αμερικανικά
σύνορα. Έχοντας καταργήσει τη δουλεία από το 1833, ο Καναδάς έγινε καταφύγιο
για τους μαύρους Αμερικανούς. Πριν από τον Εμφύλιο Πόλεμο, τουλάχιστον 30.000
μαύροι πέρασαν από κρυφές σήραγγες στον Καναδά. Όταν η Βρετανή ταξιδιωτική
συγγραφέας Χάριετ Μαρτινό επισκέφθηκε τον Νέο Κόσμο, γράφει η εφημερίδα
«Μπόστον Γκλόουμπ», άκουγε να λένε πως «η πιο υπέροχη θέα στη Βόρειο Αμερική
είναι ένας δούλος που πηδάει από μια βάρκα στο καναδικό έδαφος».

Στον εικοστό…

… αιώνα, ο μακαρθισμός αποδείχθηκε ένα απροσδόκητο δώρο προς τον Καναδά,
όταν Αμερικανοί διανοούμενοι και επιστήμονες (όπως ο οικονομολόγος Καρλ
Πολάνι), που είχαν μπει στη «μαύρη λίστα» ως συνοδοιπόροι των κομμουνιστών,
βρήκαν καταφύγιο πάνω από τον 49ο Παράλληλο. Όμως, το κύμα των φυγάδων του
Ψυχρού Πολέμου έγινε πλημμυρίδα, όταν κλιμακώθηκε ο πόλεμος στο Βιετνάμ. Οι
Αμερικανοί που δεν ήθελαν να πολεμήσουν κατέφευγαν στον Καναδά. Από αυτούς, οι
μισοί παρέμειναν εκεί, ακόμη και μετά την αμνηστία που έδωσε στους λιποτάκτες
ο πρόεδρος Τζίμι Κάρτερ, το 1977.

Οι προοδευτικοί…

… Αμερικανοί ξαναπαίρνουν σήμερα τον δρόμο που είχαν πάρει κάποτε οι δούλοι
και οι λιποτάκτες, καθώς η Αμερική του Μπους επιστρέφει στα βάθη των αιώνων.