Δρόμοι

Ένας αδελφοκτόνος…

… πόλεμος έχει ξεσπάσει ανάμεσα στους νεοσυντηρητικούς του προέδρου Μπους.
Ποιος το περίμενε πως ο διασημότερος από αυτούς, ο Φράνσις Φουκουγιάμα, θα
γύριζε εναντίον τους; H κίνηση των νεοσυντηρητικών, ένα συνονθύλευμα πρώην
ακροδεξιών και πρώην αριστεριστών, ασκεί μεγάλη επιρροή στην αμερικανική
εξωτερική πολιτική μετά την 11η Σεπτεμβρίου. H κορωνίδα των επιτευγμάτων τους
ήταν ο πόλεμος στο Ιράκ. Δέχονται πολλές επικρίσεις, τόσο από τα αριστερά όσο
και από τα δεξιά. Και τις αριστερές κριτικές έχουν την πολυτέλεια να τις
γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια. Υπάρχουν όμως και πολλοί δεξιοί που
ανησυχούν μήπως οι νεοσυντηρητικοί και ο πόλεμός τους βουλιάξουν το «καράβι».
Το πιο πρόσφατο και το πιο μεγάλο πλήγμα το δέχθηκαν από τον Φράνσις
Φουκουγιάμα, στο δοκίμιό του «H στιγμή των νεοσυντηρητικών». Εδώ το πράγμα
αλλάζει. Γιατί ο Φουκουγιάμα είναι ένας «δικός τους», ένα μέλος της «λέσχης»,
ο οποίος απέκτησε παγκόσμια φήμη πριν από δεκαπέντε χρόνια, όταν διατύπωσε τη
θεωρία του για το «τέλος της Ιστορίας».

Ο Φουκουγιάμα…

… βρίσκει τελείως εξωπραγματική την υπερεκτίμηση της αμερικανικής ισχύος από
τους νεοσυντηρητικούς. Εδώ δεν μπορούμε να ξεριζώσουμε τη φτώχεια και να
φτιάξουμε την παιδεία μέσα στο ίδιο μας το σπίτι, λέει, και θέλουμε να πάμε τη
δημοκρατία σε έναν τόπο όπου όλοι είναι μέχρι το κόκαλο αντιαμερικανοί; «H
Αμερική έχει κάνει 18 τέτοιες επιχειρήσεις ”οικοδόμησης κρατών”, από την
κατάκτηση των Φιλιππίνων το 1889 μέχρι την κατάκτηση του Αφγανιστάν και του
Ιράκ», γράφει, «και ο συνολικός απολογισμός δεν είναι καθόλου τιμητικός». Όσο
για τον αντιευρωπαϊσμό, που οι συντηρητικοί τον έχουν μετατρέψει στο αγαπημένο
τους σπορ, έχει προκαλέσει βαθύ ρήγμα στις ατλαντικές σχέσεις. «Αν είχαν
ακούσει τι έλεγαν πραγματικά πολλοί Ευρωπαίοι, θα καταλάβαιναν πως η αντίθεσή
τους στον πόλεμο δεν ήταν τυπική – αν θα έπαιρνε, δηλαδή, την έγκριση του ΟΗΕ
– αλλά ουσιαστική, που είχε να κάνει με το πόσο ήταν συνετή μια επίθεση στο
Ιράκ». Και τέλος, το Ισραήλ.

H υιοθέτηση…

… του τρόπου σκέψης του Αριέλ Σαρόν από τους νεοσυντηρητικούς αμφισβητείται
από τον Φουκουγιάμα. Και απηχώντας απόψεις που έχει διατυπώσει και ο
θεωρητικός Ανατόλ Λίβεν, αναρωτιέται: «Είναι δυνατόν η στρατηγική που ανέπτυξε
μια μικρή και ευάλωτη χώρα, περικυκλωμένη από άσπονδους εχθρούς, να
εφαρμόζεται στην περίπτωση της μοναδικής υπερδύναμης του κόσμου;».

Πόσο βαθιά…

… έμπηξε ο Φουκουγιάμα το μαχαίρι του στο σώμα των νεοσυντηρητικών; Ο ίδιος
παραμένει νεοσυντηρητικός; Δεν το λέει πλέον. Και λίγο πριν από τις εκλογές
είχε δηλώσει, στο περιοδικό «Ανοιχτή δημοκρατία», πως δεν θα ψήφιζε τον Μπους.
Έκανε, όμως, μία δυσοίωνη πρόβλεψη: «Αν ο Μπους επιστρέψει με διευρυμένη
εντολή τον Νοέμβριο, η κυβέρνηση θα έχει ξεφύγει χωρίς συνέπειες από το Μεγάλο
Ψέμα της για τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας και δεν θα έχει κανένα σοβαρό
κίνητρο για να αναθεωρήσει την πολιτική της».