Δρόμοι

Πάνω από 90 χρόνια…

… έχουν περάσει από τον Αύγουστο του 1914, όταν έσβηνε η ειρηνική και
προοδευτική Ευρώπη εκείνης της εποχής. Το περίεργο είναι πως, πριν οι σφαγές
στα χαρακώματα τούς δείξουν ότι τα πράγματα ήταν αλλιώς, πολλοί Ευρωπαίοι
έβλεπαν τον επερχόμενο A’ Παγκόσμιο σαν μιαν αποκάλυψη, μια δύναμη εξαγνισμού
που θα ξεμπέρδευε με καθετί διεφθαρμένο και παρακμιακό. Υπήρχε επίσης
εμπιστοσύνη στην αυτοκρατορική ισχύ και στην ικανότητα των Ευρωπαίων να δώσουν
ένα μάθημα «σε εκείνες τις κατώτερες φυλές που ζουν χωρίς νόμο», όπως το είχε
θέσει ο Κίπλινγκ.

Οι τελευταίες…

… δεκαετίες του δέκατου ένατου αιώνα ήταν η «μπελ επόκ», μια υλιστική και
ηδονιστική εποχή ειρήνης και αφθονίας, που κανένα σύννεφο δεν έδειχνε να την
απειλεί. Ή τουλάχιστον έτσι έμοιαζε. Ο Τόμας Μαν έγραφε πως ο πόλεμος είναι
μια ηθική αναγκαιότητα, «εξαγνιστική και απελευθερωτική». Στην Αγγλία, γράφει
ο Άνταμ Γκόπνικ, «τα τελευταία απομεινάρια του Όσκαρ Ουάιλντ έμελλε επιτέλους
να σβηστούν και να στεριώσει η κυριαρχία του Κίπλινγκ». Ακόμη και ο Σέρλοκ
Χολμς, παρατηρεί ο σχολιαστής X. Γκρίνγουεϊ στην «Μπόστον Γκλόουμπ», λέει στον
δόκτορα Γουότσον το καλοκαίρι του 1914 πως ο επερχόμενος πόλεμος θα είναι
«ψυχρός και σκληρός, Γουότσον, και πολλοί από εμάς μπορεί να σβήσουμε πριν
ακόμη ξεσπάσει. Όμως είναι ο άνεμος του Θεού και μια πιο καθαρή και ισχυρή
χώρα θα ξεπροβάλει στη λιακάδα, όταν η καταιγίδα θα έχει καταλαγιάσει».

Μήπως οι ανήσυχοι…

… θεωρητικοί της κυβέρνησης Μπους, αναρωτιέται ο Γκρίνγουεϊ, κυριεύτηκαν από
μια παρόμοια αδημονία να ξεμπερδεύουν με την αμερικανική «μπελ επόκ», εκείνη
τη δεκαετία ειρήνης και αφθονίας μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και πριν
από την 11η Σεπτεμβρίου; Μήπως έβλεπαν ηθική παρακμή και έλλειψη
αυτοκρατορικής βούλησης σε εκείνον τον μισητό γι’ αυτούς Κλίντον, κάτι σαν
σύγχρονο αντίστοιχο της εποχής του Όσκαρ Ουάιλντ, που έπρεπε να σαρωθεί από
τις αυστηρότερες αξίες της Δεξιάς; Μήπως τα γερμανικά πολεμικά σχέδια του 1914
και το γερμανικό όνειρο για τη βίαιη εξάπλωση του γερμανικού πολιτισμού σε
άλλες χώρες βρήκαν απήχηση έναν αιώνα αργότερα στα αμερικανικά σχέδια εισβολής
στο Ιράκ για τη διάδοση της δημοκρατίας και του αμερικανικού πολιτισμού «σε
εκείνες τις κατώτερες φυλές που ζουν χωρίς νόμο»;

Ούτε το επιτελείο…

… του Κάιζερ ούτε οι συνεργάτες του Ράμσφελντ μπορούσαν ποτέ να φανταστούν
πως οι πόλεμοι που είχαν σχεδιάσει δεν θα τελείωναν πριν από τα Χριστούγεννα.
H αυτοκρατορική Γερμανία είχε καταστρώσει το σχέδιο φον Σλίφεν για την
κατάληψη της Γαλλίας πολύ πριν αρχίσουν οι εχθροπραξίες και οι ΗΠΑ είχαν
καταστρώσει το σχέδιο Γούλφοβιτς για την εισβολή στο Ιράκ πολύ πριν δοθεί η
ευκαιρία με την 11η Σεπτεμβρίου. Οι Γερμανοί έχασαν τον πόλεμο και τον Κάιζέρ
τους. Οι Αμερικανοί μάλλον χάνουν τον πόλεμο. Για τον Κάιζέρ τους θα ξέρουμε
την Τετάρτη.