Παιχνίδια συμμετρίας και σκέψης

Δεν ξεχωρίζει το πραγματικό αντικείμενο και η εικόνα του… Αυτή η μίξη της πραγματικότητας με την νοητική εικόνα της, εμφανής και πρωταρχική στα έργα -κυρίως χαρακτικά- του M.Έσερ, είναι το παιχνίδι του και στο διάσημο έργο του με τα χέρια που ζωγραφίζει το ένα το άλλο. Και εργαλείο του είναι η σκέψη, όχι η γραφίδα ή το κοπίδι…

Ένα από τα πιο γνωστά έργα του Έσερ είναι ένα σχέδιο που δείχνει ένα
χέρι το οποίο ζωγραφίζει το άλλο, τόσο πιστά που δεν μπορείς να ξεχωρίσεις
ποιο είναι το πραγματικό αντικείμενο και ποια η εικόνα του. Ο μετρ της
αμφισημίας αντιπαραθέτει στις πραγματικές εικόνες τις εικόνες του νου. Τελικά,
τι βλέπουμε, το φόντο ή το αντικείμενο; Από τη στιγμή που μπαίνει σε δράση η
διπολική λογική, η πλοκή των αντιθέτων, τίποτα δεν σταματά το πραγματικό
εργαλείο του, που δεν είναι το κοπίδι και η βελόνα του χαράκτη, είναι η σκέψη
του.

H συμμετρία, το άπειρον και το συνεχές, η μεταμόρφωση των δύο
διαστάσεων σε τρεις, το έσω και το έξω, η δυαδική διαδικασία, που αποτελεί τη
βάση του σύγχρονου ψηφιακού κόσμου, γίνονται ο πραγματικός καμβάς όπου
οπτικοποιούνται οι ιδέες του Ολλανδού αρχιτέκτονα και χαράκτη. Έτσι η ακμή της
ράχης μιας σαύρας, το σύμβολο της γης, μπορεί να γίνει το περίγραμμα ενός
πουλιού με ανοιγμένα τα φτερά, που «κουμπώνει» τέλεια με το σχήμα ενός ψαριού,
ξαφνιάζοντάς μας ευχάριστα, αλλά και κρούοντας τη χορδή που ψιθυρίζει μέσα μας
ότι γεννιόμαστε από τις πράξεις μας. H γραφή είναι κι αυτή μια πράξη
δημιουργίας που έχει μια διάσταση αποκοπής από τη ροή του γίγνεσθαι.

Μια φράση: «Ίσως το μόνο που αναζητώ είναι η κατάπληξη και γι’ αυτό το
μόνο που προσπαθώ είναι να καταπλήξω τους θεατές μου».

Οικοδεσπότες του Ολλανδού χαράκτη, που έγινε διάσημος μετά τον θάνατό
του, είναι οι συλλέκτες Παύλος και Άννα Μπελίντα Φυρού, που συγκέντρωσαν στην
κατοχή τους 250 σπάνια έργα, σχέδια και προσχέδια, χαρακτικές πλάκες, εργαλεία
και προσωπικά αντικείμενα του Έσερ, διαμόρφωσαν το μουσείο και σχεδιάζουν να
παρουσιάσουν περιοδικά τις μεγάλες συλλογές τους με έργα – πάντα σε χαρτί –
του Βικτόρ Βαζαρέλι, της Κάρολ Γενόξ και του Αλέκου Φασιανού.

Το πιο παλιό είναι ένα σχέδιο με μελάνι, του 1920, όταν ο 24χρονος τότε
καλλιτέχνης ζωγράφιζε και χάραζε τοπία.

Το πιο σπάνιο είναι να δεις συγκεντρωμένα σ’ ένα χώρο τα πιο γνωστά
έργα του Έσερ, τις σαύρες, τη μεταμόρφωση, τα δύο χέρια, τους κύβους που σπάνε
και αλλάζουν μορφή, το σπίτι με τις ατέλειωτες σκάλες γεμάτες ανθρώπους που
ανεβαίνουν και κατεβαίνουν χωρίς τελειωμό, το σχήμα του άπειρου που
μετατρέπεται σε τρισδιάστατη αλυσίδα η οποία αποτελείται από σώματα φιδιών.
Έργα σπανιότατα από τα οποία σώζονται ελάχιστα αντίτυπα σε καλή κατάσταση σ’
όλο τον κόσμο.

Μεταμόρφωση: Από 29 κομμάτια ξύλου. H μακρά σειρά μορφών που αλλάζουν
ξεκινά σαν σταυρόλεξο με τα γράμματα της λέξης μεταμόρφωση, μετατρέπονται σε
σκακιέρα – σε άσπρο, μαύρο. Μετά τα τετράγωνα γίνονται ρόμβοι, οι ρόμβοι
γίνονται αστερίες κ.ο.κ. Εμφανίζονται σαύρες, κυψέλες με προνύμφες μελισσών,
άσπρα και μαύρα πουλιά, βάρκες, ψάρια, άλογα, όγκοι σπιτιών, πάντα σε άσπρο,
μαύρο…

Πωλητήριο. Από στιλό και μολύβια, καταλόγους, μπλουζάκια (18 ευρώ),
παζλ, επιτραπέζια γλυπτά, αφίσες, ώς πραγματικές λιθογραφίες του καλλιτέχνη
και ένα εντυπωσιακό γλυπτό (1.950 ευρώ).

Εκπαιδευτικά προγράμματα συνδυασμένα με ξενάγηση καθημερινά για μαθητές
Δημοτικού, Γυμνασίου και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Τηλ. 210-3461.981

Οπτικές ίνες και Μπαχ

Οι οπτικές ίνες, για τον κατάλληλο χαμηλό -και εστιασμένο- φωτισμό που δεν
φθείρει τον ευαίσθητο χάρτινο κόσμο των έργων του Έσερ, «βγαίνουν» από τους
πέτρινους τοίχους του παλιού αρχοντικού στο Θησείο. Μουσική Μπαχ, στη σωστή
ένταση, ακολουθεί τον επισκέπτη στην περιπλάνηση στους δύο ορόφους της
έκθεσης. Όταν δεν υπάρχουν επισκέπτες (ήδη πέρασαν πάνω από 4.000 άτομα) τα
φώτα σβήνουν αυτομάτως. Κάμερες, συναγερμός, αίθουσα προβολών, η εσωτερική
αθηναϊκή αυλή, το υπόγειο που έγινε πωλητήριο με προϊόντα του ιδρύματος Έσερ
της Ολλανδίας, όλα άψογα, οι θεματικές ενότητες στη θέση τους. Όλα, εκτός από
τα… μέτρια ελληνικά στις λεζάντες, που μαρτυρούν ότι δεν αρκεί το μεράκι και
το πάθος του συλλέκτη, χρειάζεται και κάποιος επιμελητής.

INFO

«Herakleidon, Experience in Visual Arts», Ηρακλειδών 16, Θησείο. Τηλ.:
210-3461.981. Καθημερινά 13.00 – 21.00. Είσοδος: 6 ευρώ, μειωμένο 4 ευρώ.
Παιδιά έως 12 ετών δωρεάν. Έως τον Ιούνιο.