Όταν συγκρούονται δύο κόσμοι

Ελάχιστες φορές στην πρόσφατη Ιστορία υπήρξε τόσο έντονο παγκόσμιο
ενδιαφέρον για τις αμερικανικές εκλογές που να διακρίνεται και από μια
πρωτόγνωρη συναισθηματική φόρτιση. H εξήγηση είναι σαφής. Σε αυτές τις εκλογές
διακυβεύονται θεμελιώδεις αρχές και χαράσσονται προτεραιότητες που θα
σφραγίσουν την πορεία των διεθνών συμμαχιών και διακρατικών σχέσεων και θα
καθορίσουν το μέλλον του πλανήτη.

Όσοι σπεύδουν να υποστηρίξουν ότι όποιος και αν κερδίσει στις εκλογές της
ερχόμενης Τρίτης «δεν θα αλλάξει τίποτα» σφάλλουν. Μπορεί να έχουν δίκιο εάν
με τον όρο «αλλαγή» εννοούν τη ριζική ανατροπή συσχετισμών και γεωστρατηγικών
συμφερόντων στον κόσμο, καθώς και την πλήρη αναδιάρθρωση του
κοινωνικο-οικονομικού ιστού της Αμερικής στο εσωτερικό. Εάν, όμως, αυτά που
κρίνονται είναι η συνοχή της διεθνούς κοινότητας και η διασφάλιση κεκτημένων
και αρχών στο εσωτερικό της Αμερικής, τότε έχουν απόλυτο άδικο. H αναμέτρηση
Μπους – Κέρι αντικατοπτρίζει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τη σύγκρουση του
πατριωτικού – θρησκευτικού συντηρητισμού με τον πολυπολιτισμικό κοινωνικό
φιλελευθερισμό. Και σημειώνεται στη μόνη χώρα όπου η τελική επιλογή θα
επηρεάσει ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Βαθιές διαφορές. H εκτίμηση ότι Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί
αποτελούν τις δύο όψεις του ιδίου νομίσματος αποτελεί επικίνδυνη
υπεραπλούστευση. H μετατόπιση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος τα τελευταία
χρόνια προς μια υπερσυντηρητική ιδεολογία, καθιστά ακόμη πιο ξεκάθαρες τις
διαχωριστικές γραμμές.

Παράλληλα με τη μετεξέλιξη των Ρεπουμπλικανών διαπιστώνεται μια σταδιακή
μετακίνηση και του μέσου πληθυσμού προς περισσότερο συντηρητικές πρακτικές,
όπως είναι η συνεχής μνημόνευση του Θεού, η αποχή της νεολαίας από το σεξ, η
υποστήριξη της θανατικής ποινής, αλλά και μια αλαζονική συμπεριφορά έναντι του
υπόλοιπου κόσμου.

H δυνατότητα που πιθανότατα θα έχει ο νικητής αυτών των εκλογών να διορίσει
μέχρι και τρία ή τέσσερα νέα μέλη του Ανωτάτου Δικαστηρίου λόγω της
προχωρημένης ηλικίας πολλών εν ενεργεία δικαστών (είναι συνολικά εννέα, με
ισόβια θητεία) θα προσδώσει συντηρητική ή φιλελεύθερη χροιά στη θέσπιση
κρίσιμων νόμων και στην ερμηνεία του Συντάγματος.

Ο Κέρι: H εναλλακτική επιλογή που προσφέρει ο Τζον Κέρι στοχεύει στον
μερικό περιορισμό των ανισοτήτων μέσω της φορολογίας, στην επέκταση της
ιατρικής περίθαλψης, στη διασφάλιση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων
από ακραία μέτρα που θεσμοθετούνται στον βωμό της καταπολέμησης της
τρομοκρατίας, στη διασφάλιση του δικαιώματος στην έκτρωση, στην αποδοχή της
διαφορετικότητας κ.λπ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ενδεχόμενη νίκη του Κέρι θα αποτελέσει πανάκεια. Όμως,
οι διαφορές είναι πολλές και βαθιές.

Στην εξωτερική πολιτική, που αφορά περισσότερο τον υπόλοιπο κόσμο, μια
Δημοκρατική κυβέρνηση θα αναπτύξει διαφορετική σχέση – εκ των πραγμάτων
ηγεμονική αλλά όχι μονομερή – με τους άλλους ισχυρούς του πλανήτη, τις
μικρότερες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς.

Ανθρώπινα δικαιώματα. Όπως απέδειξε η θητεία Κλίντον, θα δίνεται έμφαση
στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Συνέβη στην Αϊτή, στη Βοσνία, στο
Κοσσυφοπέδιο, στο Αν. Τιμόρ. Είναι γνωστό ότι ο Μπιλ Κλίντον δεν έχει
συγχωρέσει στον εαυτό του την απόφασή του να μην επέμβει στη Ρουάντα για να
σταματήσει την γενοκτονία του 1994. Αυτή η ανθρωπιστική προσέγγιση στην
εξωτερική πολιτική από μια κυβέρνηση Κέρι (οι κύριοι υποψήφιοι για το
υπουργείο Εξωτερικών, Χόλμπρουκ και Μπάιντεν, ανήκουν και οι δύο σε αυτή τη
σχολή) δεν είναι βέβαιο ότι θα συνάδει πάντα με τις επιθυμίες της υπόλοιπης
διεθνούς κοινότητας, η οποία συχνά έχει τα δικά της συμφέροντα ή βλέπει από
διαφορετικό πρίσμα τα γεγονότα. Ως κορυφαίο παράδειγμα φαντάζει το
Μεσανατολικό, όπου η αλλαγή φρουράς στην Ουάσιγκτον δεν θα μεταβάλει ριζικά
την αμερικανική πολιτική στη διένεξη Ισραήλ – Παλαιστινίων. Ακόμη και εδώ,
όμως, θα ήταν λάθος να μην επισημάνει κανείς τον καθοριστικό ρόλο που
διαδραμάτισε με την προσωπική εμπλοκή του ο Μπιλ Κλίντον τη δεκαετία του ’90
όταν για πρώτη φορά η πολυτάραχη αυτή περιοχή έζησε στιγμές ειρήνης. Ο Τζον
Κέρι θα διορίσει άμεσα προεδρικό μεσολαβητή διεθνούς κύρους – ενδεχομένως τον
Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, εάν δεν αναλάβει υπουργός Εξωτερικών.

«Ψάρεμα» ψήφων μέσα στις εκκλησίες

Ο Τζορτζ Μπους έλαβε το 2000 λιγότερες ψήφους της θρησκευτικής Δεξιάς από όσες
είχε λάβει ο Μπομπ Ντόουλ το 1996: τέσσερα εκατομμύρια ευαγγελιστές δεν
προσήλθαν στις κάλπες. Οι Ρεπουμπλικανοί έλαβαν μέτρα, ώστε αυτό να μην
ξανασυμβεί. Στην ίδια κατεύθυνση, όμως, προσπαθεί να αλιεύσει ψήφους και ο
Τζον Κέρι. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Pew Center, το 72% των Αμερικανών
πιστεύουν ότι ο πρόεδρος πρέπει να διαπνέεται από ισχυρά θρησκευτικά
αισθήματα. Και το 85% δηλώνουν ότι η θρησκεία παίζει αρκετά ή πολύ σημαντικό
ρόλο στη ζωή τους.

Για τον Μπους, τα πράγματα είναι πιο εύκολα. «Αναγεννημένος» χριστιανός στα 39
του – ύστερα από μερικά χρόνια οινοποσίας και άλλων ακροτήτων – έλαβε στη
διάρκεια της προεδρίας του πρωτοβουλίες, όπως ο νόμος κατά των όψιμων
αμβλώσεων και η συνταγματική μεταρρύθμιση κατά των γάμων των ομοφυλοφίλων, που
ικανοποίησαν τη θρησκευτική Δεξιά. Σύμφωνα με τον αναλυτή Τζορτζ Μάρλιν,
περισσότεροι από τους μισούς καθολικούς που πηγαίνουν τακτικά στην εκκλησία θα
ψηφίσουν Μπους. H ψήφος τους είναι καθοριστική γιατί, παρ’ όλο που αντιστοιχεί
στο 25% του εκλογικού σώματος, είναι συγκεντρωμένη σε κρίσιμες πολιτείες:
Ουισκόνσιν (32%), Πενσυλβάνια (30%), Οχάιο (20%) και Μιζούρι (17%).

Ο Κέρι βρίσκεται σε πιο δύσκολη θέση και έχει δεχθεί επιθέσεις από την
καθολική ιεραρχία για τις θέσεις του ως προς τις αμβλώσεις και τις έρευνες σε
βλαστοκύτταρα. Ο Ρέιμοντ Μπερκ, αρχιεπίσκοπος του Σεν Λούις, έχει δηλώσει
μάλιστα ότι θα αρνιόταν να προσφέρει τη θεία κοινωνία στον Κέρι. Τους
τελευταίους μήνες, πάντως, ο Δημοκρατικός υποψήφιος έχει πολλαπλασιάσει τις
παρουσίες του στις εκκλησίες, καθώς και τις βιβλικές αναφορές στην κριτική του
κατά του Μπους: η αγαπημένη του φράση είναι ότι η πίστη χωρίς έργα είναι μια
νεκρή πίστη.