«Γρηγορόσημο», όπως λέμε… Πολεοδομία

«Έβαλε τα λεφτά στον φάκελο και τον έδωσε στον υπάλληλο. Αυτός, άνοιξε
αμέσως μια τυχαία σελίδα, έριξε μια ματιά και μετά τον έβαλε γρήγορα στο
συρτάρι του. Από εκεί που ήμουν δεν είδα πόσα ήταν τα χρήματα, όμως από την
εμφανώς ανακουφισμένη έκφραση του συναδέλφου κατάλαβα ότι μόλις είχε…
εξασφαλίσει την άδεια!»

Ο πολιτικός μηχανικός κ. Βασίλης Κοντοπίδης περιγράφει τη σκηνή χρηματισμού
υπαλλήλου στην Πολεοδομία, όπου και έτυχε να είναι αυτόπτης μάρτυρας.
«Συζητάμε εδώ και έναν χρόνο τώρα για την αλλαγή του νόμου, λες και το
πρόβλημα είναι θεσμικό», συνεχίζει. «H ρίζα του προβλήματος, κατά τη γνώμη
μου, δεν είναι να περιορίσουμε τους φακέλους που χρειάζονται. Το πρόβλημα
είναι η διαφθορά του υπαλλήλου, ο οποίος ελέγχει τα σχέδια και η όλη
διαδικασία που καλλιεργεί την ευθυνοφοβία. Εγώ δεν πιστεύω ότι οι περισσότεροι
στις Πολεοδομίες τα παίρνουν. Όμως αν κάποιος θέλει να το κάνει, μπορεί. Απλώς
σου γυρνάει συνέχεια με τυπικές παρατηρήσεις τον φάκελο της άδειας! Κι αυτό,
εξαιτίας της πολυνομίας που δίνει τη δυνατότητα πολλαπλών ερμηνειών, είναι
δυνατόν θεωρητικά να κρατήσει μήνες. Αν σου συμβεί, και είσαι νόμιμος, κάποια
στιγμή θα σπάσεις. Έχεις και την πίεση του πελάτη σου, που δικαίως επιθυμεί να
βγει γρήγορα η άδεια. Κάπως έτσι υποθέτω και ο συνάδελφος επέλεξε να βάλει
χρήματα μέσα στον φάκελο, ελπίζοντας ότι θα σταματήσει να του επιστρέφεται με
νέες παρατηρήσεις».

Πόσος χρόνος απαιτείται για μια οικοδομική άδεια; Στην καλύτερη των
περιπτώσεων, 5 έως 10 μήνες. Όταν απαιτούνται παράλληλες εγκρίσεις από άλλους
φορείς – για παράδειγμα Αρχαιολογικές Υπηρεσίες, Δασαρχεία – μπορεί να
ξεπεράσει τα… 2 χρόνια. Αν κάποιος πριν βγάλει την άδεια χρειαστεί να…
γκρεμίσει πρώτα, τότε… ατύχησε. Για να εκδοθεί μια απλή άδεια κατεδάφισης σε
παλιό κτίσμα – εννοείται, όχι διατηρητέο – χρειάζεται να… υπογράψει ο ίδιος
ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ.

Οι πολιτικοί μηχανικοί, που έρχονται καθημερινά σε επαφή με τους συναδέλφους
τους και άλλους υπαλλήλους στις Πολεοδομίες, σπανίως παραδέχονται ότι τους
έχουν ζητήσει, έστω και εμμέσως, «γρηγορόσημο» για να προχωρήσει μια άδεια.
Μάλιστα, αναφέρουν ότι «δεν γνωρίζουν» καν ποιο είναι το ύψος του
«γρηγορόσημου». Όλοι πάντως λένε πως «αν υπάρχει», το ύψος του ποικίλλει από
το κατά πόσον πρόκειται για ακίνητο σε ακριβή περιοχή, αν η υπόθεση
περιλαμβάνει παρανομίες, αν η αίτηση αδείας αφορά εξοχικό σε νησί και κυρίως
αν το ζήτημα εμπίπτει σε κάποιον ειδικό έλεγχο – από το Δασαρχείο, την
Αρχαιολογία, αν πρόκειται για παραδοσιακό οικισμό ή μια «εύκολη» περιοχή εντός
σχεδίου.

Ο «νόμος της σιωπής». Χαρακτηριστικό του «νόμου της σιωπής» γύρω από το
θέμα είναι ότι οι καταγγελίες πολιτών που έφθασαν μέχρι και τον Συνήγορο του
Πολίτη το έτος 2003, αφορούν την άδεια του… γείτονα. «Μην περιμένετε να σας
πει κάποιος ότι του ζήτησαν χρήματα για να προχωρήσει η άδεια του», λέει
αρχιτέκτονας – υπάλληλος σε μεγάλη Πολεοδομία της περιφέρειας. «Την άλλη
ημέρα, όχι μόνο δεν θα μπορεί να μπει σε καμία Πολεοδομία, αλλά ούτε οι
πελάτες του δεν θα τον εμπιστεύονται. Γιατί δυστυχώς, οι περισσότεροι θέλουν
επαγγελματίες «μέσα στα κόλπα» για να τελειώνουν γρήγορα ή να περάσουν μικρές
και μεγάλες παρανομίες. Σπάνια πάει κάποιος στην Πολεοδομία με τον σταυρό στο
χέρι».

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Να μειωθούν οι φάκελοι – μηχανοργάνωση στις Πολεοδομίες

Τη χρήση ενός και μόνο αριθμού πρωτοκόλλου του κάθε φακέλου, τον περιορισμό
των φακέλων που ζητούνται σήμερα, τη μηχανοργάνωση των Πολεοδομιών, και την
απλούστευση της πολεοδομικής νομοθεσίας που σήμερα υπολογίζεται σε περίπου…
20.000 σελίδες προτείνει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος για να περιοριστεί η
διαφθορά στις Πολεοδομίες.

«Το πρόβλημα ξεκινάει από την απλή διαδικασία της διακίνησης του φακέλου σε
μια Πολεοδομία», υπογραμμίζει ο κ. Μάριος Φραγγιουδάκης της επιτροπής του TEE
που μελετάει τις θεσμικές αλλαγές στην έκδοση των αδειών. Το TEE προτείνει,
αντί ο φάκελος να «κάνει βόλτες» ανάλογα με τα «”γρηγορόσημα” και την
ευσυνειδησία των υπαλλήλων», κι αντί να έχουμε «χρεώσεις και
επαναπρωτοκολλήσεις από προϊσταμένους» να εφαρμόζεται ένα και μόνο πρωτόκολλο.

Σε ό,τι αφορά τον έλεγχο των υποβαλλόμενων μελετών, οι προτάσεις του TEE προς
το ΥΠΕΧΩΔΕ είναι σαφώς αντίθετες με την αποκλειστική ευθύνη των μηχανικών
(νόμος της προηγούμενης ηγεσίας του ΥΠΕΧΩΔΕ). «Δεν μπορεί να έχουν οι
μηχανικοί την ευθύνη για ένα κτίριο εφ’ όρου ζωής. H Πολιτεία δεν μπορεί να
απεμπολήσει το δικαίωμα του ελέγχου», τονίζει ο πρόεδρος του TEE κ. Αλαβάνος.
Σε ό,τι αφορά τους φακέλους που ελέγχονται προκειμένου να εκδοθεί η άδεια, το
TEE προτείνει να περιοριστούν στο τοπογραφικό, το διάγραμμα κάλυψης, την
αρχιτεκτονική μελέτη, και τη στατική μελέτη.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΛΑΒΑΝΟΣ

«Αναπόφευκτες πελατειακές σχέσεις»

Ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος κ. Γιάννης Αλαβάνος προτιμά να
μιλήσει για «αναπόφευκτες πελατειακές σχέσεις» μεταξύ υπαλλήλου – μηχανικού,
μελετητή – μηχανικού και ιδιοκτήτη, με στόχο τη γρήγορη έκδοση οικοδομικής
άδειας. Αυτό όμως «οφείλεται στο γενικότερο αδιέξοδο καθεστώς, με το οποίο
λειτουργούν οι Πολεοδομίες».

«Εμείς δεν μιλάμε για “γρηγορόσημο”, αφού κανείς δεν μας έχει κάνει σχετική
καταγγελία», λέει ο κ. Αλαβάνος. «Οι συνάδελφοι στις Πολεοδομίες δεν
ελέγχονται πειθαρχικά από εμάς, αλλά όπως όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι». Ο ίδιος
θεωρεί ως ρίζα του προβλήματος την ανεπαρκή στελέχωση και υλικοτεχνική υποδομή
των Πολεοδομιών, καθώς και ότι επικρατεί ένας λαβύρινθος γραφειοκρατικών
διαδικασιών. «Οι υπάλληλοι αντί να ελέγχουν τις μελέτες, και συνεπώς το
δομημένο περιβάλλον, ασχολούνται περισσότερο με το πώς θα αποφύγουν
οποιαδήποτε ευθύνη απέναντι στον πολίτη», λένε από το TEE.