Δρόμοι

Ο Βιντσέντσο Ντ….

… ήταν ο ήρωας του μυθιστορήματος «Ευγενής τρέλα», που έγραψε πριν από δύο
αιώνες ο Ιταλός Ιτζίνο Ταρκέτι. Τέτοιος ειρηνιστής ήταν ο Βιντσέντσο Ντ., που
στον Κριμαϊκό Πόλεμο (όταν το Πεδεμόντιο επιχείρησε να γίνει ευρωπαϊκή
δύναμη), προτίμησε να πάρει τη θέση ενός άλλου στρατιώτη, για να γλιτώσει τη
ζωή του εχθρού, αφού ο ίδιος ήταν αποφασισμένος να μην πατήσει ποτέ τη
σκανδάλη. Μα κάποτε στριμώχνεται και σαν από ένστικτο σκοτώνει έναν εχθρό.
Βασανισμένος από τύψεις, διορθώνει το λάθος του με τη λιποταξία του, αυτή την
«ευγενή τρέλα». Μια τέτοια «τρέλα» έπιασε τις προάλλες 19 στρατιώτες
αμερικανικής διμοιρίας που λιποτάκτησαν μπροστά στη φρίκη του πολέμου στο
Ιράκ.

Ο λιποτάκτης…

… τιμωρείται εν καιρώ ειρήνης με φυλάκιση και εν καιρώ πολέμου ακόμη και με
θανάτωση. Στην αρχαιότητα, λιποτάκτης εθεωρείτο ο απομακρυνόμενος πίσω από τη
γραμμή της μάχης και πέρα από την εμβέλεια της σάλπιγγας. H τιμωρία του ήταν η
ποινή της ατιμίας. Συχνά υποχρέωναν τους λιποτάκτες να φορούν γυναικείες
εσθήτες και τους απαγόρευαν αυστηρά να παρευρίσκονται σε δημόσιες θυσίες και
τελετές, ακόμη και σε εκείνες στις οποίες γίνονταν δεκτοί οι δούλοι.

Με τα χρόνια…

… η λιποταξία έχει χάσει πια το απόλυτο ηθικό και ιδεολογικό νόημά της.
Εγκατέλειψε τις τάξεις του στρατού, έλεγαν κάποτε και το θεωρούσαν βαρύ
παράπτωμα, τότε που οι πόλεμοι διεξάγονταν ακόμη με κανόνες και οι
στρατιωτικοί πολεμούσαν με κώδικες τιμής (όταν δεν τον πυροβολούσαν, οι
αντίπαλοι του «Κόκκινου βαρώνου» χαιρετούσαν τον θρυλικό Γερμανό πιλότο μέσα
από το κουβούκλιο του αεροπλάνου τους). Ακόμη και μεταφορικά, η λιποταξία δεν
θεωρείται πια σοβαρό ηθικό ή ιδεολογικό παράπτωμα. Ελιποτάκτησε εκ του
κόμματός του, έλεγαν κάποτε παραδίδοντας τον λιποτάκτη πολιτικό στη γενική
κατακραυγή. Σήμερα γίνεται πανηγυρικά δεκτός στο νέο κόμμα του και μάλιστα σε
περίοπτη θέση στο ψηφοδέλτιο (και συνήθως και στη μελλοντική κυβέρνηση). Στον
πόλεμο έχουν αλλάξει τα πράγματα: νιώθουμε τους πολέμους που ζούμε σήμερα πολύ
πιο άδικους και απάνθρωπους από ό,τι στο παρελθόν, ίσως επειδή, τουλάχιστον τα
τελευταία εξήντα χρόνια, μάθαμε να παίρνουμε σαν δεδομένη την ειρήνη. Έτσι
μπορούμε να την κοστολογούμε, όπως ακριβώς κοστολογούμε και τον πόλεμο. Και
την ανθρώπινη ζωή.

Κοστολόγιο…

… της ανθρώπινης ζωής εν καιρώ πολέμου, σύμφωνα με τον Αμερικανό γερουσιαστή
Χόμερ Μπόουν: «Κόστιζε περίπου 75 σεντς να σκοτώσεις έναν άνθρωπο την εποχή
του Ιουλίου Καίσαρα. H τιμή του ανέβηκε κάπου στα 3.000 δολάρια το κεφάλι
στους ναπολέοντειους πολέμους. Στα 5.000 δολάρια στη διάρκεια του αμερικανικού
εμφυλίου πολέμου. Και κατόπιν στα 21.000 δολάρια στον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Υπολογισμοί που έχουν γίνει για τους μελλοντικούς πολέμους δείχνουν πως το
κόστος της ανθρώπινης ζωής θα είναι τουλάχιστον 50.000 δολάρια για τις
εμπόλεμες χώρες». Συμφέρει; (Την απάντηση δίνουν πάντα εκείνοι που μένουν
ζωντανοί.)