H ήπια προσαρμογή πάει για… λιτότητα

Δοκιμασία σε τρία στάδια περιμένει την κυβέρνηση τον επόμενο μήνα, καθώς ο
προϋπολογισμός του 2005 θα περνά από διαδοχικούς ελέγχους στα όργανα της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να διαπιστωθεί αν ο στόχος του για μείωση του
ελλείμματος στο 2,8% του ΑΕΠ (από 5,3% του ΑΕΠ το 2004) είναι εφικτός ή
χρειάζονται πρόσθετα μέτρα.

Όλες οι πληροφορίες από τις Βρυξέλλες, αλλά και οι ενδείξεις από την έως τώρα
στάση των κοινοτικών οργάνων στο ζήτημα του «ελληνικού δημοσιονομικού
προβλήματος», οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η δοκιμασία θα είναι σκληρή. H Ελλάδα
αντιμετωπίζεται πλέον με επιφύλαξη, αν όχι με δυσπιστία, ανεξαρτήτως τού αν η
παρούσα κυβέρνηση είναι αυτή που ανακίνησε το ζήτημα και οδήγησε μόνη της τη
χώρα στη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος. Επομένως, όλα τα στοιχεία που
θα παρουσιάσει η κυβέρνηση, θα περάσουν από εξονυχιστικό έλεγχο, προκειμένου
να διαπιστωθεί αν ευσταθούν ή όχι.

H διαδικασία

H όλη διαδικασία προβλέπεται να εξελιχθεί ως εξής:

* Την ερχόμενη Τετάρτη, 20 Οκτωβρίου, ο υπουργός Οικονομίας κ. Γιώργος
Αλογοσκούφης θα παρουσιάσει τις γενικές κατευθύνσεις του προϋπολογισμού στους
εταίρους του της ευρωζώνης, στο πλαίσιο του ECOFIN, που θα πραγματοποιηθεί στο
Λουξεμβούργο. H συζήτηση προβλέπεται να είναι γενική, καθώς οι λεπτομέρειες θα
απασχολήσουν το επόμενο ECOFIN του Νοεμβρίου. Οπωσδήποτε, όμως, ο κ.
Αλογοσκούφης θα πάρει μια πρώτη γεύση των αντιδράσεων των εταίρων του απέναντι
στα φιλόδοξα σχέδιά του για δραστική περικοπή του ελλείμματος, χωρίς δραστικά
μέτρα.

* Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίδραση της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής, η οποία θα φανεί το αργότερο στις 26 Οκτωβρίου, όταν θα παρουσιάσει
τις φθινοπωρινές της προβλέψεις για την ευρωπαϊκή οικονομία. Στην έκθεση αυτή,
η Επιτροπή θα διατυπώνει τις εκτιμήσεις της για βασικά μεγέθη της ελληνικής
οικονομίας, από τον ρυθμό ανάπτυξης και τον πληθωρισμό μέχρι το έλλειμμα και
το χρέος. Εκεί θα γίνεται σαφές αν συμφωνεί ή όχι με τις εκτιμήσεις της
ελληνικής κυβέρνησης. Επίφοβο μέγεθος είναι η πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης
3,9% που διατυπώνει η κυβέρνηση και στην οποία βασίζεται όλο το σενάριο για
τον προϋπολογισμό. H Κομισιόν εκτιμούσε την περασμένη άνοιξη ότι ο ρυθμός
αυτός θα ήταν 3,3%, ενώ και άλλες εκτιμήσεις που έχουν πρόσφατα διατυπωθεί
βλέπουν την ανάπτυξη σε χαμηλότερη πτήση (το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο
3%, ακόμη και η Εθνική Τράπεζα στο 3,2%).

Αν η Κομισιόν επιμείνει σε μια πιο μετριοπαθή πρόβλεψη για την ελληνική
ανάπτυξη, δύσκολα θα μπορέσει να θεωρήσει αξιόπιστες τις προβλέψεις του
προϋπολογισμού για μείωση του ελλείμματος στο 2,8% του ΑΕΠ. Αλλά ακόμη κι αν
δεχθεί το 3,9% (πράγμα δύσκολο), οι εκτιμήσεις για αύξηση των φορολογικών
εσόδων κατά 3 δισ. ευρώ περίπου χωρίς νέους φόρους και για δραστική περικοπή
των δαπανών χωρίς περικοπές στους μισθούς (απλώς συγκράτηση των αυξήσεων στα
όρια του πληθωρισμού) εξακολουθούν να δείχνουν υπερβολικά αισιόδοξες. Αν η
Κομισιόν τις δεχόταν, αυτό θα γινόταν μόνο ως επίδειξη καλής θέλησης, κάτι που
είναι αμφίβολο ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή, αφού οι κυβερνητικοί χειρισμοί στο
θέμα της απογραφής εξέθεσαν και τις Βρυξέλλες.

Αν για οποιονδήποτε λόγο η Κομισιόν θεωρήσει ότι τα μέτρα που υπόσχεται η
ελληνική κυβέρνηση μέσω του προϋπολογισμού του 2005 δεν θα είναι
αποτελεσματικά και ότι το έλλειμμα δεν θα μπορέσει να μειωθεί κάτω από το 3%
του ΑΕΠ το 2005, θα εισηγηθεί στο ECOFIN να προχωρήσει σε νέες συστάσεις.
Δηλαδή, να ζητήσει πρόσθετα μέτρα από την ελληνική κυβέρνηση.

*Στις 5 Νοεμβρίου λήγει η τετράμηνη προθεσμία που έχει πάρει η ελληνική
κυβέρνηση από το ECOFIN της 5ης Ιουλίου, στο πλαίσιο της διαδικασίας
υπερβολικού ελλείμματος, για να παρουσιάσει μέτρα μείωσης του ελλείμματος κάτω
από το 3% του ΑΕΠ το 2005.

Το ECOFIN θα αποφασίσει αν χρειάζονται πρόσθετα μέτρα

Στο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας, στις 16 -17 Νοεμβρίου, θα αποφασισθεί αν ο
προϋπολογισμός είναι ικανοποιητικός και πειστικός ή θα χρειασθεί να λάβει η
ελληνική κυβέρνηση πρόσθετα μέτρα, προκειμένου να εξασφαλίσει τη μείωση του
ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ.

Το ECOFIN θα βασιστεί στην εισήγηση που θα του έχει κάνει προηγουμένως η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Θα εξετάσει, όμως, και το ίδιο διεξοδικά τις θέσεις της
ελληνικής κυβέρνησης και ιδίως τους ισχυρισμούς ότι το έλλειμμα θα μειωθεί
κατά 1% του ΑΕΠ από την περαίωση, κατά 1% από τη μείωση των επενδυτικών
δαπανών, λόγω της λήξης των έργων για τους Ολυμπιακούς, και κατά το υπόλοιπο
0,5% του ΑΕΠ από τη συγκράτηση των δαπανών του τακτικού προϋπολογισμού.

Πρέπει να σημειωθεί ότι στο παρελθόν η Κομισιόν έχει κατ’ επανάληψιν απορρίψει
τα κυβερνητικά μέτρα χωρών που έχουν ενταχθεί στη διαδικασία υπερβολικού
ελλείμματος ως ανεπαρκή και έχει ζητήσει πρόσθετες παρεμβάσεις.