Tο νεο-λαϊκίστικο φαινόμενο

Με μια προσεκτικά δομημένη πολύπλευρη προσέγγιση, η εξαμηνιαία επιθεώρηση
Πολιτικής και Ηθικής θεωρίας, Εκδόσεις Σάκκουλα, αφιερώνει το νέο τεύχος της
στο φαινόμενο του Νεο-Λαϊκισμού. «Ο σύγχρονος λαϊκισμός», διαβάζουμε στα
προλεγόμενα, «διανύει ήδη την τρίτη δεκαετία από την εμφάνισή του και, όπως
φαίνεται, θα εξακολουθήσει να υπάρχει, αφού έχει ήδη καταφέρει να μπολιάσει με
τις δικές τους πολιτικές και εγκλήσεις τον πολιτικό λόγο και τις συλλογικές
παραστάσεις προπάντων ενός μέρους της εκλογικής πελατείας των νεωτερικών
κομμάτων».

H επιθεώρηση φιλοξενεί συνέντευξη του Ernesto Laclau που απαντά σε τέσσερις
ερωτήσεις για το λαϊκιστικό φαινόμενο. Αποσπάμε δύο σημεία:

«… Ένα καθοριστικό γνώρισμα του λαϊκισμού είναι ότι απευθύνεται στον “λαό”
πέρα από τα κατεστημένα πλαίσια ενός θεσμικού συστήματος. Ακόμη και όταν ένας
λαϊκιστής ηγέτης κινείται στα όρια των θεσμών, υπάρχει πάντοτε κάτι στον λόγο
του που συνιστά απειλή για αυτούς ή τους υπονομεύει. Σε μια λαϊκιστικού
χαρακτήρα κινητοποίηση – είτε της Δεξιάς είτε της Αριστεράς – υπάρχει πάντοτε
κάτι που θυμίζει τη μαοϊκή στρατηγική τής περικύκλωσης των πόλεων απ’ έξω, από
δυνάμεις που είναι εκτός του συστήματος ή στο περιθώριό του».

Και η διαπίστωση:

«Κανένα πολιτικό σύστημα στον καιρό μας δεν λειτουργεί τόσο τέλεια, ώστε να
μην υπάρχει ένα πλεόνασμα αιτημάτων τα οποία μπορεί να εκμεταλλευτεί ο
λαϊκισμός».

Οκτώ μελέτες Ελλήνων και ξένων επιστημόνων συγκροτούν το αφιέρωμα. Ανέφικτο
μεν, αλλά θα είχε ενδιαφέρον να μαθαίναμε σε πόσες βιβλιοθήκες πολιτικών θα
εύρισκε θέση αυτό το τεύχος. (Ας ρίξει μια ματιά και ο Χριστόδουλος: του
αφιερώνεται μέρος μιας μελέτης).

NEA ΕΣΤΙΑ

Μελέτημα του Εμμ. Κριαρά για τον K. Θ. Δημαρά

Μελέτημα του ακαταπόνητου Εμμανουήλ Κριαρά (σε δύο χρόνια πατάει τα εκατό)
δημοσιεύει το νέο τεύχος του περιοδικού με τίτλο «Βιώματα από την πορεία της
μελέτης των γραμμάτων μας και την πνευματική πορεία του K. Θ. Δημαρά».

«Μεταφέρομαι και ζητώ να μεταφέρω και τον αναγνώστη», σημειώνει ο Εμμ.
Κριαράς, «σε θέματα που πριν από εξήντα και πάνω χρόνια απασχολούσαν τους
μελετητές των γραμμάτων μας σε σχέση με την πορεία και τη μέθοδο που έπρεπε να
ακολουθήσει η αναζήτησή μας για να επιτύχουμε μία ουσιαστικότερη γνώση της
πνευματικής, ειδικότερα της λογοτεχνικής μας ιστορίας».

H επικέντρωση από τον σεβαστό καθηγητή στην πνευματική πορεία του K. Θ. Δημαρά
μάς δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε περισσότερο «μια εποχή όπου τα
νεοελληνικά γράμματα γνωρίζουν μια νέα αφύπνιση με την παρουσία όχι μόνο της
λογοτεχνικής γενεάς του 1930, αλλά και της αντίστοιχης γενεάς στον χώρο της
φιλολογικής μελέτης των νέων μας γραμμάτων».

Το τεύχος αρχίζει με δύο νέα ποιήματα του Γιώργη Παυλόπουλου. Το ένα με τίτλο
«Ο χρόνος είναι ψέμα»:

«Στο Βελιγράδι κάναμε το λάθος. / Βάλαμε τα ρολόγια μας / μια ώρα μπροστά /
αντί μια ώρα πίσω. / Έτσι λοιπόν στη Βενετία / έδειχναν Μεσάνυχτα / όταν το
ρολόι του Αγίου Μάρκου / χτύπησε Δέκα. / H φτωχική μας πανσιόν / έκλεινε στη
Μία. / Τότε μάς φάνηκε πώς μάς χαρίσανε / δυο ώρες ακόμη απ’ την περιπλανώμενη
ζωή μας. / Καθίσαμε στο “Φλοριάν” / και ήταν ωραία η νύχτα στην πλατεία / με
τις ορχήστρες να παίζουν / και τα ζευγάρια να χορεύουν / Δύο ώρες ακόμη. Ο
Χρόνος είναι ψέμα».

ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. * Τα «Ελιμειακά» εκδίδονται από τον Σύλλογο
Κοζανιτών Θεσσαλονίκης και αφιερώνουν το μεγαλύτερο μέρος της ύλης τους σε
θέματα και πρόσωπα της τοπικής ιστορίας, δικαιώνοντας έτσι τον ρόλο του
τοπικού εντύπου. (Σε αντίθεση, δυστυχώς, με κάποια άλλα τοπικά έντυπα, που
γεμίζουν σελίδες με «ποιήματα» γνωστών και συγγενών…). Σ’ αυτό το τεύχος
ξεχωρίζει η μελέτη του Θανάση Καλλιανιώτη «Παλαιοί και νέοι οικισμοί της
Δυτικής Μακεδονίας». H τοπωνυμία των οικισμών γίνεται από τον συγγραφέα με
τρόπο εύληπτο και συχνά απολαυστικό, κυρίως όταν περιλαμβάνει ιστορικές
πληροφορίες για πρόσωπα και γεγονότα. * H χιώτικη «Χιόνη»
αφιερώνει το νέο τεύχος της στον Γιάννη Ψυχάρη, που είχε χιακή καταγωγή
και έχει ταφεί στο νησί. Ο επιμελητής του αφιερώματος Δημήτρης Λαϊνάς έκανε
φιλότιμη προσπάθεια να μαζέψει κείμενα που να καταδεικνύουν τη μάχη του Ψυχάρη
για τη δημοτική γλώσσα. Πολύ φοβούμαι, όμως, πως στον «αλησμόνητο δάσκαλο» δεν
θα άρεσαν καθόλου λέξεις και φράσεις που χρησιμοποιεί ο Δ. Λαϊνάς στο κείμενό
του με τίτλο «Ψυχάρης, ο μαχητής».

Π.χ.: «Ευρυτάτη και πολυμερής υπήρξε η φιλολογική κατάρτιση του Ψυχάρη εις τας
κλασικάς γλώσσας και ιδιαιτέρως εις την Γαλλικήν». Ή ακόμα: «Εδημοσίευσε
κριτικάς μελέτας…».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΕΠΙΣΤΗΜΗ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΑ»: Σόλωνος 69, Αθήνα 106 79, τηλ. 210-3615.440.

«NEA ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα 105 53, τηλ. 210-3213.030.

«ΕΛΙΜΕΙΑΚΑ»: Αρριανού 16, Θεσσαλονίκη 546 35, τηλ. 2310-203.965.

«ΧΙΟΝΗ»: Καλαμπόκα 74, Χίος 821 00, τηλ. 22710-25678.