Πρόσωπα Ένας ενοχλητικός καλλιτέχνης

«Αφού δεν μπορώ να κάνω τη δουλειά μου, το μόνο που μου μένει είναι να κάψω τα μουσικά μου όργανα»

«Οι περισσότεροι Μαροκινοί δεν ξέρουν το πρόσωπό του, ωστόσο ο Μπζιζ είναι ο
δημοφιλέστερος κωμικός στη χώρα. Και ο πιο λογοκριμένος. Οι κασέτες του
κυκλοφορούν μόνο στα κρυφά, από χέρι σε χέρι, και η πρόσβαση στην τηλεόραση,
του είναι απαγορευμένη.

Ο Άχμεντ Σανούσι, όπως είναι το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε το 1955 κοντά
στην Ελ Τζαντίντα, 120 χλμ. νότια της Καζαμπλάνκας, «σε μια οικογένεια πλούσια
σε ανθρώπινες αξίες, αλλά με άδειες τσέπες», όπως λέει ο ίδιος. Νεαρός
ονειρευόταν να γίνει δικηγόρος, αλλά το ταλέντο του να διηγείται ιστορίες τον
οδήγησε σε μια θεατρική σχολή. Συνέχισε τις θεατρικές σπουδές του στο Παρίσι
και στη δεκαετία του 1970 έδωσε τις πρώτες του παραστάσεις. Σύντομα όμως
αποφάσισε να πολιτικοποιήσει το χιούμορ του, οπότε άρχισαν και τα προβλήματα
με τη λογοκρισία. Το 1983 εξέδωσε επίσης το εβδομαδιαίο σατιρικό περιοδικό «Ο
Τσαλαπετεινός» και άρχισε να πηγαινοέρχεται στο αστυνομικό τμήμα, μέχρι που οι
αρχές έκλεισαν το περιοδικό. Τέλος, συνεργάστηκε με τα δύο εβδομαδιαία
περιοδικά του Αλί Λαμραμπέτ, του δημοσιογράφου που φυλακίστηκε επειδή
προσέβαλε τον βασιλιά. Σαράντα εννέα χρόνων σήμερα, ο Μπζιζ (μπζιζ ονομάζεται
σε αραβική διάλεκτο ένα ενοχλητικό νυχτόβιο έντομο) έχει ακόμη «άδειες τις
τσέπες, αλλά το κεφάλι γεμάτο ιδέες, επειδή η μαροκινή πραγματικότητα είναι
μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης».

Όλο το Μαρόκο ξέρει τον Μπζιζ, ή μάλλον τη φωνή του, από τις πειρατικές
κασέτες που πωλούν πλανόδιοι. Αλλά στην τηλεόραση έχει να εμφανιστεί 15
χρόνια. Ο Άχμεντ Σανούσι εξαφανίσθηκε από τη μικρή οθόνη, αφού τόλμησε να
περάσει την κόκκινη γραμμή που προστατεύει το περιβάλλον του βασιλιά του
Μαρόκου σατιρίζοντας τον Ντρις Μπάσρι, τον τότε πανίσχυρο υπουργό Εσωτερικών
του Χασάν II. Άφησε να εννοηθεί πως είχε νοθεύσει εκλογές στη δεκαετία του
1980 – μια κατηγορία που διατυπώνουν τώρα όλα τα πολιτικά κόμματα. Ο Μπάσρι
αποφάσισε ότι ο Μπζιζ συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη και ο καλλιτέχνης
κρίθηκε ανεπιθύμητος στο ραδιόφωνο, δημόσιο και ιδιωτικό, ενώ δυσκολευόταν όλο
και περισσότερο να βρει κάποιο θέατρο για να στεγάσει την παράστασή του.
«Είναι ο πιο λογοκριμένος καλλιτέχνης του Μαρόκου», ανέφερε σε έκθεσή του το
Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Σήμερα εξακολουθεί να λογοκρίνεται και εμφανίζεται μόνο κατά καιρούς σε
φοιτητικές ή συνδικαλιστικές εκδηλώσεις ή προσκεκλημένος συλλόγων Μαροκινών
μεταναστών στην Ευρώπη ή τον Καναδά. «Για μένα, η υποτιθέμενη μεγάλη
απελευθέρωση που ζούμε στο Μαρόκο (με τον νέο βασιλιά Μοχάμεντ) δεν άλλαξε
τίποτε», λέει. «Και αφού δεν μπορώ να κάνω του δουλειά μου, το μόνο που μου
μένει είναι να κάψω τα μουσικά μου όργανα». Πράγμα που κάνει μπροστά στον
έκπληκτο φωτογράφο της ισπανικής «Ελ Παΐς»!