Πού οφείλεται η έλλειψη σιδήρου

Ο σίδηρος αποτελεί για τον οργανισμό στοιχείο απαραίτητο για τη σύνθεση της
αιμοσφαιρίνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων, της μυοσφαιρίνης και πολλών ενζυμικών
συστημάτων υψίστης σημασίας. H σιδηροπενία συνιστά σήμερα τη συχνότερη αιτία
αναιμίας παγκοσμίως. Πάνω από 500 εκατομμύρια άνθρωποι θεωρείται ότι
παρουσιάζουν κάποιου βαθμού σιδηροπενική αναιμία. Επειδή η διατροφή αποτελεί
τον μοναδικό φυσιολογικό τρόπο πρόσληψης του απαραίτητου σιδήρου, δίαιτες με
χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα σιδήρου μπορούν να οδηγήσουν σε σιδηροπενία και ίσως
αναιμία. Ωστόσο, ακόμη και η κανονική λήψη σιδήρου δεν αποτρέπει πάντοτε τη
σιδηροπενία. Σε περιπτώσεις μεγάλης αύξησης των αναγκών του οργανισμού, όπως
συμβαίνει με τα βρέφη, τις εγκύους και τις θηλάζουσες, το ισοζύγιο καθίσταται
αρνητικό. Κυριότερη, όμως, αιτία σιδηροπενίας, θεωρείται η απώλεια αίματος.
Διάφοροι αιτιολογικοί παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν αιμορραγίες με
συνακόλουθη απώλεια σιδήρου και σιδηροπενία, όπως κιρσοί οισοφάγου, κήλες,
γαστρίτιδες, γαστροδωδεκαδακτυλικό έλκος, χολολιθιάσεις, αιμορροΐδες,
πολύποδες, ελμινθιάσεις, ινομυώματα μήτρας, όγκοι, αύξηση του όγκου εμμήνου
ροής, χρονία λήψη φαρμάκων, οινοπνεύματος, σαλικυλικών, στεροειδών κ.ά. Από
την έλλειψη σιδήρου στην εξάντληση των αποθεμάτων και από τη σιδηροπενία στη
σιδηροπενική αναιμία, την κλιμάκωση δηλαδή του φαινομένου, εξαρτάται κυρίως
και η συμπτωματολογία. Έτσι, μπορεί να έχουμε ωχρότητα, εύκολη σωματική και
πνευματική κόπωση, τριχόπτωση, απώλεια στιλπνότητας ονύχων ή κοιλονυχία.
Ειδικότερα στα παιδιά, στοματίτιδα, γλωσσίτιδα, πυρετό, επιθυμία κατάποσης
πάγου ή ξυσμάτων τοίχου ή χώματος. H έγκαιρη διάγνωση περιορίζει τη σοβαρότητα
του προβλήματος, ενώ συντομεύει και τον απαιτούμενο χρόνο θεραπείας.
Θεραπευτικά χορηγείται σίδηρος είτε από το στόμα είτε ενδοφλεβίως με άριστα
αποτελέσματα. H πρόγνωση, εφ’ όσον αντιμετωπισθεί επιτυχώς και η υποκείμενη
αιτία, είναι πάντα καλή. Προληπτική χορήγηση σιδήρου συστήνεται ιατρικά μόνο
σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Ο Θεόδωρος A. Σπανός είναι διευθυντής Αιμοδοσίας στο Νοσοκομείο Παίδων
«H Αγία Σοφία».