Tο νέο ελληνικό κόμικς βρυχάται

Σκοτεινοί ήρωες, οργισμένοι, παγιδευμένοι μέσα στην αδράνεια μιας ανούσιας
καθημερινότητας, αηδιασμένοι από την εξουσία των ριάλιτι, αηδιασμένοι από την
πολιτική, μόνοι κι έρημοι σε έναν κόσμο αδιάφορο, εχθρικό. Όχι ότι
εκπλαγήκαμε. H νέα γενιά των δημιουργών κόμικς – και μιλάμε γι’ αυτούς που
μεγάλωσαν με την εναλλακτική «Βαβέλ» – ξεφεύγουν από την παντοκρατορία της
αμερικανικής μέινστριμ αισθητικής και συντάσσονται με τη λογική του πιο
εκλεπτυσμένου (και σίγουρα πιο ανατρεπτικού) κόμικς της Ευρώπης. Τι σημαίνει
αυτό; Απόλυτη ελευθερία στο στυλ, ριζοσπαστικές απόψεις, ιστορίες που βάφουν
τον σημερινό κόσμο σε χρώμα… γκρι (έως και μαύρο). Θα τους δούμε στο 9ο
Διεθνές Φεστιβάλ της «Βαβέλ» στο Γκάζι (από αύριο μέχρι και 10/10). Είναι ο
Sotos Anagnos (Σώτος Αναγνωστόπουλος), ο Θωμάς (Βαλιανάτος) και ο Νίκος
Πομώνης. Και άλλοι πολλοί που θα είναι εκεί.

SOTOS ANAGNOS

«Εκφράζουν αγανάκτηση, λύπη, οργή»

Sotos Anagnos (Αναγνωστόπουλος): Με μια τεχνική που χρησιμοποιεί τη φωτογραφία και την επεξεργασία σε κομπιούτερ, μας μεταφέρει στον μοναχικό και μάλλον αδιέξοδο κόσμο του

Στην αρχή έστελνε τις δουλειές του ανυπόγραφες στη «Βαβέλ», μέχρι που το 2001
αποφάσισε να γνωρίσει από κοντά το τιμ του περιοδικού. Από τότε δημοσιεύονται
σταθερά οι ιστορίες του, που είναι (συνήθως) ασπρόμαυρες με μια τεχνική που
μοιάζει με κολλάζ, φωτογραφία, και στη συνέχεια επεξεργασία στον υπολογιστή.
Εδώ και 1,5 χρόνο ασχολείται επαγγελματικά με τη γραφιστική και την
εικονογράφηση, «αλλά το κόμικς είναι ανεξάρτητο από το τι κάνω επαγγελματικά,
θα υπάρχει πάντα. Έστω για να το βλέπω με την παρέα μου και να γελάμε – ή να
προβληματιζόμαστε».

Υπάρχει μια παρέα με την οποία ανταλλάσσεις ιδέες;

Στο κόμικς όχι. Με τα παιδιά της «Βαβέλ» έχω κάποια επαφή, αλλά οι φίλοι μου
δεν ασχολούνται με τα κόμικς. Συνήθως ψάχνω μόνος μου στο Internet…
Τελευταία, έφτιαξα ένα δικό μου webzin (www.hypokondriak.gr) κι έχω επικοινωνία
με διάφορους.

Από την Ελλάδα;

Όχι. Από το εξωτερικό. Μάλλον στην Ελλάδα δεν πολυπαίζει το Internet.

Βλέπεις διαφορά και σε επίπεδο δουλειάς και σε αριθμό ανθρώπων που
ασχολούνται με το είδος;

Όταν ήμουν πιο μικρός (τώρα είναι 28) δεν έβλεπες τόσα κόμικς ή τόσες
εικονογραφήσεις. Ίσως και γιατί δεν υπήρχαν οι ειδικότητες αυτές στις σχολές.
Σήμερα υπάρχουν.

Εκφράζουν κάτι; Κοινωνικά…

Αγανάκτηση, θυμό, λύπη, οργή… Κάποτε υπήρχε μια πιο συλλογική έκφραση – και
σε ιδεολογικό επίπεδο. Σήμερα είναι εσωτερική η φάση. Ο καθένας μόνος του…
Δεν είναι κι αυτό χαρακτηριστικό της εποχής μας;

ΘΩΜΑΣ (ΒΑΛΙΑΝΑΤΟΣ)

«Τίποτα πλέον δεν μπορεί να σε σοκάρει»

Θωμάς Βαλιανάτος: Τα κόμικς του καυτηριάζουν την αμερικανική πολιτική, τον κόσμο των Ελλήνων ποπ σταρ, τους trendy της γενιάς του

Συνεργάζεται από το 1998 με τη «Βαβέλ» και εκτός από κόμικς ασχολείται με την
εικονογράφηση, τη ζωγραφική – έχει τελειώσει τη Σχολή Καλών Τεχνών – και αυτή
την εποχή κάνει το μεταπτυχιακό του στις ψηφιακές μορφές τέχνης. Έχει λάβει
μέρος σε 4 φεστιβάλ της «Βαβέλ», έχει συμμετάσχει στην 10η Biennale Νέων
Καλλιτεχνών στο Σαράγιεβο και κόμικ και εικονογραφήσεις του έχουν δημοσιευθεί
σε διάφορες εφημερίδες και περιοδικά («Athens Voice», «Το Βήμα», «Burn Out»
κ.ά). Παλιότερα, είχε φτιάξει και το γκρουπ ηλεκτρονικής μουσικής Netrina –
μουσικός και βιντεοκλιπάς ταυτόχρονα, αλλά βιντεοκλίπ με κινούμενα σχέδια. Ο
Θωμάς έχει κινηθεί στον χώρο αρκετά χρόνια και έχει προλάβει να πειραματιστεί,
να αλλάξει στυλ.

Βλέπεις κάποιες νέες τάσεις να διαμορφώνονται τον τελευταίο καιρό;

Την τελευταία δεκαετία υπάρχει παγκοσμιοποίηση στην τέχνη. Το μόνο που μπορώ
να πω, είναι ότι μετά την 11η Σεπτεμβρίου βλέπει κανείς περισσότερη
πολιτικοποίηση, μια τάση ψαξίματος και έκφραση μιας γενικότερης δυσαρέσκειας
για το πώς είναι ο κόσμος. Από την άλλη όμως, υπάρχει τέτοια ελευθερία παντού,
που τίποτα πλέον δεν μπορεί να σε σοκάρει ή να θεωρηθεί ανατρεπτικό. Από άποψη
στυλ δε, τα κόμικς γυρνάμε διαρκώς γύρω από τον εαυτό μας, μιμούμενοι
παλιότερους δημιουργούς ή αναβιώνοντας εποχές.

ΝΙΚΟΣ ΠΟΜΩΝΗΣ

«Πρωτάρης», με ασπρόμαυρα ζόμπι

Ο ασπρόμαυρος κόσμος του Νίκου Πομώνη έχει καταληφθεί από ζόμπι

Ο Νίκος Πομώνης είναι μόλις 20 ετών και παίρνει πρώτη φορά μέρος στο φεστιβάλ
της «Βαβέλ». Μεγάλωσε στα Λιόσια, άρχισε να φτιάχνει ιστορίες στα 13 του,
μαθήτευσε δίπλα στον ανατρεπτικό Λέανδρο (που πλέον δεν ζωγραφίζει) κι ακόμη
και σήμερα δεν είναι σίγουρος αν ένα φεστιβάλ, ακόμη και πετυχημένο σαν κι
αυτό της «Βαβέλ», έχει νόημα για τους δημιουργούς. «Τα κόμικς είναι για να τα
διαβάζεις σπίτι σου», λέει. «Δεν είναι για να τα κρεμάς στους τοίχους».

Οι ιστορίες που φτιάχνει, απέχουν… χιλιόμετρα από τον ωραίο αισιόδοξο κόσμο
που έχει, συνήθως, στο κεφάλι του ένας εικοσάρης. Όλα φτιαγμένα στο χέρι – «με
τα κομπιούτερ δεν έχω καμία σχέση» λέει – θυμίζουν κλειστοφοβικά θρίλερ
φανταστικού κινηματογράφου, σε μαύρο-άσπρο. «Ο κόσμος που φτιάχνω, έχει
κατακλυστεί από ζόμπι και τέρατα», λέει, «αλλά μη με ρωτήσετε γιατί». Είναι
κολλημένος με τον Τομ Γουέιτς και τον Έντκγαρ Άλαν Πόε και τον ελεύθερο χρόνο
του τον αφιερώνει, τελευταία, στη δεύτερη μεγάλη αγάπη του (μετά τα κόμικς),
τον κινηματογράφο. «Έχω μια απλή ψηφιακή κάμερα και γυρνάω διαρκώς», λέει.
«Και μελετάω μόνος μου». Τον ενδιαφέρει η σκηνοθεσία ως μελλοντικός στόχος,
αλλά προς το παρόν έχει δώσει προτεραιότητα στην Καλών Τεχνών, «που είναι η
βάση».

Και με τα κόμικς;

Ό,τι και να κάνω, τα κόμικς δεν θα τα αφήσω. Έστω και για τη δική μου
προσωπική ευχαρίστηση. Βλέπετε, στην Ελλάδα δεν διαβάζει ο κόσμος κόμικς και
δεν φτιάχνει κόμικς. Αλλά δεν πιστεύω ότι εγώ θα τα θεωρήσω ποτέ χάσιμο χρόνου.