διακοπές Διαδρομές γύρω από τη Mονεμβασιά

Τα μικρά χωριά, οι όρμοι και τα κάστρα που κάποτε προστάτευαν τη ζωή και
τον πολιτισμό της περιοχής, σήμερα αντιστέκονται στον χρόνο και παραμένουν
ζωντανά, έχοντας ουσιαστικά αλλάξει χρήση. Από την τουριστική πλέον
καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς, ξεκινάμε για μια περιήγηση στη γύρω περιοχή,
ανακαλύπτοντας τις ομορφότερες διαδρομές.

H Νέα Μονεμβασιά από την κορυφή του κάστρου

H θρυλική καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς παραμένει ο βασικός πόλος έλξης των
επισκεπτών στην περιοχή, καθώς έχει τη γοητευτική δύναμη να γυρίσει πίσω τον
χρόνο με τους θρύλους, τους μύθους, αλλά και την ιστορία της. Στα καλντερίμια,
στα πυργόσπιτα, στις εκκλησιές, στις επάλξεις και στην Αγια-Σοφιά, που
ισορροπεί ψηλά στον βράχο, ο επισκέπτης ταξιδεύει στους αιώνες. Όμως όλη η
ανατολική πλευρά της λακωνικής γης διαθέτει φυσικές ομορφιές και ιστορία που
αξίζει κάποιος να ανακαλύψει, να ζήσει και να αφεθεί στη γοητεία τους. Εκεί θα
περιηγηθούμε στα χωριά εκείνα που κάποτε άπλωσαν τις γειτονιές τους στις
κατάφυτες πλαγιές του Πάρνωνα για να κρυφτούν από τους πειρατές. Και, καθώς οι
απολήξεις του Πάρνωνα σχηματίζουν τη χερσόνησο της Επιδαύρου Λιμηράς,
δημιουργούνται εντυπωσιακές, άγριες ακτές, μα και μικροί απάνεμοι κόλποι. Εκεί
ακόμα και σήμερα βρίσκουν απάγκιο μικρά σκάφη που διασχίζουν το Μυρτώο
πέλαγος.

ΑΞΙΖΕΙ NA ΔΕΙΤΕ

* Την καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς.

* Το απολιθωμένο δάσος στον Άγιο Νικόλαο (περιοχή Αγίας
Μαρίνας), με τα απολιθωμένα κοχύλια να δημιουργούν ένα φυσικό ψηφιδωτό.

* Τα γραφικά χωριά Παραδείσι και Βελανίδια.

* Την περίφημη βυζαντινή εκκλησία 1.200 χρόνων περίπου, του
Αγίου Νικολάου στο ομώνυμο χωριό, 2,5 χλμ. από τον κεντρικό
δρόμο και 21 χλμ. από τη Μονεμβασιά. H παράδοση αναφέρει ότι 1,5 μ. κάτω από
το δάπεδο, στα θεμέλια, υπάρχει υπόγεια στοά που χρησίμευε για την ασφαλή
διαφυγή των πιστών σε περίπτωση τουρκικής εισβολής. Εντυπωσιακές οι
τοιχογραφίες και χαρακτηριστικοί οι τρεις σταυροί στο εξωτερικό της, που
συμβολίζουν την Αγία Τριάδα.

Λιμάνι Γέρακα

* Τους παράλιους οικισμούς Λιμάνι του Γέρακα και
Κυπαρίσσι, 18 χλμ. και 53 χλμ. αντίστοιχα, βόρεια της Μονεμβασιάς.

* Το πανέμορφο σε σταλακτιτικό διάκοσμο σπήλαιο του Αγίου
Ανδρέα στην Καστανιά. Δύσκολος ο δρόμος προσέγγισης, καθώς τα 12
χλμ. στενού, με στροφές, ασφαλτόδρομου ακολουθούν περίπου 4 χλμ. βατού
χωματόδρομου.

* Το εκκλησάκι της Παναγιάς του Βράχου, μέσω ενός ευδιάκριτου
μονοπατιού λίγο πριν από την είσοδο στο Κυπαρίσσι.

* Τον σημαντικό βιότοπο της λίμνης Στρογγύλη, στη
Βιγλάφια.

Άγρια ομορφιά στον δρόμο του Βορρά

Κοσμάς

Βόρεια της Μονεμβασιάς θα συναντήσετε την εκτεταμένη αμμουδιά Πορί, που
συνδυάζει τη σκιά από λιόδεντρα και αρμυρίκια με την καθαρή θάλασσα.
Προσπερνώντας την, ο ασφαλτοστρωμένος δρόμος ακολουθεί την ακτογραμμή έως
κοντά στον Άγιο Ιωάννη, οπότε και στρίβει δεξιά προς τη θάλασσα.
Κοντά στην παραλία υψώνεται ο οχυρωμένος λόφος τής Επιδαύρου Λιμηράς,
της αρχαίας πόλης που κτίστηκε κατά την παράδοση από κατοίκους της Επιδαύρου
και έδωσε το όνομά της στην ανατολική χερσόνησο της Λακωνίας. Ήταν βοηθητικό
λιμάνι της Μονεμβασιάς (την αποκαλούσαν Παλιά Μονεμβασιά), μα σήμερα λιγοστά
πλεούμενα βρίσκουν καταφύγιο στον μικρό κόλπο. Με συνεχείς στροφές ο δρόμος
ανηφορίζει τις βραχώδεις πλαγιές με τη χαμηλή βλάστηση, και στη συνέχεια
κατηφορίζει δεξιά από τον κεντρικό, για να καταλήξει ύστερα από περίπου 1,5
χλμ. σε μικρή αγκαλιά με βότσαλα αντίκρυ από το νησάκι Δασκαλειό.

Κυπαρίσσι

Εκεί που νομίζεις ότι έχεις αφήσει πίσω σου τη θάλασσα και τις άγριες ακτές,
ξαφνικά εμφανίζεται μπροστά σου μια μικρή λίμνη μαζί με τον οικισμό της.
Σύντομα, όμως, ανακαλύπτεις ότι πρόκειται για μια ξεχωριστή κρυφή γωνιά τής
λακωνικής γης, όπου ένα κατάφυτο μικρό θαλασσινό φιορδ στολίζει τον γραφικό
οικισμό Λιμάνι Γέρακα (Λιμήν Ιέρακος). Τα λευκά σπίτια με τις
κεραμοσκεπές τους και τα μαγαζάκια εκτείνονται κατά μήκος του αδιέξοδου και
μοναδικού δρόμου του οικισμού. Εικόνα από την ανοιχτή θάλασσα δεν έχεις και
μόνο όταν φτάνουν κάποια σκάφη για να δέσουν θυμάσαι ότι ο όρμος επικοινωνεί
από ένα μικρό και στενό πέρασμα (για το οποίο υπάρχουν πολλοί μύθοι και
θρύλοι, έναν εκ των οποίων κατέγραψε και ο Αντρέας Καρκαβίτσας στα «Λόγια της
Πλώρης»). Φυσικό είναι ένα τέτοιο ασφαλές φυσικό λιμάνι να διαδραμάτισε
σημαντικό ρόλο από τα αρχαία χρόνια, καθώς εδώ βρισκόταν η πόλη
Ζάρακας, που ανήκε στη Σπάρτη, ενώ αργότερα έβρισκαν καταφύγιο τα πλοία
του Βυζαντίου, αλλά και των πειρατών του Αιγαίου.

Ρειχιά

Λίγο πριν από τη διασταύρωση για το Λιμάνι του Γέρακα ο δρόμος, διατηρώντας τα
χαρακτηριστικά του, συνεχίζει για την ορεινή Ρειχιά, από όπου μια
διακριτική πινακίδα δείχνει προς Γλυφάδα (8 χλμ.). Δύσκολος δρόμος και
με δύσβατο χωμάτινο τμήμα επί 3,5 χλμ., καταλήγει σε υπέροχη – με πεντακάθαρα
νερά και βοτσαλωτή – παραλία, για λίγους. Συνεχίζοντας βόρεια θα συναντήσετε
το χωριό Χάρακας σε εντυπωσιακή ορεινή τοποθεσία. Τα επόμενα 9 χλμ. που
υπολείπονται έως το Κυπαρίσσι διασχίζουν μοναδικής ομορφιάς τοπίο, καθώς
αριστερά και σχεδόν δίπλα σου υψώνονται κορυφές 1.200 μ. (Χιονοβούνι 1.298
μ.), ενώ δεξιά χάσκει εντυπωσιακός γκρεμός 700 μέτρων, η χαράδρα του
Σταυρού, που καταλήγει σε απίστευτη θέα προς το πέλαγος. Κάποια στιγμή,
και ενώ αρχίζεις πλέον να κατηφορίζεις, πίσω από κατάφυτες πλαγιές εμφανίζεται
στην αγκαλιά του ομώνυμου όρμου το Κυπαρίσσι με τις υπέροχες παραλίες,
τα καθαρά νερά και τις βραχώδεις άγριες πλαγιές να στέκονται σαν στεφάνι γύρω
του.

Μαγευτικές αντιθέσεις

Νοτιοανατολικά της Μονεμβασιάς και ανάμεσα στις χαμηλές πλαγιές των απολήξεων
του Πάρνωνα, τα χωριά διατηρούν τον ήσυχο τρόπο ζωής τους, χωρίς σημάδια
τουριστικής ανάπτυξης. H γεωργία είναι η βασική ασχολία των κατοίκων,
διαθέτοντας ελαιώνες, αμπέλια και παράγοντας πολλών ειδών φρούτα. Οι
περισσότεροι δείχνουν να ξαφνιάζονται όταν τους πλησιάζουν κάποιοι ξένοι
ρωτώντας για την περιοχή τους. Τέτοια χωριά είναι οι Βελιές με τις δύο
συνοικίες, ο Άγιος Δημήτριος, τα Τάλαντα, ο Άγιος
Νικόλαος με την εντυπωσιακή βυζαντινή εκκλησία, το Ελληνικό με
τον υπέροχο λόγω υψομέτρου δροσερό αέρα, οι Καλύβες, τα Νόμια
που κυριολεκτικά κρύβονται από τα ανθρώπινα βλέμματα, έτσι που είναι χωμένα
στην αγκαλιά μικρής κοιλάδας, μα και τα Τέρια, που σχεδόν έχουν
εγκαταλειφθεί στο τέλος του χωματόδρομου, φωλιασμένα ανάμεσα σε απότομους
λόφους. Μα τα χωριά που βρίσκονται στα παράλια και βρέχονται από τον Λακωνικό
κόλπο είναι κατά βάση ψαροχώρια με υπέροχες παραλίες, όπως είναι ο
Αρχάγγελος και ο Άγιος Φωκάς (14,5 χλμ. νότια της
Μονεμβασιάς) με το χαρακτηριστικό νησάκι με το εκκλησάκι στον μικρό όρμο και
τους περίπου 20 κατοίκους του.

Αγ. Φωκάς

Ακόμα νοτιότερα, μετά τη διασταύρωση της Παντάνασσας, ο κεντρικός δρόμος
οδηγεί στα Βιγκλάφια απέναντι από την Ελαφόνησο και στη Νεάπολη,
από όπου συνήθως ξεκινούν οι εξορμήσεις τής γύρω περιοχής, για τα Κύθηρα και
το ακρωτήρι του Νότου, τον Κάβο Μαλέα. H Νεάπολη απλώνεται στο
νοτιότερο απάνεμο άκρο της χερσονήσου. Τα τελευταία χρόνια σαν επαρχιακή πόλη
έχει αρκετά νοικοκυρευτεί, με την τεράστια αμμουδιά που απλώνεται μπροστά της
και τα μαγαζάκια στον παραλιακό δρόμο να είναι ίσως το γραφικότερο στοιχείο
της. Όμως οι δρόμοι που ξεκινούν από αυτήν για όλες τις απόμακρες γωνιές τής
χερσονήσου τής προσδίδουν επιπλέον γοητεία, καθώς οδηγούν στις άγνωστες για
πολλούς φυσικές ομορφιές της λακωνικής γης.

Βελανίδια

H Νεάπολη – ή Βάτικα, όπως λέγεται η περιοχή της – είναι
κτισμένη στη θέση της αρχαίας πόλης Βοιές, η οποία γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση
κατά τους μυκηναϊκούς χρόνους, μα και κατά τη ρωμαϊκή εποχή. Το όνομα Βάτικα
αναφέρεται τον 15ο αιώνα στα ενετικά αρχεία, ως όνομα μικρού κάστρου που
άλλαξε πολλές φορές χέρια μεταξύ Ενετών και Τούρκων. Ανατολικά της βρίσκεται
το Φαρακλό, κεφαλοχώρι για πολλά χρόνια και το μεγαλύτερο στα Βάτικα,
που προσφέρει πανοραματική θέα από ύψος 400 μ. προς την πόλη, τον Λακωνικό
κόλπο και την Ελαφόνησο, ενώ χαμηλότερα διακρίνονται τα ερείπια του κάστρου
της Αγίας Παρασκευής. Ο δρόμος κυριολεκτικά αναρριχάται στις
απότομες πλαγιές, έως ότου καταλήξει στους κρυμμένους από το πέλαγος και τους
πειρατές οικισμούς της Καστανιάς, με το εντυπωσιακό σπήλαιο και το
γεμάτο αντιθέσεις τοπίο, το οποίο δημιουργούν οι κατάφυτες και άλλοτε άγριες
πλαγιές με το καταγάλανο της θάλασσας.

Νοτιότερα της Νεάπολης βρίσκεται το Παραδείσι, όπου στην κατάφυτη
ρεματιά υπάρχουν παροπλισμένοι νερόμυλοι, ενώ μετά το Λάχι υπάρχει
διασταύρωση αριστερά προς τα Βελανίδια και ευθεία προς τον κάτασπρο
οικισμό του Αγ. Νικολάου και την καταπράσινη περιοχή του
Προφήτη Ηλία με το λιλιπούτειο λιμάνι των ερασιτεχνών ψαράδων. Ο δρόμος
ακόμα νοτιότερα οδηγεί στην τοποθεσία Αγ. Μαρίνα, όπου στη
βραχώδη ακτογραμμή της βρίσκονται τα ίχνη απολιθωμένου δάσους μα και μικρές,
αμμώδεις παραλίες. Από εδώ ξεκινά και το μονοπάτι που συχνά ακροβατεί στην
άκρη του γκρεμού για να σας οδηγήσει έπειτα από 2 ώρες και 15 λεπτά (5,5 χλμ.)
στο μοναστήρι της Αγίας Ειρήνης, κοντά στο ακρωτήρι του Μαλέα.

Ελληνικό

Επιστρέφοντας προς το Λάχι και ακολουθώντας τη διασταύρωση προς τα Βελανίδια,
ο δρόμος αφού δρασκελίσει το μεγαλόπρεπο βραχώδες και με αραιή βλάστηση βουνό
Κριθίνα (794 μ.), αγναντεύει το πέλαγος δίνοντας την αίσθηση έρημου τόπου,
ώσπου απροσδόκητα ξεπροβάλλουν αντίκρυ από το πέλαγος τα Βελανίδια,
αμφιθεατρικά κτισμένα. Τα σπίτια του οικισμού απλώνονται σφιχταγκαλιασμένα και
συμμετρικά στην πλαγιά, δημιουργώντας σπάνιας ομορφιάς εικόνα, θυμίζοντας
κυκλαδίτικο χωριό στην άκρη της τραχιάς Λακωνίας. Μέσα από τα Βελανίδια ξεκινά
χωμάτινη διαδρομή – περίπου 3,5 χλμ. – έως το εκκλησάκι του Αγίου
Θωμά και την πηγή με τρεχούμενο νερό (αγίασμα κατά την παράδοση, καθώς
ο Άγιος Θωμάς, που ασκήτευε στην Αγία Ειρήνη και τον Κάβο Μαλιά, δίψασε και
χτύπησε με το ραβδί του εκεί). Από εδώ συνεχίζει μονοπάτι έως τον φάρο του
Μαλέα (2,5 ώρες), διασχίζοντας την άγρια και χιλιοτραγουδισμένη περιοχή, που
από την αρχαιότητα συγκέντρωνε το θρησκευτικό συναίσθημα του ανθρώπου απέναντι
στα στοιχεία της φύσης.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΤΕ

Ένας τρόπος για να προσεγγίσετε την περιοχή είναι η θαλάσσια οδός, καθώς το
θαλάσσιο δελφίνι συνδέει τον Πειραιά με τη Μονεμβασιά ύστερα από 4,5 ώρες, ενώ
υπάρχει και φέρι μπόουτ από τον Πειραιά. Ο δημοφιλέστερος τρόπος, όμως, είναι
οδικώς και σχεδόν υποχρεωτικά θα περάσετε από τη Σπάρτη, που απέχει από την
Αθήνα περίπου 200 χλμ. και 92 χλμ. από τη Μονεμβασιά. Επίσης, από τη
Μονεμβασιά η Νεάπολη απέχει 43 χλμ. και το Κυπαρίσσι 53 χλμ. Αν έχετε διάθεση
και χρόνο, ενδιαφέρουσα διαδρομή είναι και αυτή μέσω Λεωνιδίου, διασχίζοντας
σχεδόν κάθετα τον ελατοσκέπαστο Πάρνωνα, όπου αξίζει μια στάση στη
σκαρφαλωμένη στον γκρεμό Μονή Ελώνης, στο κατάφυτο χωριό Κοσμάς και στο χωριό
Γεράκι, με το μεσαιωνικό κάστρο και τις βυζαντινές του εκκλησιές. Από το
Λεωνίδιο απέχουν ο Κοσμάς 34 χλμ. και η Μονεμβασιά περίπου 120 χλμ. Ιδιαίτερη
προσοχή χρειάζεται ο δρόμος μετά τη Σπάρτη, καθώς το μεγαλύτερο οδικό τμήμα
της Ανατολικής Λακωνίας θυμίζει άλλες, παλαιότερες εποχές, με τον Δήμο
Νεάπολης να περιμένει να φτιαχτεί τουλάχιστον ο δρόμος που οδηγεί στο σπήλαιο
της Καστανιάς.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Στη Μονεμβασιά (κωδ. 27320) έχετε να διαλέξετε μεταξύ της διαμονής σας μέσα
στο κάστρο αλλά και στη Γέφυρα, όπως λέγεται η νέα πόλη, όπου ενδεικτικά
αναφέρουμε το «Topalti Village» (τηλ.: 615.34, «χωριουδάκι» απόλυτης
ηρεμίας, άνεσης και ξεκούρασης), το «Panorama» (τηλ.: 611.98), και το
«Μπέλεσις Χάουζ» (τηλ.: 612.17). Στο κάστρο επίσης, ενδεικτικά
αναφέρουμε το «Άνω Μαλβάζια» (τηλ.: 611.13), «Βυζαντινό» (τηλ.:
613.51), «Αρδάμης» (τηλ.: 618.86). Στο Κυπαρίσσι (27320) το «Μυρτώο»
(τηλ.: 550.33), «Φρόσω» (τηλ.: 552.38) και τέλος στη Νεάπολη (κωδ.
27340) το «Βεργίνα» (τηλ.: 234.43), και το «Λιμηρά Μάρε» (τηλ.:
222.36).

ΦΑΓΗΤΟ

Σχεδόν παντού θα βρείτε ταβερνάκια με φρέσκα ψάρια και κρεατικά. Στη
Μονεμβασιά (κάστρο) θα βρείτε τις ταβέρνες «Ματούλα», «Κανόνι» και στη
νέα πόλη το «Ακρογιάλι» και τη «Γέφυρα». Επίσης, στην παραλία Πορί
βρίσκεται το «Απόμερο» με φρέσκα ψάρια, κρεατικά, μαγειρευτά και ντόπιο
ροζέ κρασί, ενώ και στο χωριό Άγιος Ιωάννης υπάρχουν
παραδοσιακές ταβέρνες με καλή κουζίνα. Στο Λιμάνι του Γέρακα θα βρείτε
γραφικές ταβερνούλες, μα με υψηλές τιμές λόγω του κόστους των προμηθειών, ενώ
στα Βελανίδια στο λιμανάκι του βρίσκεται η «ταβέρνα του Σαράντου». Στη
παραλία του χωριού Κυπαρίσσι βρίσκεται το γραφικό καφέ «Μώλος».

INFO

Κωδικός Μονεμβασιάς: 27320 * Δήμος: 612.22 * Λιμεναρχείο: 612.66 * Αγροτικό
ιατρείο: 612.40 * Κωδικός Νεάπολης: 27340 * Δήμος: 222.26 * Λιμεναρχείο:
222.28

Κείμενο-φωτογραφίες: Κώστας Κατσίγιαννης