Σιωπηλή Yποταγή

«Υποταγή». H λέξη από μόνη της σοκάρει. Ακόμα περισσότερο όταν αναφέρεται
σε νέες Ευρωπαίες. Είναι μία ντροπιαστική πραγματικότητα: καθημερινά
εκατομμύρια νέες μουσουλμάνες Ευρωπαίες υφίστανται κακοποιήσεις και
εξευτελισμούς από τους άνδρες τους ή άλλα άρρενα μέλη της οικογένειάς τους.

Στίχοι από το Κοράνι και βουρδουλιές. Σημαδεύουν την πλάτη της νεαρής γυναίκας, η οποία σκύβει υποταγμένη από τον εξευτελισμό και τη βία που υφίσταται από έναν άνδρα. H σκηνή αυτή προβάλλεται στη δεκάλεπτη ταινία της Αγιάν Χίρσι Άλι (πάνω δεξιά), πρόσφυγα σομαλικής καταγωγής, η οποία τώρα είναι μέλος του Ολλανδικού Κοινοβουλίου.

Τη συνωμοσία της σιωπής επιχειρεί να σπάσει, με την ταινία, μία Ολλανδή
βουλευτής σομαλικής καταγωγής. H γυναίκα που αρχίζει να προσεύχεται μοιάζει να
είναι καλυμμένη από κορυφής μέχρις ονύχων με μαντίλα που αφήνει ακάλυπτα μόνο
τα μάτια της, αλλά τελικά το μακρύ μαύρο τσαντόρ της αποκαλύπτεται πως είναι
διάφανο. Κάτω από το τσαντόρ, γραμμένοι πάνω στο στήθος και το στομάχι της,
είναι στίχοι από το Κοράνι.

Και άλλες γυναίκες εμφανίζονται. Μία νύφη ντυμένη με λευκή δαντέλα, αλλά η
πλάτη της είναι εκτεθειμένη. Ο στίχος του Κορανίου που αναφέρει ότι ένας
άνδρας μπορεί να παίρνει τη γυναίκα του, με οποιονδήποτε τρόπο θέλει, όπου και
όποτε θέλει, είναι γραμμένο πάνω στο δέρμα της.

Το μαστίγιο

Οι εικόνες διαδέχονται η μία την άλλη, και τώρα μία εικόνα δείχνει μία γυναίκα
ξαπλωμένη στο έδαφος, η πλάτη και τα πόδια της σημαδεμένα από κόκκινα στίγματα
που φανερώνουν τη χρήση μαστιγίου. Οι στίχοι που είναι γραμμένοι πάνω στο
πονεμένο σώμα της λένε ότι η τιμωρία για το σεξ εκτός γάμου, είναι 100
βουρδουλιές. Ακούγεται ο ανατριχιαστικός ήχος ενός μαστιγίου που πέφτει πάνω
σε ανθρώπινη σάρκα. Ταυτόχρονα, στην οθόνη προβάλλεται η ομορφιά της αραβικής
καλλιγραφίας και ακούγεται απαλή μουσική.

Αυτές είναι σκηνές από την «Υποταγή», μία δεκάλεπτη ταινία που προβλήθηκε στην
ολλανδική τηλεόραση, την ώρα της υψηλής θεαματικότητας. H ταινία είναι
γυρισμένη στα αγγλικά, από την Αγιάν Χίρσι Άλι, μία 34χρονη γυναίκα, η οποία
είχε έρθει μικρή στην Ολλανδία, ως μετανάστρια από τη Σομαλία. Τώρα είναι
μέλος του ολλανδικού Κοινοβουλίου και με αυτήν τη δεκάλεπτης διάρκειας ταινία,
έχει προκαλέσει σάλο – αυτό ακριβώς δηλαδή, που ήθελε και η ίδια.

H Χίρσι Άλι, η οποία μεγάλωσε ως μουσουλμάνα, αλλά έχει εγκαταλείψει την πίστη
της, τονίζει ότι στόχος της δεν ήταν να προσβάλει τη μουσουλμανική θρησκεία,
αλλά να τραβήξει την προσοχή του κόσμου σε αυτό που λέει ότι είναι εκτεταμένη
αλλά κρυφή βία εναντίον μουσουλμάνων γυναικών – ακόμα και αυτών που ζουν στην
Ευρώπη.

Ισχύς των εικόνων

H Άλι στράφηκε στην ισχύ των εικόνων, όπως λέει, για να φωτιστούν οι
κακοποιήσεις εντός γάμου, οι αιμομιξίες, οι καταναγκαστικοί γάμοι που
υφίστανται νέες μουσουλμάνες μετανάστριες, και οι αυτοκτονίες στις οποίες
οδηγούνται. Παρόλα τα γραπτά και τις ομιλίες που κάνει πάνω σ’ αυτό το θέμα,
εδώ και χρόνια, η Άλι λέει ότι νιώθει πως αυτό το θέμα παρέμενε ταμπού. «Οι
μουσουλμάνοι αρνούνται ότι συμβαίνει», αναφέρει, «και πολλοί Ολλανδοί
φοβούνται να ασχοληθούν με αυτό για να μην προκαλέσουν θρησκευτικές εντάσεις,
για να μην τους πουν ρατσιστές».

Οι ιστορίες των τεσσάρων γυναικών που προβάλλονται στην ταινία είναι
συμπληρωματικές, σύμφωνα με την Άλι. Οι πολέμιοι της ταινίας τις έχουν
χαρακτηρίσει «απλοϊκές», ακόμα και καρικατούρες. Μία γυναίκα στην ταινία
αναγκάστηκε από την οικογένειά της να παντρευτεί έναν άνδρα που μισούσε, μία
άλλη βιάστηκε και έμεινε έγκυος από τον θείο της, η τρίτη μαστιγώθηκε επειδή
είχε σεξουαλικές σχέσεις με τον φίλο της, και η τέταρτη είναι γεμάτη μελανιές
από το ξύλο που τρώει από τον άνδρα της. Αλλά οι εικόνες αυτές έχουν
προκαλέσει μία νέα συζήτηση στην Ολλανδία, γύρω από τον τρόπο με τον οποίο
πρέπει να εκσυγχρονιστεί ή να υιοθετηθεί το Ισλάμ καθώς εξαπλώνεται στην
Ευρώπη.

Απειλούν τη ζωή της

Εξαιτίας της ταινίας, η Άλι έχει δεχθεί πολλές απειλές κατά της ζωής
της. Ήδη έχει δύο άνδρες της ολλανδικής κρατικής ασφάλειας που τη φρουρούν 24
ώρες το εικοσιτετράωρο.

Σε αυτήν τη χώρα των 16 εκατομμυρίων ανθρώπων – ένα εκατομμύριο εκ των οποίων
είναι μουσουλμάνοι μετανάστες ή απόγονοί τους – η Χίρσι Άλι αποτελεί μέρος
μιας μικρής αλλά ολοένα και αυξανόμενης ομάδας ανθρώπων που λένε ότι θέλουν να
περάσουν το μήνυμα, πως η μουσουλμανική λατρεία μπορεί να ασκείται χωρίς
«άγρια μεσαιωνικά έθιμα», όπως κλειτοριδεκτομή, κακοποιήσεις, παρθενορραφές ή
περιορισμό των γυναικών στα σπίτια τους. Ορισμένοι άνθρωποι απ’ αυτήν την
ομάδα πιστεύουν μάλιστα, ότι ο εκσυγχρονισμός του Ισλάμ πρέπει να προέλθει από
τις γυναίκες, ιδίως τις Ευρωπαίες μουσουλμάνες.

Επιμέλεια: Αμαλία Νεγρεπόντη